Năm 2009 - sẽ cấp thẻ hành nghề cho nghệ sỹ

Tổng kết năm 2008, ông Lê Ngọc Cường - Cục trưởng Cục NTBD trao đổi để làm rõ thêm về 2 sự kiện "đình đám": Hoa hậu Việt Nam và màn múa thiếu vải của học viên FPT Arena.

(TT&VH) - Năm 2008 sắp khép lại. Đây là năm các hoạt động biểu diễn có vẻ trầm lắng do tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới nhưng lĩnh vực này cũng nổi lên nhiều vấn đề bất cập trong quản lý. Bộ VH-TT và DL đã công bố 10 sự kiện và 5 tồn tại, yếu kém của ngành trong năm 2008. Trong 5 tồn tại, yếu kém thì có đến 2 “sự kiện” thuộc lĩnh vực tổ chức biểu diễn. Chúng tôi có cuộc trao đổi với ông Lê Ngọc Cường - Cục trưởng Cục NTBD (Bộ VH-TT&DL) trước thềm năm mới 2009.

* Thưa ông, liên quan đến cuộc thi Hoa hậu VN 2008, Thanh tra Bộ VH-TT-DL đã có kết luận cuộc thi vi phạm quy chế nhưng chỉ BTC bị xử phạt chứ Hoa hậu không bị tước vương miện. Có ý kiến cho rằng, cách xử lý này là “giơ cao đánh khẽ”. Ông nghĩ gì về ý kiến này?

Ông Lê Ngọc Cường - Cục trưởng Cục NTBD

- Vừa rồi, có nhà báo gọi điện cho tôi và bày tỏ quan điểm cần phải xử lý tới từng cá nhân trong “vụ” hoa hậu. Tuy nhiên, việc tước vương miện thuộc thẩm quyền của BTC cuộc thi theo Quy chế thi hoa hậu hiện hành. Nhìn nhận một cách khách quan, cuộc thi đã có những đóng góp tích cực. Số tiền huy động tài trợ lập quỹ An sinh xã hội để ủng hộ người nghèo lên tới khoảng 28 tỷ đồng. Đó là một con số không nhỏ mà chưa có hoạt động VHVN nào làm được. Vậy nếu tước danh hiệu Hoa hậu thì số tiền này giải quyết thế nào? Tôi nói vui với anh Dương Xuân Nam (nguyên TBT báo Tiền phong - Trưởng BTC cuộc thi Hoa hậu VN 2008 - PV), các anh tổ chức cuộc thi tròn trịa suốt 20 năm nhưng đến lúc cuối lại gặp “hạn”.

* Hoa hậu toàn quốc do báo Tiền Phong tổ chức là cuộc thi có truyền thống. Còn FPT lâu nay cũng được coi là đơn vị có môi trường văn hóa hiện đại và cởi mở. Màn múa phản cảm của học viên Trung tâm FPT Arena tại Hội diễn văn nghệ kỷ niệm 20 năm ngày thành lập công ty FPT đã bị nêu tên đầu tiên trong 5 tồn tại yếu kém trong lĩnh vực VH-TT&DL. Điều đó đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến những giá trị gây dựng bấy lâu nay của họ. Có phải vì chúng đã được che đậy quá kỹ?

- Tôi không nghĩ như vậy. Chúng ta phải thừa nhận, quản lý văn hóa giai đoạn qua chưa theo kịp sự phát triển của xã hội. Năng lực quản lý còn hạn chế chứ không phải do quản quá chặt hay che đậy quá kỹ mà bây giờ bùng ra theo kiểu “tức nước vỡ bờ”.

Vì vậy, cần rút kinh nghiệm để định hướng quản lý đối với các hoạt động. Là cơ quan có chức năng tham mưu giúp Bộ trưởng thực hiện quản lý nhà nước về nghệ thuật biểu diễn trên toàn quốc, Cục đang trong quá trình tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ và nhanh chóng hoàn thiện các văn bản pháp quy. Tình trạng chung của hệ thống văn bản trong ngành văn hóa là vừa ít, vừa còn bất cập. Theo tôi, quản lý bằng pháp luật được coi là mấu chốt trong vấn đề quản lý hiện nay.

* Xử phạt ca sĩ hát lậu ở nước ngoài với trường hợp đình chỉ biểu diễn và phạt tiền đối với ca sĩ Bảo Yến và Kim Tử Long cũng gây nhiều ý kiến tranh luận. Có người cho rằng, cách xử lý của các cơ quan quản lý văn hóa vẫn theo kiểu “bắt cóc bỏ đĩa”, khi xảy ra hậu quả thì xử lý chứ không có những biện pháp ngăn chặn. Vậy nên những sai phạm này có thể sẽ tiếp tục tiếp diễn?

- Điều quan trọng là cần nâng cao nhận thức cho văn nghệ sĩ. Về xử lý, cần nói cho nghệ sĩ biết việc áp dụng chế tài xử lý là có sự cảm thông để nghệ sĩ nhận thức được hành vi vi phạm, chứ nghệ sỹ không thể nói: tôi hát bài không thuộc diện cấm, chứ tôi không biết chương trình có nội dung xấu. Các tổ chức phản động nước ngoài tồn tại mấy chục năm nay ở hải ngoại thì ai cũng có trách nhiệm phải biết khi làm việc với họ. Mặt khác, trong năm 2009, việc cấp thẻ hành nghề biểu diễn nghệ thuật được coi như chứng chỉ hành nghề sẽ góp phần chấn chỉnh công tác biểu diễn hiện nay.

* Việc cấp thẻ hành nghề từng được áp dụng nhưng gặp phải những phản ứng trái chiều. Có ý kiến lo lắng, thẻ hành nghề giống như một giấy phép con cản trở sự sáng tạo và hành nghề của nghệ sĩ. Mặt khác, có không ít nghệ sĩ không có bằng cấp nhưng ý thức nghề nghiệp và tài năng đã được xã hội ghi nhận, vậy sao cứ bắt buộc có thẻ?

Chương trình Hoa hậu VN 2008 được kỳ vọng nhưng cuối cùng lại gây thất vọng.

- Chúng tôi đang tiến hành tổng kết 10 năm việc cấp thẻ hành nghề biểu diễn nghệ thuật có gì bất cập để đưa ra tiêu chí đáp ứng được nhu cầu và thực tế hiện nay. Cần phải xem xét thấu đáo để tránh tình trạng tạo dư luận không tốt xung quanh việc này. Việc cấp thẻ trước hết để tôn vinh nghệ sĩ. Mặc khác, việc cấp thẻ sẽ nâng cao chất lượng và sự chuyên nghiệp cho hoạt động biểu diễn nghệ thuật này và thực thi chính sách của nhà nước về đóng thuế thu nhập. Song song, các cơ quan quản lý nắm bắt lực lượng nghệ sĩ hiện nay trên toàn quốc. Trước đây, một số nghệ sĩ hoang mang khi có thông tin về việc cấp thẻ vì họ không được đào tạo nghề nghiệp bài bản. Trên thực tế, các quy định hoàn toàn “mở” và căn cứ theo thực tế. Song song với sự phát triển xã hội thì yêu cầu nghệ sĩ phải có bằng cấp để chuyên nghiệp hóa hoạt động biểu diễn nghệ thuật là tất yếu. Không phải nghệ sĩ không đạt yêu cầu thì không được biểu diễn mà biểu diễn theo mức độ, hưởng thù lao theo trình độ...

* Xin ông cho biết trọng tâm hoạt động VHVN trong năm 2009 và Cục NTBD sẽ đẩy mạnh quản lý trong lĩnh vực nào?

- Năm xây 2009, mục tiêu đặt ra là xây dựng các chương trình nghệ thuật chất lượng cao để năm 2010 tập trung cho các liên hoan quốc tế, như liên hoan rối, liên hoan xiếc… Cụ thể, tổ chức đánh giá một cách toàn diện hoạt động của các đơn vị nghệ thuật và các bộ môn chuyên ngành thông qua các hội diễn chuyên nghiệp toàn quốc ở tất cả các loại hình nghệ thuật. Một trong những nhiệm vụ quản lý trọng tâm trong năm 2009 là tổng kết hoạt động biểu diễn và việc áp dụng quy chế biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp để tiến tới thực hiện việc cấp thẻ hành nghề trong năm theo nhiệm vụ Chính phủ đã giao cho Bộ VH-TT&DL.

* Xin cám ơn ông!

Tùng Sơn (thực hiện)