Chuyện con rắn đỏ ở cảng Porto

Hôm thứ vừa qua ở Đại Tây Dương đã xuất hiện nhà máy điện nổi sản xuất điện năng từ sóng biển đầu tiên trên thế giới.

(TT&VH) - Hôm thứ vừa qua ở Đại Tây Dương đã xuất hiện nhà máy điện nổi sản xuất điện năng từ sóng biển đầu tiên trên thế giới. Đây là một “biểu tượng của sự đổi mới” không chỉ đối với Bồ Đào Nha, mà với cả nhân loại.

Bước nhỏ, bước lớn

Con rắn đỏ bảy đốt uể oải dập dềnh trên sóng, mỗi đốt là một ống thép, chứa trong ruột 3 máy phát điện có khả năng biến chuyển động của sóng biển thành dòng điện. Nguồn năng lượng sống còn cho loài người được truyền qua 3 hải lý cáp vào đất liền, nơi cảng Porto mập mờ ẩn hiện sau làn sương mù tháng Chín. Rốt cuộc đã có một nguồn điện năng vô tận (khi quả đất đến 70% là đại dương)?

Con rắn đỏ đầu tiên bắt đầu cung cấp điện

Còn quá sớm để lạc quan. Con rắn biển này là một thí nghiệm mang tính cách mạng, nhưng cũng mới chỉ là một thí nghiệm. “Trình độ công nghệ tương ứng với kỹ thuật phong điện cách đây 15 năm”, như bộ trưởng kinh tế Manuel Pinho thận trọng tuyên bố về kỹ thuật tạo điện năng từ sóng biển hiện nay.

Dù sao thì đây cũng là nhà máy điện thương mại đầu tiên trên thế giới biến sóng biển thành điện, vừa được khai trương hôm thứ Ba vừa rồi (ngày 23/9). Ông Manuel Pinho đứng trên tàu NRP Côrte-Real của hải quân Bồ Đào Nha khi làm lễ khánh thành, một chiếc trực thăng quần đảo trên trời, trong khi một lính hải quân bước từ xuồng cao su lên lưng rắn để cắm quốc kỳ. Bắt chước Neil Armstrong, người đầu tiên đặt chân lên mặt trăng (và có câu nói nổi tiếng: “Đó là một bước nhỏ của con người nhưng là một bước tiến vĩ đại của nhân loại”), phát ngôn viên bộ quốc phòng Bồ Đào Nha cũng nói: “Đây là một bước nhỏ cho Bồ Đào Nha, nhưng là một bước lớn cho nhân loại”. Nghe hơi đao to búa lớn, nhưng thực tế đây có thể là một hướng đi mới đầy triển vọng cho một quả đất luôn khát năng lượng.

Một lính hải quân cắm cờ Bồ Đào Nha lên con rắn đỏ hôm 23/9

Kỳ vọng

Bồ Đào Nha từ lâu vẫn đeo đuổi một chương trình năng lượng đầy kỳ vọng, nhằm dần dần thay thế nguyên liệu hóa thạch bằng nguyên liệu tái tạo. Ở miền Bắc đang mọc một rừng cối xay gió tạo phong điện. Nhà máy điện mặt trời ở miền Nam đã bắt đầu cung cấp điện năng. Và một loạt hồ chứa nước thủy điện nối thêm vào lưới điện quốc gia. Thống kê năm 2006 cho thấy nước này đã sản xuất được 30% điện năng từ những nguồn tái tạo như vậy. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2010, tức là chỉ 2 năm nữa, cố gắng nâng con số này lên thành 39%. Cả hai trị số đó đều vượt rất xa ngưỡng bình quân của Liên minh châu Âu.

Và bây giờ là con rắn đỏ, có công suất 2,25 Megawatt. Trong giai đoạn 1, sẽ có thêm 2 con rắn nữa được lắp đặt, tạo ra đủ điện năng cho 1.500 hộ gia đình. Vào giai đoạn 2 sẽ lắp thêm 25 con rắn, mỗi con giá hôm nay ngót 3 triệu euro. Các máy phát điện là sản phẩm của xưởng Pelamis Wave Power ở Edinburgh (Scotland), họ cũng cử kỹ sư và kỹ thuật viên sang Porto lắp ráp và vận hành. Nếu 3 con rắn đầu hoạt động thành công, các kỹ sư Scotland cam đoan rằng 999 con rắn đầu chưa cần thay đổi kỹ thuật.

Giải pháp kỹ thuật

Một trong những kỹ sư đến từ Pelamis Wave Power là Gordon McKee, dĩ nhiên ông có mặt hôm khai trương để báo cáo về thiết kế kỹ thuật. Con rắn biển của ông có 4 đốt dài và 3 đốt ngắn. Các đốt dài là động cơ, còn trong đốt ngắn chứa máy móc. Khi rắn dập dềnh trên sóng, một trục dài chuyển động trong ruột và ép dầu thủy lực vào một bình áp suất cao, từ đó chảy qua máy phát điện. Qua đó, điện được sản xuất liên tục, chừng nào sóng biển còn chạy luồn dưới bụng rắn. “Chúng tôi cũng có thể đặt rắn lên đỉnh sóng”, McKee cho biết. “Nếu sóng cao hơn thì phải làm cho khớp nối cứng lên”. Lúc đó sóng sẽ tạo nhiều lực cơ học hơn với mỗi chuyển động.

Một bãi rắn đỏ trên biển (hình mô phỏng): Làm điện từ sóng biển –
một thí nghiệm có tính cách mạng

So sánh trực tiếp với những vườn cối xay gió ngoài biển như Đức và Đan Mạch đã làm, rắn đỏ có lợi thế là đầu tư ban đầu thấp, dễ bảo hành hơn, mỗi khi cần có thể dùng ca nô kéo vào bờ một cách dễ dàng. Thêm vào đó, dự báo về sóng đơn giản hơn dự báo gió. Có thể nói là sóng tích tụ năng lượng gió từ ngoài khơi xa, dồn thành sóng đập hàng nghìn cây số mà không bị yếu đi.

Bí quyết huy động đầu tư là một chính sách mạo hiểm. Bồ Đào Nha bảo đảm giá mua điện lại của các nhà đầu tư là 25 Cent/kWh, khiến dễ tính toán thời điểm có lãi là chỉ sau một vài năm. Giá này hấp dẫn hơn nhà máy nhiệt điện truyền thống, thậm chí hơn cả giá phong điện.

Đức Lê