Vũ Thanh Nghị tự nhận tranh của mình là sự “điêu khắc bằng sơn dầu, đục đi những phần thừa và để lại những khoảng trống”.
(TT&VH) - Cuộc dạo chơi của tâm hồn là tên triển lãm của họa sĩ Vũ Thanh Nghị (sinh năm 1972 tại Hải Phòng), gồm 20 bức tranh sơn dầu sáng tác trong năm 2008 sẽ được bày tại V Art Space, 27A- Trần Bình Trọng - Hà Nội. Triển lãm được trưng bày từ ngày 5- 12- 2008 đến ngày 5- 1- 2009.
1. Văn hóa đạo Mẫu là tín ngưỡng gốc của người Việt, trải biến qua rất nhiều thăng trầm trong lịch sử. Nó đã từng được đề cập nhiều đến trong văn học, điện ảnh, sân khấu,.. nhưng để phản ánh nó bằng nghệ thuật tạo hình, thì tháng 4 vừa qua mới có một triển lãm của họa sĩ trẻ Vũ Thanh Nghị tên là “Trở về” tại 31A Văn Miếu, với khoảng 10 bức vẽ cảnh người ta “lên đồng” bằng thủ pháp lập thể…
Họa sỹ Vũ Thanh Nghị
Cái tên Vũ Thanh Nghị không xa lạ với những người học tại trường Mỹ thuật Yết Kiêu cuối những năm 90. Năm 1998, anh tốt nghiệp xuất sắc thủ khoa Khoa Hội họa. Ra trường, anh “lặn” một hơi dài, đúng 10 năm, dạy vẽ kiếm sống và chiêm nghiệm đời sống hội họa của cá nhân. Để đến giờ “xuất đầu lộ diện”, trong một năm mà bày liền hai triển lãm cá nhân, là điều vốn họa sĩ chuyên nghiệp cũng rất khó làm…
2. “Cái bầu” là từ mà họa sĩ dùng để (tạm) gọi một motiv tạo hình trở đi trở lại trong tranh của anh. Nó gây ấn tượng đặc biệt bởi một kỹ thuật tạo hình điêu luyện và một sự tự tin về kỹ thuật sử dụng chất liệu sơn dầu của họa sĩ. Cái bầu đó lúc thì là tấm lưng người phụ nữ, lúc lại là gợi hình ảnh cái gùi, hay đôi quang gánh, lúc lại là chiếc bắp chân vất vả, có lúc lại là chứa trọn một chân dung tự họa hiền lành…
Tác phẩm Cánh đồng muối
Thoạt tiên, cái motiv này khiến cho nhân vật trong tranh của anh thô cứng và rất “robot”, trông giống như là những cái bình bằng inox cắt làm đôi. Nhân vật trong tranh như hiện ra từ một thế giới hoàn toàn xa lạ, một thế giới chỉ có trong tưởng tượng trẻ thơ hoặc trong một nỗ lực đặc biệt kiến tạo nên một thế giới khác loài người của những nhà khoa học. Các nhân vật đều đang trong tư thế hoạt động song sự “cứng nhắc người máy” đó lại đem đến cảm giác như thể họ đứng lặng im, hệt những mẫu tạo hình đồ chơi…
Nhưng chính cái cảm giác đầu tiên kỳ khôi ấy lại là một thử thách người xem, dẫn họ đi sâu hơn vào một thế giới huyền hoặc bên trong cái bầu. Dù trên bề mặt tạo hình, cái bầu đó là gì đi nữa, thì nó đều có rất nhiều màu đen ở phía miệng, để gợi những mảng màu tạo hình và đồng thời gợi ra một thế giới sâu hút, mê hoặc của trí tưởng tượng. Nó như một cái hố đen mà một đứa trẻ có thể dán mắt vào đó rất lâu để tưởng tượng ra tất cả những gì bên trong đó, một niềm vui, một nỗi sợ hãi, một thế giới ma quỷ hoặc thần tiên, có thể là cả vô vàn hình ảnh giấc mơ hàng đêm…
Cắt tóc
Vũ Thanh Nghị tự nhận tranh của mình là sự “điêu khắc bằng sơn dầu, đục đi những phần thừa và để lại những khoảng trống”. Họa sĩ vẽ con người trong cuộc sống hiện nay với kết cấu chặt chẽ, lạnh lùng như những sản phẩm công nghiệp. Nó khiến cho con người cảm thấy ồn ào, căng thẳng, bứt rứt, méo mó. Người xem phải kiếm tìm sự bình lặng nội tâm như một phản xạ ngược lại những gì nhìn thấy trong tranh… Sự cân bằng nội tâm đơn giản là vậy; một trạng thái đi ra khỏi chính mình để nhìn lại mình.
3. Họa sĩ nhuần nhuyễn trong việc xử lý ngôn ngữ tạo hình hòa quyện giữa hai trường phái lập thể và siêu thực. Những nhân vật trong tranh của anh vì thế vừa có vẻ gần gụi vì dáng vẻ quen thuộc của họ vừa rất xa cách, như từ một thế giới mộng tưởng nào đó hoá thân. Để nắm được kỹ thuật tạo hình của hai trường phái kia, chắc hẳn họa sĩ không hề nhàn hạ chút nào trong công việc. Song cái thế giới tưởng tượng quá ư phong phú và rất trẻ thơ kia của anh đã kéo anh đi thật xa, để anh được hoàn toàn thoải mái, tự do trong thế giới ấy khi cùng lúc phải làm việc cật lực với kỹ thuật vẽ tranh của mình.
Chân dung tự họa
Vũ Thanh Nghị còn làm được một điều đặc biệt: Anh đã vượt ra khỏi giới hạn vẽ tranh nệ thực và mô tả hiện thực. Vượt ra khỏi giới hạn ấy, anh đã có thể ung dung trình bày một cách nhìn thế giới khác của bản thân mình; một thứ hiện thực huyền ảo của đời sống thường nhật đã dần được hình thành… Điều đó làm người xem thực sự thích thú!
Trang Lâm