Nước Mỹ thách thức chính mình

Charles "Chuckie" Taylor Jr., còn được biết tới với cái tên Charles McArthur Emmanuel, sinh tại Boston, Mỹ, năm 1977. Y sống với mẹ và cha dượng ở Orlando. Tuổi trẻ của Emmanuel đầy rẫy những vụ vi phạm pháp luật, bị cảnh sát tạm giữ. Y từng thoát khỏi việc bị truy tố hồi năm 1994 vì tội tấn công người khác.

Khi cha đẻ là Charles Taylor giành quyền lực ở Liberia vào năm 1997, Emmanuel đã về quốc gia châu Phi này và trở thành lãnh đạo Lực lượng Chống khủng bố (ATU), cơ quan mang biệt danh "Lực lượng Quỷ dữ" vì có nhiều hành động chống lại thường dân như tra tấn, giết hại, cưỡng bức...

Năm 2006, nhà chức trách liên bang đã bắt giữ Emmanuel khi y chuẩn bị nhập cảnh vào Mỹ từ Trinidad. Emmanuel đã bỏ trốn chỉ một ngày sau khi cha y, Charles Taylor, bị bắt giữ tại châu Phi và sau đó được chuyển sang Hague, Hà Lan, để xét xử tại Tòa án Quốc tế. Ban đầu Emmanuel chỉ bị truy tố vì tội làm giả hộ chiếu, nhưng sau đó, dưới áp lực của các tổ chức nhân quyền, y đã bị buộc tội tra tấn ít nhất 7 người ở Liberia.

Một số nhân chứng đã tới Mỹ và sẽ đưa ra lời khai chống lại Emmanuel trong phiên xử y. Luật sư của Emmanuel, ông Miguel Caridad, đã cho rằng các nhân chứng chỉ thổi phồng việc bị tra tấn để được tị nạn ở phương Tây. Nhưng theo cáo trạng của tòa, Emmanuel thực sự phạm nhiều tội ác nghiêm trọng.

Nội dung cáo trạng cho biết công việc của Emmanuel từ năm 1999 tới 2002 là đe dọa, làm suy yếu và tiêu diệt các đối thủ chính trị tiềm năng của cha đẻ. Để làm được việc đó, Emmanuel được giao điều hành một nhà tù ở Gbatala, nơi ATU giam các tù nhân.

Dưới sự chỉ đạo của Emmanuel, tù nhân bị nhốt tại những phòng giam đặc biệt nằm sâu dưới đất, trần là song sắt. Thông qua lổ hổng trên trần, các giám thị thường dùng những thanh sắt nhọn đâm vào người tù nhân. Có ít nhất một trường hợp đã bị đổ kiến lửa vào người khi đang ở trong phòng giam đặc biệt.

Ngoài ra Emmanuel bị cáo buộc đã dùng sắt nung đỏ dí vào người nạn nhân, nhỏ sáp nến lên da, giật điện chỗ kín, sát muốn vào vết thương và buộc nạn nhân phải nhúng tay trần vào nước sôi. Năm 1999, Emmanuel được cho là đã bắn chết 3 tù nhân và và yêu cầu các gác ngục cắt cổ một tù nhân khác. Các tổ chức nhân quyền còn cho rằng dưới thời Emmanuel, ATU đã trở thành một lực lượng gây ra nhiều vụ giết người, tra tấn, bắt cóc, cướp của và sử dụng lính trẻ em.

Đây là lần đầu tiên có một công dân Mỹ bị truy tố vì phạm tội tra tấn ở quốc gia ngoài Mỹ. Emmanuel bị truy tố theo một đạo luật ban hành hồi năm 1994, qua đó cho phép chính quyền Mỹ được truy tố bất kỳ kẻ nào thực hiện viêc tra tấn bên ngoài lãnh thổ Mỹ. Việc truy tố được áp dụng với công dân Mỹ hoặc người đang cư trú hợp pháp hoặc đơn giản chỉ là một cá nhân đang hiện diện trên đất Mỹ, bất kể quốc tịch nào.

Bà Elise Keppler, cố vấn cao cấp của Tổ chức Giám sát Nhân quyền, cho việc Emmanuel bị xét xử là một bước tiến đáng kinh ngạc, có tầm quan trọng lớn bởi từ trước tới nay chưa một cơ quan thực thi pháp luật nào ở Mỹ thực sự quan tâm tới các luật chống tra tấn.

Dù đã thông qua Công ước Quốc tế chống Tra tấn từ năm 1994, nhưng cho tới nay thành tích chống những kẻ phạm tội tra tấn ở Mỹ khá tồi. Nguyên nhân chính là do việc tra tấn vẫn đang được các lực lượng an ninh và tình báo Mỹ thực hiện.

Theo các tổ chức bảo vệ nhân quyền, bất chấp việc đã có vô số lời khai của các nạn nhân về việc họ bị nhân viên Cục tình báo trung ương (CIA) tra tấn, không một quan chức cao cấp hay điệp viên nào của CIA bị xét xử. Hồi tháng 1 năm ngoái Bộ Tư pháp Mỹ có mở cuộc điều tra vụ CIA phá hủy các đoạn băng ghi cảnh thẩm vấn tù nhân bằng những biện pháp mang tính tra tấn. Tuy nhiên, Tổng chưởng lý Michael Mukasey đã tuyên bố trước Ủy ban Pháp luật của Thượng viện rằng nhóm điều tra sẽ không xem xét độ "hợp pháp" của những kỹ thuật thẩm vấn mang tính tra tấn.

Trong bối cảnh đó, vụ xử Emmanuel sẽ là một phép thử với nước Mỹ. Có thể đây sẽ là một bước ngoặt để sau đó hàng loạt Emmanuel khác phải hầu tòa. Hoặc sẽ chẳng có gì xảy ra và Emmanuel đơn giản chỉ là một trường hợp cá biệt, đã phạm tội tra tấn và phải trả giá tại Mỹ.