Phe Cộng hòa “phản thùng” ông Bush – vì sao?
Hạ viện Mỹ đã bác bỏ kế hoạch ứng cứu khẩn cấp thị trường tài chính trị giá 700 tỷ USD. Tại say vậy?
Chết vào phút chót
Đây quả là một đòn nặng giáng vào ông Bush, một vị tổng thống không còn có thể kiểm soát được đảng của chính mình. Vào những ngày cuối nhiệm kỳ, ông Bush không chỉ để lại những di sản nặng nề về chính sách đối ngoại mà còn để lại một cuộc khủng hoảng kinh tế có tầm cỡ lịch sử và một đảng Cộng hòa bị chia rẽ trầm trọng.
Việc kế hoạch giải cứu không được thông qua lập tức đã giáng một đòn nặng vào thị trường chứng khoán Mỹ. Chỉ số Dow Jones sụt liền 777 điểm, mức sụt giảm lớn nhất trong suốt 112 năm qua. Chỉ số Standard & Poor's 500 mất 8,8%, mức giảm kinh khủng nhất kể từ ngày Thứ Hai đen tối xảy ra cách đây hai thập kỷ, trong khi chỉ số Nasdaq mất 9.1%. Nguy cơ khủng hoảng lại phủ bóng lên nền kinh tế Mỹ.
Một kết cục được báo trước
Trong những ngày này, ở nước Mỹ người ta thường hay nói đến hai cụm từ "Wall Street" và "Main Street". Wall Street trở thành biểu tượng của các ngân hàng đầu tư thất bại, vốn chịu trách nhiệm gây ra cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay. Main Street là tầng lớp doanh nghiệp nhỏ, người lao động và trung lưu, những người đang chịu hậu quả nặng nề từ cuộc khủng hoảng hiện nay. Các chuyên gia phân tích cho rằng kế hoạch giải cứu "Wall Street" đã bị chính "Main Street" lật đổ.
Cao ủy Thương mại của EU Peter Mandelson chỉ trích việc các nghị sĩ Mỹ bác bỏ kế hoạch ứng cứu khẩn cấp cho thị trường tài chính Mỹ là hành động “vô trách nhiệm”. Phát biểu với BBC, ông nói: “Các nghị sĩ Mỹ đã mất hết lý trí và tôi hy vọng ở châu Âu chúng ta không có một chính khách hoặc nghị sĩ nào lại vô trách nhiệm như vậy”.
Không phải vô cớ khi các nghị sĩ Cộng hòa lại quay lưng lại với ông Bush. Từ khi còn đang được thảo luận, kế hoạch giải cứu thị trường tài chính đã không nhận được sự hậu thuẫn của công chúng Mỹ. "Những thứ mà họ bàn tới chỉ giúp người giàu trở nên giàu thêm. Hãy cứ kệ họ. Sẽ chẳng ai giúp tôi nếu tôi gặp rắc rối" - anh Paul Clancy, một thợ rửa cửa kính cao ốc nói với Bloomberg. "Kế hoạch chỉ làm lợi cho một nhóm những lão già giàu có. Họ chẳng mất tiền đầu. Họ chỉ đang chuyển gánh nặng lên vài người đóng thuế" - anh bưu tá Mark Pilder nhận xét thêm.
Theo cuộc thăm dò tuần trước của viện Gallup, khoảng 78% người được hỏi muốn Quốc hội Mỹ thông qua một kế hoạch giải cứu. Nhưng chỉ 22% ủng hộ kế hoạch chi 700 tỉ USD vừa bị bác bỏ. Người dân không đồng tình gây sức ép mạnh lên nghị sĩ đảng Cộng hòa. Trong bối cảnh chỉ còn 5 tuần nữa là diễn ra cuộc bầu cử tổng thống Mỹ (4/11) và bầu cử Quốc hội, việc mất lòng cử tri vào lúc này là quá mạo hiểm và nhiều ông nghị không thể chơi bài liều.
Bên cạnh đó, tờ Los Angeles Times cho rằng kế hoạch thất bại còn do Washington đã không nỗ lực để khiến người dân tin việc giải cứu "Wall Street" về lâu dài cũng mang lại ích lợi cho họ, rằng một khi thị trường tài chính sụp đổ, nền kinh tế Mỹ cũng sập theo và không một ai thoát khỏi những ảnh hưởng tiêu cực của nó.
Tìm hướng đi nào
Vậy nước Mỹ phải làm gì sau những biến cố kinh khủng vừa qua? Ngay sau khi nhận "tin dữ", Bộ trưởng Tài chính Henry Paulson cho biết ông sẽ thương thảo với các nghị sĩ để thông qua một kế hoạch phù hợp nhằm cứu vãn nền kinh tế và bảo vệ người dân Mỹ. Tổng thống Bush cũng thề sẽ đưa ra một dự thảo kế hoạch giải cứu mới có đủ sức để thuyết phục các ông nghị. Tờ Los Angeles Time thì cho rằng từ nay cho tới khi có dự thảo mới, ông Bush và bộ sậu còn phải tích cực thuyết phục công luận, cho họ thấy bản chất của vấn đề, rằng giải cứu "Wall Street" cũng gắn liền với lợi ích của "Main Street".
Trong tình cảnh “nước sôi, lửa bỏng” hiện nay, giới lãnh đạo Mỹ sẽ phải hành động rất gấp nếu không muốn đón nhận thêm nhiều hậu quả xấu xảy đến với nền kinh tế.