Sẽ khai quật ngôi mộ có thi hài Garcia Lorca

(TT&VH) - Mặc dù gia đình của nhà thơ Tây Ban Nha Federico Garcia Lorca (1898 - 1936) không đồng ý, nhưng tòa án đã phán quyết ngôi mộ tập thể có chứa thi hài ông cùng nhiều ngôi mộ khác ở Viznar, gần Granada, sẽ được khai quật để qua đó góp phần làm sáng tỏ điều tra về sự biến mất của 114.266 người trong cuộc nội chiến nổ ra vào năm 1936 - 1939 và những năm đầu trong thời kỳ cai trị của nhà độc tài Francisco Franco.

Cho đến nay, gia đình Lorca vẫn phải đối việc mở ngôi mộ tập thể này - nơi mà người ta cho rằng còn có di hài của hai võ sĩ đấu bò theo chủ nghĩa vô chính phủ và một giáo viên đã bị các nghĩa quân cánh hữu của tướng Francisco Franco bắn chết gần Granada. Thế nhưng, gia đình của một trong những nạn nhân được cho là cũng nằm trong ngôi mộ đó lại yêu cầu khai quật mộ. Tranh cãi nổ ra trong một thời gian khá dài và cuối tháng trước, thẩm phán tòa án Quốc gia Baltasar Garzon đã ra lệnh ngôi mộ này cùng 18 ngôi mộ tập thể khác sẽ được mở ra. Tuần qua, thẩm phán đã lệnh mở 4 ngôi mộ.

Vì là người phái tả và là người đồng tính luyến ái, Lorca đã bị bắn chết hồi tháng 8/1936 - một tháng sau khi xảy ra cuộc nổi loạn của tướng Francisco Franco chống Chính phủ Cộng hòa gây nên cuộc nội chiến Tây Ban Nha. Là một trong những nhà thơ kiêm nhà soạn kịch Tây Ban Nha nổi tiếng nhất thế kỷ 20, các tác phẩm của Lorca chủ yếu hướng tới những chủ đề toàn cầu như tình yêu, cái chết, đam mê, sự tàn bạo và bất công. Đằng sau thành công vang dội cả ở cương vị nhà thơ kiêm nhà biên kịch, Lorca lại phải vật lộn với những rắc rối trong cuộc sống riêng tư và nhiều đợt suy sụp hồi cuối những năm 1920. Tình bạn của ông với Buñel và Dali trở nên căng thẳng và những nỗ lực giấu giếm gia đình về việc mình là người đồng tính luyến ái ngày càng khó. Trong thời kỳ này, nỗi bất an và và sự tan vỡ trong mối quan hệ đơn phương với nhà điêu khắc Emilio Alandrén càng đẩy Lorca vào sự đau khổ tột bực.

Sau khi tới Mỹ nghiên cứu ngôn ngữ và và văn học Anh tại ĐH Columbia vào năm 1930, năm 1931 nhà thơ trở về Tây Ban Nha đúng vào thời điểm chế độ độc tài Prima Rivera sụp đổ và nhà nước Cộng hòa được tái thiết lập. Lorca được giao phụ trách nhà hát kịch thuộc sự bảo trợ của Chính phủ nhằm đưa sân khấu kinh điển tới các vùng quê ở xứ bò tót. Trong thời gian đó, ông đã tung ra “bộ ba kịch thôn quê” nổi tiếng Bodas de Sangre, Yerma và La Casa de Bernada Alba. Cuộc nội chiến xảy ra vào năm 1936 chấm dứt cuộc đời nhà thơ khi ông mới 38 tuổi.

Nhà thơ Ireland Ian Gibson - tác giả cuốn Federico García Lorca: A Life - tác phẩm được tờ The New York Times đánh giá là Sách hay nhất năm 1989 - cho rằng việc khai quật thi hài của nhà thơ sẽ góp phần làm sáng tỏ hoàn cảnh cái chết của ông, liệu ông có bị tra tấn trước khi bị bắn chết và biết được di hài nhà thơ chính xác đang ở đâu. “Thật tồi tệ với cả thế giới, với gia đình Lorca khi có quá nhiều tình huống được nêu ra về sự biến mất của ông”. Tuy nhiên Gibson cũng xúc động nói: “Tôi không muốn chứng kiến cuộc khai quật này, tôi không thể chịu nổi nỗi đau khi nhìn thấy di hài của Lorca. Tôi sẽ đau tim mất”.