Một số thiếu sót ở một tổng tập lớn
Tập 1 của Bộ sách Tổng tập nghìn năm văn hiến Thăng Long (NXB VH-TT) đã ra mắt bạn đọc được một thời gian.
1- Mở đầu tập sách, không có phàm lệ (quy ước) biên soạn. Nếu có quy ước biên soạn, tập sách sẽ được thực hiện khoa học hơn.
2- Tính logic hình thức còn yếu. Trong sáu phần, có phần dưới đề là "chương", có phần không đề tiếng "chương" (xin xem từ trang 2231 - 2257). Ở các trang 2243 và 2244 có chỗ trong phần chữ in hoa to là các mục nhỏ chữ in thường, còn ở nửa cuối trang 2244 chỉ toàn là các tiêu đề chữ in hoa to.
Không thể xếp Nguyễn Văn Thành và Nguyễn Tri Phương vào mục “Bộ tướng lĩnh nhà Tây Sơn” và không thể đặt trong chương VII (Bắc Thành thời Tây Sơn) của phần thứ tư (Lịch sử các vương triều phong kiến, Pháp thuộc trên đất Thăng Long và thời kì có Đảng lãnh đạo).
"Bộ tướng lĩnh" (trang 1583 và trang 2250) là một tập hợp từ không đạt, nên sửa là "Bộ tướng nhà Tây Sơn" hoặc "Tướng lĩnh nhà Tây Sơn".
Hai nhân vật Nguyễn Văn Thành và Nguyễn Tri Phương phải xếp vào mục “Những gương mặt tiêu biểu” của chương VIII (Thăng Long - Hà Nội thời Nguyễn) của phần thứ tư mới đúng chỗ.
Ở mục “Những gương mặt tiêu biểu” của chương VIII đã nêu cũng có Nguyễn Văn Thành, năm sinh của nhân vật này ở mục này ghi 1757 (xem các trang 1621 và 2250), còn ở chương VII ghi năm sinh của Nguyễn Văn Thành là 1758 (xem các trang 1607 và 2250).
Do có hai chỗ viết về Nguyễn Văn Thành nên có thông tin trùng lặp: Vì bài thơ của Nguyễn Văn Thuyên mà Nguyễn Văn Thành phải uống thuốc độc tự tử.
Cũng do viết về Nguyễn Hữu Chỉnh ở ba chỗ nên có sự trùng thông tin về cuộc đối thoại giữa Nguyễn Huệ và Nguyễn Hữu Chỉnh (các trang 1528, 1578, 1594).
Sở dĩ có hiện tượng trùng lặp không cần thiết này là vì, có nhiều tác giả viết các mục khác nhau, hoặc một người viết nhiều mục, nhiều tác giả cứ mạnh ai nấy viết, khi viết xong không xem lại của nhau, còn trường hợp một người viết nhiều mục thì do trí nhớ kém hoặc chủ quan không chịu đọc lại kỹ những gì mình viết. Nếu Chủ tịch Hội đồng biên soạn, Phó Chủ tịch Hội đồng biên soạn, các vị Uỷ viên Hội đồng biên soạn, Ban Thư ký để thì giờ đọc lại thì sẽ thấy và chỉnh sửa dễ dàng.
Đến việc đánh giá một số nhân vật lịch sử
Từ trang 1426 - 1430, tác giả gọi các cuộc khởi nghĩa ở làng Ngân Già, ở làng Ninh Xá, cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu, cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Danh Phương, cuộc khởi nghĩa của Hoàng Công Chất là các cuộc làm loạn:
- Bình loạn Ngân Già (trang 1427)
- Bình loạn Ninh Xá (trang 1427)
- Bình loạn Quận He (Nguyễn Hữu Cầu) (trang 1427)
- Bình loạn Nguyễn Danh Phương (trang 1428)
- Bình loạn Hoàng Công Chất (trang 1429)
|
Chờ khi phong tiện đứt giàm vân lung Bay thẳng cánh muôn trùng Tiêu Hán Phá vòng vây bạn với kim ô. |
“Trong các cuộc khởi nghĩa nông dân thời kỳ này, thường có sự phối hợp giữa miền xuôi và miền núi. Các cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Danh Phương, Hoàng Công Chất, Lê Duy Mật và cả phong trào Tây Sơn đều một phần dựa vào các dân tộc thiểu số.
|
Nghe chăng tiếng hát của quân Keo Chất trong phủ, Ngân vang khắp cánh đồng Mường Thanh rộng bao la. Ai ơi! muốn rõ hãy mở mắt trông cho kỹ, Người Kinh cùng người Thái với người Mèo, người Xá, Vui vẻ cùng nhau tay làm miệng hát”. |
Sách Đại cương lịch sử Việt Nam toàn tập, do Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn đồng chủ biên, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2002 (từ trang 397 đến 405) đã viết thỏa đáng về các cuộc khởi nghĩa này. Còn khi viết về Nguyễn Hữu Cầu và Phạm Đình Trọng, tác giả của Tổng tập đã sử dụng tài liệu xuất bản trước Cách mạng tháng Tám và đã không cập nhật cách đánh giá mới.