Đào tạo nhân lực dự báo thời tiết: khủng hoảng thiếu
GS Trần Tân Tiến đánh giá, phải là học sinh giỏi mới tiếp thu được những vấn đề của công tác dự báo, vì đây là ngành khoa học rất khó và rất phức tạp.
(TT&VH) - Trận lụt lịch sử những ngày qua cho thấy trước việc thời tiết diễn biến ngày càng phức tạp, công tác dự báo có vai trò sống còn cho việc chủ động ứng phó và giảm thiểu thiệt hại thiên tai. Tuy nhiên, trả lời phỏng vấn TT&VH, GS. TS Trần Tân Tiến - Chủ nhiệm khoa Khí tượng thủy văn và Hải dương học (ĐHKHTN) cho rằng, công tác dự báo thời tiết đã “gặp vấn đề” ngay từ khâu cốt lõi: đầu vào của nguồn nhân lực.
GSTS Trần Tân Tiến
GS Trần Tân Tiến đánh giá, phải là học sinh giỏi mới tiếp thu được những vấn đề của công tác dự báo, vì đây là ngành khoa học rất khó và rất phức tạp. Sinh viên phải biết sáng tạo, nếu chỉ học kiến thức của giáo viên dạy và sau đó lặp lại cũng chưa thể đủ “vốn liếng” làm nghề khá đặc biệt này. Ngành Khí tượng thủy văn tiệm cận với toán, lí và các công nghệ mới, nó đòi hỏi học sinh phải năng động và có trình độ thật sự, có đam mê mới có thể học được.
Tuy nhiên đầu vào của các sinh viên khí tượng thủy văn là thấp, hiếm có các học sinh giỏi và hầu hết sinh viên không yên tâm với việc học. Khoa Khí tượng Thủy văn và Đại dương học chỉ tuyển được những học sinh ở trình độ trên trung bình, điểm đầu vào chỉ vào khoảng 15 đến 17 điểm, trong khi đó yêu cầu học thì nó ngang với khoa toán, khoa lý của trường này và áp lực công việc sau khi tốt nghiệp lại rất lớn.
Hiện nay nếu Khoa chỉ tuyển nguyện vọng 1, tức là các sinh viên thực sự muốn vào học ngành này, thì không đủ, phần lớn phải tuyển nguyện vọng 2 và 3 để cho đủ chi tiêu mà nhà trường đã phân, vì hiện nay nhu cầu thực tế thiếu rất nhiều. Như năm học 2008 Khoa chỉ tuyển được 40 trên tổng số 120 sinh viên là nguyện vọng 1, sau đó phải mở nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3.
Đa số những sinh viên theo nguyện vọng 2, 3 đều không yên tâm gắn bó với ngành. Với nhiều em, việc học dự báo khí tượng thủy văn chỉ là bất đắc dĩ. Vì thế khi vào trường sinh viên chưa hiểu hết ngành học, nội dung học, tính chất chuyên môn của nó và nhất là thiếu đam mê. Do đó không ít sinh viên coi đây là chỗ “trú chân” một thời gian, buộc phải “chấp nhận”, sau đó lại thi lại vào các trường khác. Khoa luôn ở trong tình trạng có thể mất người. Vì thế kết quả học bị hạn chế. Nếu học sinh vào yên tâm học ngay từ đầu thì khoa có biện pháp dạy để tiếp thu khoa học dự báo một cách tốt hơn.
GS Trần Tân Tiến nhận định, nguyên nhân sinh viên chưa yên tâm với ngành học chủ yếu là sau khi học xong, trách nhiệm công việc cao, điều kiện làm việc khắc nghiệt mà lương bổng, chế độ phải nói là hạn chế.
Trong quá trình học, Khoa phải tuyên truyền giáo dục qua đoàn thể, qua các hoạt động sinh hoạt chính trị để góp ý với sinh viên. Nhưng cái chính vẫn là sự tự nguyện và mong muốn của gia đình. Họ đều mong học các ngành nhàn hơn, thu nhập cao hơn và đỡ chịu sức ép hơn. Khoa chỉ biết khuyên nhủ sinh viên, còn quyền quyết định cho tương lai là ở các các bạn trẻ và gia đình.
Với ngành khoa học này, GS mong muốn Nhà nước có chính sách khuyến khích phù hợp. Chẳng hạn, chế độ học bổng cho sinh viên hay thậm chí miễn hẳn học phí. GS cho rằng, nếu điều này được thực thi, công tác dự báo sẽ thuận lợi hơn. Trước đây, do chính sách của nhà nước miễn học phí nên ngành sư phạm có rất nhiều học sinh giỏi nhưng hoàn cảnh gia đình khó khăn vào theo học. Và ngày nay đầu vào của sư phạm đã lên rất cao. GS mong ngành khí tượng thủy văn cũng có chính sách tương tự để khuyến khích, tạo điều kiện cho những học sinh giỏi nhưng khó khăn về mặt kinh tế có thể theo học, để sinh viên tự nguyện gắn bó với công việc khắc nghiệt này.
GS Trần Tân Tiến đánh giá, phải là học sinh giỏi mới tiếp thu được những vấn đề của công tác dự báo, vì đây là ngành khoa học rất khó và rất phức tạp. Sinh viên phải biết sáng tạo, nếu chỉ học kiến thức của giáo viên dạy và sau đó lặp lại cũng chưa thể đủ “vốn liếng” làm nghề khá đặc biệt này. Ngành Khí tượng thủy văn tiệm cận với toán, lí và các công nghệ mới, nó đòi hỏi học sinh phải năng động và có trình độ thật sự, có đam mê mới có thể học được.
Tuy nhiên đầu vào của các sinh viên khí tượng thủy văn là thấp, hiếm có các học sinh giỏi và hầu hết sinh viên không yên tâm với việc học. Khoa Khí tượng Thủy văn và Đại dương học chỉ tuyển được những học sinh ở trình độ trên trung bình, điểm đầu vào chỉ vào khoảng 15 đến 17 điểm, trong khi đó yêu cầu học thì nó ngang với khoa toán, khoa lý của trường này và áp lực công việc sau khi tốt nghiệp lại rất lớn.
Hiện nay nếu Khoa chỉ tuyển nguyện vọng 1, tức là các sinh viên thực sự muốn vào học ngành này, thì không đủ, phần lớn phải tuyển nguyện vọng 2 và 3 để cho đủ chi tiêu mà nhà trường đã phân, vì hiện nay nhu cầu thực tế thiếu rất nhiều. Như năm học 2008 Khoa chỉ tuyển được 40 trên tổng số 120 sinh viên là nguyện vọng 1, sau đó phải mở nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3.
Đa số những sinh viên theo nguyện vọng 2, 3 đều không yên tâm gắn bó với ngành. Với nhiều em, việc học dự báo khí tượng thủy văn chỉ là bất đắc dĩ. Vì thế khi vào trường sinh viên chưa hiểu hết ngành học, nội dung học, tính chất chuyên môn của nó và nhất là thiếu đam mê. Do đó không ít sinh viên coi đây là chỗ “trú chân” một thời gian, buộc phải “chấp nhận”, sau đó lại thi lại vào các trường khác. Khoa luôn ở trong tình trạng có thể mất người. Vì thế kết quả học bị hạn chế. Nếu học sinh vào yên tâm học ngay từ đầu thì khoa có biện pháp dạy để tiếp thu khoa học dự báo một cách tốt hơn.
GS Trần Tân Tiến nhận định, nguyên nhân sinh viên chưa yên tâm với ngành học chủ yếu là sau khi học xong, trách nhiệm công việc cao, điều kiện làm việc khắc nghiệt mà lương bổng, chế độ phải nói là hạn chế.
Trong quá trình học, Khoa phải tuyên truyền giáo dục qua đoàn thể, qua các hoạt động sinh hoạt chính trị để góp ý với sinh viên. Nhưng cái chính vẫn là sự tự nguyện và mong muốn của gia đình. Họ đều mong học các ngành nhàn hơn, thu nhập cao hơn và đỡ chịu sức ép hơn. Khoa chỉ biết khuyên nhủ sinh viên, còn quyền quyết định cho tương lai là ở các các bạn trẻ và gia đình.
Với ngành khoa học này, GS mong muốn Nhà nước có chính sách khuyến khích phù hợp. Chẳng hạn, chế độ học bổng cho sinh viên hay thậm chí miễn hẳn học phí. GS cho rằng, nếu điều này được thực thi, công tác dự báo sẽ thuận lợi hơn. Trước đây, do chính sách của nhà nước miễn học phí nên ngành sư phạm có rất nhiều học sinh giỏi nhưng hoàn cảnh gia đình khó khăn vào theo học. Và ngày nay đầu vào của sư phạm đã lên rất cao. GS mong ngành khí tượng thủy văn cũng có chính sách tương tự để khuyến khích, tạo điều kiện cho những học sinh giỏi nhưng khó khăn về mặt kinh tế có thể theo học, để sinh viên tự nguyện gắn bó với công việc khắc nghiệt này.
Mạnh Cường (ghi)
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN