Bài hát Việt: Những cái “lạ” đã dần “quen”…

21h ngày 17/1 sẽ diễn ra chung kết Bài hát Việt (BHV) 2008 Bốn năm qua đối với BHV, thời gian không phải là ngắn, nhưng cũng khá hạn hữu để thay đổi một thói quen âm nhạc.

(TT&VH) - 21h ngày 17/1 sẽ diễn ra chung kết Bài hát Việt (BHV) 2008 tại Cung Văn hóa Việt Xô, Hà Nội. Bốn năm qua đối với BHV, thời gian không phải là ngắn, nhưng cũng khá hạn hữu để thay đổi một thói quen âm nhạc. Thật khó khăn để đòi hỏi trong một vài năm, một chương trình có thể làm thay đổi cục diện âm nhạc của xã hội, bởi điều này còn cần tốc độ thích nghi để thay đổi của công chúng, nhất là một công chúng đa số có thói quen thưởng thức những bài ca cách đây hơn nửa thế kỷ. Thế nhưng…

Những cái “lạ” đã thích nghi…

Năm đầu tiên của chương trình BHV (2005), yếu tố “quen” như vẫn còn đè nặng lên sự thưởng thức của công chúng. Thật khó khăn đối với những ca khúc BHV như: Mong anh về (Dương Cầm), Giấc mơ trưa (Giáng Son), 12 giờ (Nguyễn Duy Hùng), Giấc mơ lạ (Nguyễn Xinh Xô)… chứ đừng nói đến Bà Tôi, Giọt sương bay lên (Nguyễn Vĩnh Tiến). Thế nhưng năm 2007, bài hát 12 giờ đã trở thành bài “hit” của Hà Anh Tuấn, Giấc mơ lạ và Giấc mơ trưa hiện nay trở thành những bài hát được nghe nhiều nhất trên mạng Internet với hàng chục ngàn lượt người.

Nhất là năm 2008, việc những ca khúc BHV từ năm 2005 được phát lại trên VTV3 nhiều lần và trình diễn 3 bài trong top 5 ca khúc BHV ở các live show hàng tháng, những cái “lạ” đã dần “quen”. Những bài hát đã nêu trên cùng với các bài khác như Đám cưới chuột (Gạt Tàn Đầy), Niềm hy vọng (Hà Dũng), Cánh buồm phiêu du (Sơn Thạch), Giấc mơ mang tên mình (Văn Phong), Thềm nhà có hoa (Thanh Tâm)… đã dần trở nên quen thuộc đối với công chúng. Đó là một trong những thành công đáng ghi nhận của BHV 2008. Điều này có tác động thúc đẩy cho sự thưởng thức mang tính khám phá cái mới lạ của công chúng đối với ca khúc BHV - ca khúc mà chương trình kiên trì theo đuổi nhằm tạo ra một diện mạo mới cho đời sống âm nhạc.

Thị trường âm nhạc hiện nay có nhiều thị phần, mỗi thị phần có một đối tượng công chúng và ca sĩ của đối tượng đó. Sẽ là phi thực tế nếu chúng ta muốn các ca sĩ Ngọc Sơn, Ưng Hoàng Phúc, Đan Trường, Cẩm Ly… hát những ca khúc BHV, bởi mỗi ca sĩ có một gu nhạc riêng. Nhưng những ca sĩ như Hồ Quỳnh Hương, Thu Minh, Đoan Trang, Lưu Hương Giang, Hà Anh Tuấn, Ngọc Khuê… những ca sĩ đang nỗ lực trong khai phá nghệ thuật đã đưa những ca khúc Bài hát Việt vào album hoặc chương trình biểu diễn của mình, bước đầu cho thấy sự chuyển biến phần nào của thị trường âm nhạc. Cái “lạ” cần có thời gian để thích nghi với công chúng và với chính ca sĩ…

Thế hệ nhạc sĩ mới - điều tiên quyết!

Như chúng ta đã biết, các thế hệ nhạc sĩ như: Trần Tiến - Nguyễn Cường - Dương Thụ, hay Nguyễn Ngọc Thiện - Từ Huy - Vũ Hoàng - Vy Nhật Tảo - Nguyễn Văn Hiên, Nguyễn Đức Trung… hoặc Minh Châu - Trần Minh Phi - Quốc Bảo - Quốc Trung - Anh Quân - Huy Tuấn hoặc Đỗ Bảo - Võ Thiện Thanh - Đức Trí… được sinh ra và đào tạo trong các giai đoạn lịch sử khác nhau. Họ là người ở độ tuổi tương ứng để nói lên tâm cảm của thế hệ mình.
Ngày nay, những thế hệ nhạc sĩ tài năng vẫn còn đó, nhưng có thế hệ không nói hết được tâm cảm của giới trẻ hôm nay, có thế hệ là không thể… Vì vậy cần một thế hệ mới lộ diện.

Nhưng trong thị trường âm nhạc thời gian qua, thế hệ nhạc sĩ mới có 2 điều trắc trở. Nếu sáng tác như các thế hệ trước, họ sẽ không có gì mới mẻ để công luận chú ý (cũng giống như âm nhạc giao hưởng thính phòng, ngày nay nếu sáng tác theo phong cách cổ điển thì không thể nào hơn được Mozart, Beethoven). Nếu họ sáng tác với xu hướng nghệ thuật mới mẻ thì bị lực cản về thói quen âm nhạc của công chúng, nhất là khi họ chưa có “thương hiệu”. Bài hát Việt với hội đồng thẩm định là những người có khả năng và có uy tín trong giới âm nhạc đại chúng, là nơi phát hiện và giới thiệu tác phẩm của các nhạc sĩ trẻ, tạo điều kiện để họ xây dựng “thương hiệu” với những khám phá nghệ thuật mới lạ.

Nhưng cả BHV vẫn phải chịu tác động của lực cản thói quen thưởng thức âm nhạc đang tồn tại trong xã hội. Vì vậy những năm đầu tiên cái “mới” chưa phổ biến cũng là điều dễ hiểu. Và phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, năm đầu tiên đa số cái “mới” chỉ mang yếu tố “lạ” chứ chưa thật sự “dễ nghe”, bởi lịch sử ca khúc cho thấy rằng yếu tố “easy listening, easy remember” (dễ nghe, dễ nhớ) là rất quan trọng.

Năm 2008: khá đông đảo nhạc sĩ 8X, 9X đã xuất hiện

Cũng cần nhìn nhận rằng, xu thế âm nhạc mới mẻ ở các năm đầu tiên của BHV vẫn còn quá ít những nhạc sĩ của thế hệ hôm nay. Nhưng năm 2008, hãy tạm không kể đến các nhạc sĩ lớn tuổi, các nhạc sĩ được cho là “trẻ” như Võ Thiện Thanh, Đức Trí, Lê Minh Sơn, Đỗ Bảo… không còn tham gia BHV nữa. Một thế hệ khá đông đảo nhạc sĩ 8X, 9X đã xuất hiện. Nhìn vào nhạc mục của đêm chung kết BHV 2008 sắp tới, đại đa số những tác giả trong live show này chính là những người đã đoạt giải năm ngoái: Sa Huỳnh (Nhạc sĩ triển vọng), Nguyễn Đức Cường (giải Thể nghiệm sáng tạo), Trịnh Minh Hiền (Nhạc sĩ ấn tượng), Nguyễn Duy Hùng (giải Bài hát có phong cách thính phòng nổi bật), Lưu Thiên Hương (giải Bài hát có phong cách pop rock đương đại nổi bật). Ngoài ra còn có Thành Vương, An Hiếu, Jazzy Dạ lam, Tinna Tình, Nguyễn Hải Phong… trong đêm chung kết lần này cũng là những gương mặt đã từng tham gia BHV các năm trước, chưa kể gương mặt rất trẻ xuất hiện vào live show cuối Lê Cát Trọng Lý với ca khúc Chênh vênh đầy cá tính âm nhạc.

Nói những điều này để thấy rằng có một thế hệ nhạc sĩ mới khá hùng hậu và có tài năng đang dần khẳng định mình. Âm nhạc của họ gần gũi với giới trẻ, nhiều bài hát đoạt giải Bài hát tháng của năm 2008 đang “hot” trên mạng như Phố chiều, Bài ca tình yêu (Thành Vương), Phố cổ (Nguyễn Duy Hùng), Em trong mắt tôi (Nguyễn Đức Cường)…

Sự xuất hiện của một thế hệ nhạc sĩ trẻ hoàn toàn mới, mà đa số họ là những người được học hành bài bản về âm nhạc, có người vừa sáng tác, vừa phối khí, biểu diễn ca khúc. Cái mới sẽ xuất hiện cùng những con người mới, họ chính là những người đại diện cho âm nhạc của giới trẻ hôm nay. Đó là điều logic và vô cùng quan trọng, là hy vọng cho một cuộc “thay máu” và sẽ là một “thế lực” mới của thị trường âm nhạc trong nay mai. Hãy tin tưởng rằng một mùa Xuân nhạc Việt đang đến thật gần…

Hữu Trịnh