"Chính ngạch" liệu có thắng sách lậu?

Rất nhiều đơn vị khi ấy nghĩ ra các mẹo để "lách" chuyện bản quyền. Cách làm phổ biến là họ thay tên tác phẩm, thậm chí thay tên tác giả, để xin phép.

(TT&VH) - Trở thành đơn vị duy nhất sở hữu bản quyền những tác phẩm của Sidney Sheldon ở Việt Nam, NXB Công an Nhân dân (CAND) đã bắt đầu phát hành 5/19 cuốn tiểu thuyết của tác giả này từ tháng 10 vừa qua. Nhưng, việc độc quyền một món hàng "hot" như vậy có giúp họ đứng vững trước sự cạnh tranh của sách lậu- khi mà vài chục năm qua, những tiểu thuyết của tác giả người Mỹ này đã tràn ngập thị trường Việt Nam với số lượng khổng lồ?

Một số tác phẩm của Sidney Sheldon được phát hành trước khi NXB CAND mua bản quyền

* "Nồi cơm lớn" của giới làm sách.

Gọi là "nồi cơm lớn" cũng đúng, mà bảo rằng đó là "lương khô ăn dần" cũng không ngoa. Dễ đọc, li kì, có kết cấu bất ngờ vào phút chót... đó là những yếu tố khiến sách của Sidney Sheldon tỏ ra rất phù hợp với nhu cầu giải trí của đại bộ phận độc giả trong nước. Bởi vậy, dù đã có mặt tại Việt Nam hơn hai chục năm, những đầu sách của tiểu thuyết gia người Mỹ này vẫn luôn ổn định về sức bán, khi so sánh với sách của những tác giả trinh thám khác như Conan Doyle hay Agatha Christan.

Hiện, chưa ai thống kê nổi số lượng sách của Sidney Sheldon được bán tại Việt Nam trong những năm qua. Nhưng, giới làm sách khẳng định: trước 2004 (khi VN kí công ước Berne), trung bình mỗi năm, một tác phẩm của ông được in đi in lại không dưới chục lần và trở thành nguồn thu quan trọng với nhiều NXB. Đó là chưa kể tới một số lượng sách lậu khổng lồ luôn được các đầu nậu "chế" lại từ bản chính. Để rồi, cho tới thời điểm này, toàn bộ 19 cuốn sách của tiểu thuyết gia người Mỹ này đã lần lượt được dịch tại Việt Nam. Thậm chí, rất nhiều trong số đó có tới 2 bản dịch với nhiều tên gọi khác nhau để tránh "đụng hàng".

* Tạm dừng kế hoạch phát hành vì sợ sách lậu

Dù độc quyền món hàng "hot" này từ tháng 7/2006, nhưng NXB CAND đã thấm thía những khó khăn của việc cạnh tranh với sách lậu. Ông Trần Đại Chung, biên tập viên NXB cho biết: Kế hoạch phát hành những tác phẩm của Sidney Sheldon đã được NXB CAND đưa ra ngay thời điểm nói trên. Một mặt, chúng tôi gửi công văn tới các NXB trên toàn quốc để thông báo việc sở hữu bản quyền này. Một mặt khác, chúng tôi gửi công văn tới Cục Xuất bản, đề nghị dừng cấp phép cho những đơn vị có nhu cầu in các tác phẩm của Sidney Sheldon. Thế nhưng, khi biết thông tin này, thị trường sách lậu bỗng ... nổi liên liên tiếp để tranh thủ "in cố" những đầu sách ấy.

Rất nhiều đơn vị khi ấy nghĩ ra các mẹo để "lách" chuyện bản quyền. Cách làm phổ biến là họ thay tên tác phẩm, thậm chí thay tên tác giả, để xin phép. Chẳng hạn, cuốn Tay cự phách có tới 2 cái tên khác nhau là Người đàn bà quỷ quyệt,Thủ lĩnh cuộc chơi, Sao chiếu mệnh được đổi thành Dưới ánh sao, Bóng tối kinh hoàng có cái tên khác là Em có sợ bóng đêm không? Trước thị trường tràn ngập sách lậu khi ấy, chúng tôi không còn cách nào khác là phải dừng kế hoạch phát hành, để chờ một thời gian cho thị trường ổn định lại- ông Chung cho biết.

* Vừa bán vừa... nghe ngóng!

"Để sở hữu được số đầu sách này, NXB CAND cũng đã mất một thời gian dài thương thảo với người đại diện của Sidney Sheldon. Việc trao đổi được bắt đầu từ từ năm 2005. Ban đầu, phía NXB chỉ muốn lựa chọn và mua bản quyền một vài đầu sách trong tổng số 19 tác phẩm của nhà văn này. Thế nhưng, với việc "mua lẻ" như vậy, mức giá mà họ đưa ra vô cùng cao, vượt khỏi sức chi trả của phía NXB. Và, mọi chuyện chỉ kết thúc khi cả 2 phía gặp nhau ở thỏa thuận: phía NXB CAND đồng ý "mua trọn gói" toàn bộ 19 tác phẩm của Sidney Sheldon, với tổng số tiền ở mức chấp nhận được" (Phát biểu của ông Trần Đại Chung - BTV NXB CAND)

Tháng 10 vừa qua, 5 cuốn sách đầu tiên của số tác phẩm này đã được NXB ấn hành với số lượng 2000 bản/cuốn. Trong những tuần đầu tiên, số sách này đạt được sức bán khá tốt, tuy nhiên phía NXB vẫn "nín thở" chờ những phản ứng của giới sách lậu. "Chúng tôi đã cố gắng áp dụng những biện pháp hợp lý để phù hợp với nhu cầu của độc giả. Chẳng hạn, mỗi đầu sách đều được lựa chọn những bản dịch tốt nhất, làm bìa đẹp và có thêm những phụ lục cần thiết. Giá bán cũng được ấn định ở các mức 70 ngàn( với những cuốn dày 400 trang), 60 ngàn (300 trang) và 50 ngàn (200 trang).Nhưng, để cạnh tranh với mức giá của sách lậu thì rõ ràng như vậy là chưa đủ.", ông Chung nói.

Hiện tại, phía NXB chỉ còn cách liên tục theo dõi thị trường sách, đồng thời liên tục đưa ra những lời khuyến cáo về việc "không bỏ qua" cho những đơn vị xâm phạm bản quyền số sách này. Theo kế hoạch, 14 đầu sách còn lại của Sidney Sheldon sẽ được tiếp tục in và phát hành trong nửa đầu năm 2009.

Cúc Đường