Nghĩa địa cửa

(TT&VH Online) - Vùng đất Hà Nội-Hà Tây  có cả trăm làng nghề, nhưng nói tới nghề tái chế cửa cũ thì ắt hẳn vẫn còn rất ít người biết. Vậy mà  hơn 10 năm nay con đường 70 từ TP Hà Đông đi Nhổn đoạn qua thôn Ngọc Trục, Đại Mỗ, Từ Liêm đã  bị dân ngoại tỉnh bành trướng biến thành phố cửa cũ, làng nghề sửa cửa. Càng thâm nhập sâu vào công việc của các ông chủ, thợ thuyền ở đây chúng tôi càng cảm thấy rùng mình, sửng sốt, kinh hoàng.

 Ai cửa cũ bán đê

Con đường 70 đi qua địa phận thôn Ngọc Trục, Đại Mỗ, Từ Liêm, Hà Nội được đặt một cái tên rất đẹp phố “Ngọc Đại”. Nhưng dường như chẳng mấy ai biết đến tên hoa mỹ đó.  Đi qua đây mọi người chỉ cau có, bực tức chê trách con đường sao mà xấu đến kinh tởm vậy. Những đoàn xe tải, xe ben… ngày đêm cầy xéo để lại trên mặt đường bao chiếc ôvoi, ổ trâu cùng đám bụi mù mịt. Đặc biệt hơn, điều mà chúng tôi muốn nói chính, dân làm nghề buôn bán đồ gỗ, đồ mộc từ lâu đã biết đến một con phố mang tên cửa cũ hay nghĩa địa cửa.

Những đống cửa cũ rêu phong chạy dài hàng trăm mét

Hơn 2km với trên 100 xưởng làm nghề buôn, bán, tân trang cửa đã phần nào đã nói lên điều đó. Những đống cửa sổ, cửa đi, cửa gỗ, cửa kính…đủ các loại, các mầu ..tất cả đều cũ. Chúng chất đống, xếp thành hàng chạy dài cả trăm mét. Nhìn sang hai bên vỉa hè đâu đâu cũng chỉ thấy toàn cánh cửa cũ ngổn ngang, bề bộn. Chúng tôi tính sơ sơ, nhà ít cũng có vài trăm chiêc, nhà nhiều chắc lên tới hàng chục nghìn chiếc với độ cũ -mới khác nhau

Có những đống cửa cũ đã được chủ quán mua từ cách đây 3-5 năm , xếp dựng đứng, hay so le nhau chạy theo hàng rào ra tít tận cánh đồng sau nhà. Cỏ mọc um tùm xen lẫn dưới chân những cánh cửa rêu phong, mốc mác. Không những thế mỗi chuyến ôtô qua đây, những cánh cửa cũ kĩ kia lại phải gánh chịu một lớp bụi đường dầy đặc phủ lên. Nhìn những hình ảnh đó có nhiều người đã nghĩ đến nơi này như  nghĩa địa khổng lồ để chôn vùi bao cánh cửa. Nhiều người không biết ngây thơ đi qua đây nghĩ rằng: họ mua cửa cũ về  rồi phân loại cái nào bán được thì bán,  còn không cứ chất đống để đấy làm củi đun dần.

Theo ông chủ cửa cũ Minh Chiến thông tin cho biết; đại đa số xưởng, hàng cửa cũ trên con phố này đều được người ngoại tỉnh lập lên. Nào dân Hà Nam, Nam Định, cho đến người Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh…thậm chí cả cánh Miền Trung cũng tha hương cầu thực đến đây kinh doanh. Chính thời thế đã tạo lên những anh hùng của một nghề rất đặc biệt này. Nghề thu mua cửa cũ phát triển rất mạnh trong mấy năm trở lại đây. Đó là khi ngành xây dựng phát triển, nhiều công trình cũ được tháo dỡ, xây mới.

Do đó có nhiều cánh cửa  tuy cũ những chất lượng vẫn tốt, người dân có nhu cầu tìm nơi bán để thêm tìm mua cửa mới cho ngôi nhà mới. Tâm sự với một đai gia thu mua cửa cũ tên Quốc Lập chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng nhận thấy rằng nghề này gặp thời cũng phất lên rât nhanh. Anh tâm sự “Cửa hàng chúng tôi đã thành lập cách đây gần 10 năm. Lúc đầu chỉ làm cỏn con như đồng cửa hàng đồng nát vậy thôi. Nhưng đến thời điểm hiện nay nếu các anh có số lượng cửa cũ trị giá 1 tỷ đồng chúng tôi cũng có thể mua và thanh toán ngay tức khắc”.

Cửa cũ được xếp ngổn ngang khắp vỉa hè

Chỉ cần nghe vậy người ta cũng đủ hiểu số vốn của đại gia Quốc Lập này khổng lồ đến mức nào. Không chỉ Quốc Lập, nhiều đại gia cửa cũ khác cũng đang bành trướng ở mảnh đất này. Một số cái tên tiêu biểu chúng ta có thể kể đến như: Quý Thập, Giáp Nhị, Thịnh Tứ, Minh Chiến…Nhiều ông chủ đã mạnh tay thuê đến cả ha đất để mở xưởng mộc, mở kho chứa cửa cũ, thua hàng chục nhân công, thợ thuyền. Tất cả họ đều là những hào thủ kinh doanh đến từ các tỉnh khác.

Còn dân làng Ngọc Trục gốc  nơi đây tuy cũng có vài cơ sở thu mua cửa cũ, nhưng ở sâu mãi trong làng. Tâm sự với người dân bản đại họ cho biết, chúng tôi an phận thủ thường làm trong ngõ xóm chứ không tiến quân ra mặt đường. Mà đến thời điểm này đất vùng Đại Mỗ, Từ Liêm đang rất sốt hừng hực từng ngày, dân ở làng này cũng chẳng cần thiết làm gì nữa. Họ hững lên vô tư cắt bán vài ô đất, xây cái nhà to tướng, rồi kê đầu lên đống tiền ngủ say, chứ cần gì đến mấy cái cửa cũ kia nữa.

Sự thực đằng sau kĩ nghệ mông má

Cửa cũ tuy chỉ như một thứ phế phẩm của các công trình xây dựng, nhà hỏng tháo gỡ. Nhưng khi nó đến con phố này đã được hô biến thành những thứ hữu dụng, sinh lợi cực cao. Tại đây, có một số ít quán không có thợ mộc, xưởng nghề làm tái sinh lại cửa thì đành phải chịu mua đi, bán lại. Còn hầu hết các ông chủ khác đều có xưởng riêng với đội ngũ thợ mộc tay nghề cao chuyên chức năng tái chế những cánh cửa cũ, vứt đi.

Nếu chỉ mua đi bán lại thì trung bình người ta cũng chỉ được lãi từ 50.000-100000đ/1 bộ cửa và còn tuỳ theo đó là cửa sổ hay cửa đi, cửa kính hay cửa ván gỗ… ông  Lập phân tích “1 bộ cửa sổ lim cũ chất lượng vẫn còn tốt chúng tôi có thể  mua vào cho khách mức giá 400.000đ và bán ra cũng chỉ được 500.000đ. Nhưng thường không bán được ngay như thế, mà hầu hết khách hàng yêu cầu phải mông má, sửa chữa lại ít nhiều…”

Người thợ trẻ đang mông má lại cửa cũ

Chính công đoạn tái chế, phục sinh lại những cánh cửa tưởng như chết, vô dụng rồi đã trở thành công việc khó khăn nhất.Vậy nên, để được tuyển dụng vào làm tại các xưởng, thì cánh thợ mộc nơi đây đều phải  như những cao thủ có tay nghề vững vàng. Chúng tôi đã trực tiếp chứng kiến anh thợ mộc tên Hưng, một tay thợ ở làng mộc Vạn Điểm, Thường Tín, Hà Tây chính danh thể hiện các công đoạn tái chế cửa cũ.

Anh vừa làm vừa cho biết “tuỳ theo cánh cửa cũ còn bao nhiêu phần trăm chất lượng mà quyết định các chiêu sửa như thế nào. Với một chiếc cửa đã khá cũ, chúng tôi phải tháo tung mộng ra, như việc tháo rời các bộ phận của một chiếc xe máy vậy. Sau đó đến công đoạn bào lại cho mất lớp sơn cũ. Đến bước thứ 3 phải chà lại, bước thứ 4 là soi. Hai bước này đòi hỏi độ chính xác rất cao, nếu không khi lắp lại cửa sẽ bị vênh. Đến bước thứ 5 cho huỳnh vào có thể xem là cuối cùng, sau đó mông má, đánh vecni hoặc phun nước sơn mới tuy theo yêu cầu”

Nghe có vẻ rất đơn giản, nhưng thực tế quá trình tái chế lại cửa cũ rất công phu. Đặc biệt sau khi tháo ra nếu người thợ thấy bộ phận nào gỗ đã quá kém thì phải thay thế bộ phận đó bằng gỗ mới. Nhưng sự thực, khi chúng tôi đóng giả người đi xin học nghề tái chế cửa để vào xem các tay thợ làm ra sao. Và sự thực là tôi đã tận mắt chứng kiến một anh thợ mộc đang tái chế lại cánh cửa sổ cũ đã bị mối, mọt một số gỗ.

Anh ta không hề tháo ra chỉ bào, chà lại cho mất hết lớp sơn cũ rồi cứ thế mông má  để thành một chiếc cửa như mới. Đảm bảo nếu khi hoàn thành nếu không phải dân thợ chuyên nghiệp thì không ai phát hiện ra những phần gỗ trên cửa đã bị mọt, mối ăn. Một người thợ giỏi cũng chỉ phục chế được 1 bộ cửa sổ/ngày theo đúng các bước. Nhưng nếu anh ta làm ăn bát nháo thì con số đó phải ít nhất là 2 bộ. Ví dụ một người mang cửa cũ loại gỗ tạp đến đây bán cũng chỉ được 50.000-70.000đ/bộ.

Xưởng mộc của một đại gia ở Ngọc Trục

Nhưng khi qua bàn tay cao thủ mông má lại giá thành bộ cửa có thể tăng lên tới 8- 10 lần, từ 400.000đ-500.000đ/bộ. Mỗi người thợ mộc ở đây đổ sức, hít bụi cả tháng cũng chỉ được lương cao nhất khoảng 1,5 đến 1,7 triệu. Còn lại những thành quả lãi lờ từ quá trình mua cửa nát tái chế thành cửa mới  ông chủ xưởng, chủ cửa hàng sẽ hưởng trọn. Qua đó tôi mới hiểu vì sao nhiều đại gia ở đây lại phất lên nhanh đến vậy trong cái nghề tưởng như rất bèo bọt

Nhưng còn có vài điều sửng sốt  hơn mà chúng tôi đã thu lượm được qua chuyến thâm nhập phố cửa cũ.

Một đại gia khác ở phố cửa cũ đã không e ngại gì tiết lộ với chúng tôi “người mang cửa cũ đến bán thì rất đa dạng. Nhưng người đến mua cửa đã tái chế chỉ có 3 loại: dân kinh doanh bất động sản, chủ thầu xây dựng, và người nghèo. Vì sao vậy? chúng tôi hỏi nhanh lại. Ông ta trả lời ngày: Dân kinh doanh bất động sản chỉ xây nhà để bán, chủ thầu xây dựng các công trình công cộng như trường học, bệnh viên, chung cư… và người ngheo đều có chung mục đích muốn mua những loại cửa rẻ tiền mà trông như mới. Và tất nhiên chỉ có con phố Ngọc Đại cửa cũ này mới đáp ứng được điều đó. Ông này còn đưa ra một minh chứng: nhiều chủ thầu xây dựng lên giá thành 1,5triệu/m2 cửa, nhưng họ đến đây mua cửa tái chế chỉ 450.000đ/m2. Vậy hơn 1 triệu kia vào túi ai thì các cậu tự biết chứ?”.

Sự thực đó đã làm chúng tôi giật mình tự đặt câu hỏi liệu có bao nhiều công trình xây mới đã qua con phố này đặt mua những bộ cửa cũ tái chế lại?. Đáng báo động hơn trong số đó có bao nhiêu bộ cửa mối, mọt được tái chế lại đã được đem lắp vào các công trình? Sự ám ảnh về những đống cửa cũ ngổn ngàng, rêu phong cùng bao chiêu thức làm ăn quỷ quyết của các đại gia nơi đây vẫn còn đọng lại trong chúng tôi dù đã rời xa con phố này.

 Hà Ánh Dương