Trò chơi dân gian:Thời xa vắng

(TT&VH Online) - Khi nhìn vào những quán internet đông đúc trẻ con đang thi nhau gõ phím, kích chuột chơi game. Các cô, cậu học trò suốt ngày say sưa với những cuộc phiêu lưu trên truyện tranh, phim hoạt hình.... Tôi lại ngậm ngùi nhìn về quá khứ để tìm lại trong dĩ vãng những trò chơi dân gian xưa...cái thời ai đã từng nhảy dây, đánh đáo   

Ngày ấy chúng tôi đã chơi

Ngày xưa, ngày xưa... mỗi ai khi nghe thấy thế cứ ngỡ tưởng xa xôi lắm. Thủa ấy, mỗi khi tan học chúng tôi lại được bố mẹ thả cho đi chơi ít phút cùng với những đứa trẻ  hàng xóm . Nếu như hôm nào tập hợp được đông đủ chúng tôi lại rủ nhau chơi trò Rồng rắn lên mây và hát vang bài đồng dao vui nhộn của trò chơi này:

“Rồng rắn lên mây

 có cây núc nác

 có nhà hiển vinh

 hỏi thăm thầy thuốc

 có nhà hay không?...”

Trò chơi này đã rèn luyện cho bọn trẻ sự nhanh nhẹn khéo léo , phát huy tinh thần đoàn kết, tôn trọng kỉ luật và khả năng đối đáp. Trò chơi Tung chuyền với vật dụng để chơi gồm có một quả chuyền để tung-bắt. Quả chuyền này có thể được lấy từ quả bòng, bưởi non, quả cà pháo cùng những chiếc que chuyền nhỏ được vót từ tre.

Trò chơi Tung chuyền trong tranh Đông Hồ

Trò chơi này cũng được phân thành mấy bài khác nhau từ dễ đến khó. Lũ  trẻ ngồi xuống đất rải những chiếc que chuyền lên chân mình rồi bắt đầu tung quả chuyền, kết hợp với việc nhặt từng chiếc que một cách uyển chuyển. Trò chơi này chủ yếu luyện cho bọn trẻ nhanh mắt, nhanh tay.

Với trò chơi ô ăn quan, giúp lũ trẻ vận dụng cách tính linh hoạt, chính xác trong giây lát...Kết thúc mỗi trò chơi trẻ con  lại nghĩ ra cách thưởng cho người chiến thắng, có thể là một cái kẹo mạch nha, một củ khoai nướng. Thậm chí người thua cuộc phải cõng kẻ chiến thắng đi một vòng quanh sân. Lũ trẻ con xưa, đặc biệt là trẻ em nông thôn thường truyền cho nhau những trò chơi tự tạo rất độc đáo.

Trẻ em nam rất thích chơi quay cù, chơi đánh khăng, đánh đáo...Chỉ cần một bãi đất trống ở quê là nhóm trẻ có thể quây quần quấn theo vòng xoáy của những con cù quay tít lự.

Con quay được tiện bằng máy hoặc đẽo tay, to bằng quả ổi. Bên dưới chân mỗi con cù quay có gắn chân được làm bằng đinh hoặc gỗ hình chóp nón. Khi chơi, mỗi đứa trẻ lại có một đoạn dây chừng hơn 1m để quấn vòng quanh con quay, kẹt đầu dây còn lại có nút thắt vào giữa hai ngón tay để giữ dây. Sau đó, lũ trẻ vung tay liệng hoặc bổ rơi cho con cù quay tiếp đất. Theo quán tính con cù quay sẽ quay tít, tiếp theo những đứa trẻ khác ra bổ quay hoặc cứu quay để xác định người thắng cuộc. Trò chơi chọi cỏ gà mang tính chất rất tự nhiên lại hấp dẫn cả trẻ em nam và nữ. Để chơi trò này các em phải dầy công tìm kiếm cây cỏ gà to mập ở ngoài đồng. Bọn trẻ cho 2 cây cỏ gà đánh nhau, cây nào bị đứt trước sẽ là kẻ thua cuộc.

Hình ảnh này ngày càng ít dần

Bọn trẻ thích chơi trò này bởi nó mô phỏng động tác của con vật rất gần gũi với cuộc sống của chúng ta đó là con gà, và nó thể hiện khát vọng chinh phục những đỉnh cao chiến thắng.

Trò chơi dân gian xưa cuốn hút trẻ con bởi cách chơi đơn giản không cầu kỳ tốn kém nên có thể chơi ở mọi lúc, mọi nơi. Hơn thế nữa những trò chơi dân gian thường diễn ra ngoài trời, trong khung cảnh thiên nhiên rất tốt cho sức khoẻ của trẻ con.

Một số trò chơi lại ẩn chứa những ý nghĩa sâu sa, độc đáo. Thường các trò chơi dân gian hay gắn liền với những câu đồng dao, ca dao, tục ngữ... nên dễ thuộc dễ nhớ. Nhiều bài hát đồng dao gắn liền với các trò chơi dân gian thời thơ ấu  mà sau này khi ta đã trưởng thành , công việc bề bộn nhưng chúng ta vẫn không thể nào quên.

Bọn trẻ chơi gì bây giờ?

Những trò chơi dân gian của lũ trẻ con xưa nay chỉ còn là hồi ức của những thế hệ bọn trẻ như lứa tuổi chúng tôi về trước. Như một quy luật tất yếu, những trò chơi dân gian cùng đang bị mất dần. Nay đi về những vùng nông thôn, hay trên thành phố, chúng ta không còn được chứng kiến cảnh những đứa túm năm, tụm ba chơi đánh bi, ô ăn quan.. nữa.

Bọn trẻ vùi đầu vào trò game trên internet

Một số trò chơi hiện đại cũng có tác dụng tốt để sự phát triển tâm, sinh lí của trẻ con. Nhưng bên cạnh đó, có rất nhiều trò chơi nguy hiểm như: trò đốt pháo diêm, bắn súng phun lửa, hay những trò game bạo lực trên mạng. Nó kích động tính hiếu chiến trong bọn trẻ dẫn đến những hành vi xấu.

Sự phát triển của mạng internet ở nước ta trong thời gian qua là một tín hiệu vui. Nhưng việc trẻ con tiếp xúc với nó thì khi còn quá sớm, lại chỉ biết những thứ tiêu cực thì quả thực là vấn đề đáng báo động.

Việc ngồi lâu trên máy tính còn làm cho các em có thể mắc các bệnh về mắt, bệnh béo phì, hoang tưởng...Một số bậc phụ huynh rất lo ngai trong xu thế phát triển của xã hội hiện nay trẻ em sẽ bị biến thành những chú gà công nghiệp. Các trò chơi hiện đại thường không khơi dậy trong trẻ những cảm nhận trong trẻo hồn hiên như nhiều trò chơi dân gian xưa.

Cần bảo tồn và tổ chức lại những trò chơi dân gian

Chúng ta muốn khôi phục lại những trò chơi đó và hướng lũ trẻ bây giờ tham gia chơi là một điều rất khó. Tuy nhiên, chúng ta có thể chọn lọc một số trò chơi dân gian đó để đưa vào các giờ thể dục, giải lao để cho học sinh tham gia chơi.

Đồng thời, chúng ta cũng có thể đưa nó vào những dịp lễ hội của làng, xã. Việc giữ gìn những trò chơi dân gian bổ ích cho trẻ là công việc của tất cả người lớn chúng ta (mà trước tiên ở đây là các bậc phụ huynh, thầy cô giáo). Nó cũng là hành động để góp phần vào công việc gìn giữ bản sắc cũng như những giá trị văn hoá của dân tộc.

Hà Ánh Dương