Không “giơ cao đánh khẽ” hoặc “đánh từ vai xuống”!

Chính phủ Việt Nam xác định phòng chống tham nhũng là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, báo chí có vai trò, trách nhiệm rất quan trọng.

(TT&VH) - Chính phủ Việt Nam xác định phòng chống tham nhũng (PCTN) là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó báo chí có vai trò, trách nhiệm rất quan trọng.

Chánh văn phòng Ban chỉ đạo TƯ về PCTN Vũ Tiến Chiến đã nhấn mạnh quan điểm này tại buổi đối thoại “Vai trò của báo chí trong PCTN” với các nhà tài trợ quốc tế hôm qua 28/11.

Sẽ công khai kê khai tài sản của CBCC

Ông Hoàng Thế Dương – Phó Cục trưởng Cục Chống tham nhũng (Thanh tra Chính phủ) khẳng định, việc kê khai tài sản, thu nhập có ý nghĩa quan trọng nhằm minh bạch tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ phải kê khai, phục vụ cho công tác quản lý cán bộ công chức (CBCC), góp phần phòng ngừa và ngăn chặn hành vi tham nhũng. Đến nay, đã có 346.867 người ở 56.260 cơ quan, tổ chức, đơn vị ở các cấp, ngành thực hiện việc kê khai tài sản, thu nhập.

Trả lương qua tài khoản, một hình thức giúp kiểm soát thu nhập (Máy ATM ở Nhật - ảnh minh họa)

Tổng TTCP Trần Văn Truyền:

Hiện nay tham nhũng tăng hay giảm? Rất khó đánh giá. Hệ thống đánh giá của VN có 2 cách: Tổ chức tự đánh giá, có lẽ còn chưa chính xác. Các cơ quan chức năng khảo sát: Nếu so với 2 năm trước, công tác PCTN đã có một bước chuyển biến rất rõ về trách nhiệm, nhận thức, kết quả cụ thể trong việc giải quyết công việc. Còn nói có giảm đi hay không thì chúng tôi phải thận trọng cân nhắc, phải có thang bậc đánh giá để thực tế và khoa học hơn. Cần thiết phải điều tra xã hội học, khảo sát dư luận xã hội rộng hơn để đánh giá.

Các bộ, ngành, địa phương cũng tiếp tục thực hiện trả lương qua tài khoản để kiểm soát thu nhập. Đại diện ĐSQ Đan Mạnh băn khoăn, hơn 360.000 người kê khai tài sản sẽ không thể kiểm soát được và kiểm tra hết sức khó khăn và đề nghị “phải có cơ chế kiểm tra, giám sát, có các chế tài trừng phạt, thông tin nào được cung cấp cho toàn dân và tài trợ biết để giám sát”.

Đại sứ Mỹ Michael Michalak cho rằng việc công khai tài sản sau kê khai “rất quan trọng để tăng cường tính hiệu quả của công khai, minh bạch”. Tổng TTCP Trần Văn Truyền thừa nhận, việc minh bạch, công khai tài sản chỉ thực hiện khi có yêu cầu đánh giá (như bầu cử, bổ nhiệm) hoặc khi có tố cáo thì thẩm tra, xác minh và công khai. Còn các trường hợp khác, mới kê khai để quản lý, chưa phải công khai. Vì theo Hiến pháp VN, mọi công dân được đảm bảo quyền bí mật về tài sản. “Sắp tới TTCP sẽ kiến nghị, hạn chế bớt lĩnh vực thông tin gọi là mật (chỉ liên quan đến an ninh quốc gia). Tài sản cá nhân cũng phải công khai”, ông Truyền khẳng định.

Không có chuyện “bắn hạ người đưa tin”

ĐSQ Nhật Bản:

Tại sao công chúng Nhật Bản lại liên quan đến VN trong thời gian gần đây? Có một dự án của Nhật Bản liên quan đến VN có tham nhũng. Chính phủ hai bên đều rất nghiêm túc, sẽ giải quyết vụ án liên quan đến vốn ODA một cách nghiêm khắc. Về mặt tư pháp, pháp lý, chúng tôi đã tiến hành vòng công việc đầu tiên ở Tokyo. Hoàn cảnh cụ thể của vụ án tham nhũng này đang tiến hành, hy vọng sắp tới sẽ xét xử ở tòa án. Hy vọng việc điều tra sẽ được tiến triển tốt cho cả hai phía.

Thứ trưởng Bộ TT&TT Đỗ Quý Doãn cho biết, cả nước hiện có 712 cơ quan báo chí, 15.000 nhà báo đã được cấp thẻ nhà báo, trong đó có hàng ngàn nhà báo chuyên viết điều tra PCTN. Các vụ án liên quan đến tham nhũng, tiêu cực luôn được báo chí bám sát đưa tin, cập nhật hàng ngày, hàng giờ. Qua việc phản ánh về các vụ án tham nhũng, báo chí nhấn mạnh đến tính phi đạo đức của tham nhũng, duy trì và kích hoạt những giá trị chống tham nhũng khi tường thuật về vụ việc, đáp ứng nhu cầu thông tin của người dân. Các vụ án điển hình được báo chí đưa tin như vụ án Năm Cam, Mai Văn Dâu, Mạc Kim Tôn, Đề án 112, Lương Cao Khải, Nguyễn Đức Chi, Lã Thị Kim Oanh, PMU 18...

Ông Doãn nhấn mạnh, hầu hết các vụ tiêu cực lớn, dù thủ đoạn hành vi tham nhũng có tinh vi, phức tạp đến đâu, cũng khó qua được tai mắt của nhân dân, trong đó có báo chí. Báo chí luôn đi đầu trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng.

Đại sứ Na uy nói, Chính phủ VN đã có thông điệp nhấn mạnh tầm quan trọng của đấu tranh PCTN – nó liên quan đến sự phát triển của đất nước, sự tồn vong của chế độ. Bên cạnh đó là vai trò tham gia của các tổ chức xã hội, báo chí. Không nên nhằm vào để “bắn” người đưa tin cho dù có sự sai sót. Không nên tạo ra sự hiểu lầm, phải tăng cường hơn nữa vai trò của báo chí trong tất cả các lĩnh vực của đấu tranh PCTN.

Ông Doãn giải thích, việc xử lý 2 nhà báo vừa qua theo đúng quy định pháp luật. Đầu tiên, xử lý theo quy định về kỷ luật CBCC; tiếp đến là xử lý vi phạm hành chính; mức cao hơn, nếu có yếu tố cấu thành tội phạm, phải xử lý theo pháp luật hình sự. Ông Truyền nói, có ý kiến cho rằng PCTN của VN chùng xuống có lẽ do cách tiếp cận thông tin không đầy đủ. Công tác này năm 2008 vẫn rất quyết liệt, việc thanh tra, kiểm toán, điều tra được tiến hành rất ráo riết. Theo ông Truyền việc ngộ nhận đấu tranh PCTN “chùng” xuống vì hai lý do: Một số vụ án bị xử đi xử lại, chưa kết thúc như mong muốn. “Việc xử lý nhà báo vừa qua rất công khai về tội danh, tội trạng. Theo pháp luật VN, bất cứ ai vi phạm đều bị xử lý, không có ngoại lệ, không ai có đặc quyền. Sau vụ này, báo chí có xuất hiện tâm trạng một số phóng viên ngán ngại. Tôi có nói với các phóng viên là nếu nói chùng thì có lẽ do báo chí không hăng hái như trước”, ông Truyền nói.

Ông Doãn nhấn mạnh, để tăng cường tính công khai, minh bạch trong bộ máy Nhà nước, Luật báo chí sửa đổi sắp tới cần bổ sung quy định cụ thể về quyền tiếp cận thông tin của báo chí. Hoặc nên xây dựng Luật quyền tiếp cận thông tin của người dân, trong đó có quy định về quyền của phóng viên.

Hiểu sai về “giơ cao đánh khẽ” hoặc “đánh từ vai đánh xuống”

Lần đầu tiên tham gia đối thoại, Tổ chức Minh bạch Quốc tế bày tỏ sự hoan nghênh các nỗ lực PCTN của VN và mong muốn nỗ lực cao hơn nữa, “bắt cá to hơn nữa”, “cá” nào tham nhũng đều bị bắt. “Cơ quan báo chí là người có chuyên môn nghiệp vụ, phải có trách nhiệm và nghĩa vụ phanh phui mọi sai trái trong sử dụng đồng tiền. Phải tăng cường hơn nữa sự phê bình, chỉ trích, nhưng cảm nhận của tôi trong 6 tháng vừa qua có sự khác biệt trong việc phanh phui, nhiều khi con cá bé bị bắt, cá to tuột lưới là một vấn đề” – đại diện ĐSQ Hà Lan bày tỏ.

Ông Truyền lại cho rằng, ở VN, chính Thủ tướng đã tuyên bố, nếu người nào đó có vị trí cao, chức quyền lớn, nếu phát hiện sai phạm đều tiến hành xem xét, xử lý đúng mức theo pháp luật, “bằng chứng là những năm trước có những Ủy viên TƯ Đảng, cấp thứ trưởng, bộ trưởng đã bị xử lý”.

Nguyên TBT báo QĐND Nguyễn Quang Thống (Thường trực Hội Nhà báo VN) nói rõ thêm, có một thực tế giai dẳng, tồn tại âm ỉ trong nhận thức của một bộ phận người dân mà báo chí có nghĩa vụ phải kịp thời lý giải. Đó là quan niệm sai lầm cho rằng có “vùng cấm” trong đấu tranh PCTN, là chủ trương “giơ cao đánh khẽ” hoặc “đánh từ vai xuống”. “Báo chí cần nhìn thẳng vào sự thật, không chối bỏ một nhận thức sai lầm, đã ăn sâu vào tiềm thức của công chúng, thì nó sẽ là trở ngại lớn cho ý chí tiến công PCTN. Nó vô tình trở thành bức tường che chắn cho các hành vi tham nhũng, đặc biệt là ở những cán bộ có chức, quyền mà tha hóa, biến chất” – ông Thống nói.

Đại diện Liên Hợp Quốc:

Hơn 40% tham nhũng năm qua được khám phá liên quan đến đất đai, giao thông. Trong bối cảnh này, VN cần có các chiến lược PCTN, các các mục tiêu rõ ràng. Phải tiếp tục chú ý hơn nữa trong việc thống nhất hành động, cải cách hành chính.

Đại diện ADB:

PCTN không chỉ là của lĩnh vực công hay riêng, phải 2 người mới thực hiện được “điệu nhảy Tăng gô”, một người không thể thực hiện được. ADB cam kết chặt chẽ với Chính phủ VN, không quản ngại để làm sao PCTN hiệu quả nhất.

T. Vinh