Chỉ tại cái nồi cơm điện

Tháng trước, N và T ở TPHCM gọi (1 cuộc) điện thoại ra, thông báo tôi chuẩn bị tinh thần đón đôi uyên ương ra HN chơi. Đêm qua chàng và nàng đã gọi (2 cuộc riêng rẽ) điện thoại, báo huỷ chuyến đi. “Chuyến này tụi em bỏ nhau chị ơi” – chàng than. “Em nghĩ níu kéo làm gì nữa, vô ích!” – Nàng vãn. Cả 2 đều sụt sùi, oằn oại, cho thấy bọn này còn iu nhau lắm lắm. Vậy mà đơn li dị đã được ký xoạch 2 phát cách đây 2 hôm rùi. Đơn chưa gửi toà nhưng cả 2 đứa đều Ban căng. Lý do chúng đưa ra thì lãng nhách. Chàng hầm hầm bảo nàng thiếu tôn trọng mình. Nàng nhảy tanh tách “Ảnh chả hiểu em!”. Báo hại tôi, vừa thiệt hại về tinh thần (bực như bác thường trực), vừa thiệt hại về vật chất (phải bốc máy làm tổ trưởng tổ hoà giải suốt hàng tiếng đồng hồ), vừa thiệt hại về thể chất (điếc tai).

Chắc bà con điên ruột lắm rồi, vì chưa thấy nhân vật nồi cơm điện xuất hiện. Đây, tôi giải trình đây. Zậy là, trong một phút thăng hoa của tài năng hoà giải, tôi bảo T: “Cơm sôi bớt lửa, vợ khôn bớt lời, em ơi”. T sửng sốt: “Cơm sôi bớt lửa là sao, chị?”. Giời, hoá ra cô nàng thuộc thế hệ nồi cơm điện, có biết “nổi lửa lên em” là gì đâu.

Với T, thổi cơm có nghĩa là “rửa gạo” qua, rồi đổ gạo đổ nước vào nồi cơm điện, lấy ngón chân cái ấn cái nút nồi cơm đến tách, rồi bỏ đi hấp tóc vẽ móng nghệ thuật, về thấy nút vàng nhấp nháy là lôi cơm ra chén.

Còn thổi cơm như tôi ngày nhỏ thì bao nhiêu là gian truân. Lấy gạo vào rá đem vo, mà thường thì gạo cơ man là trấu với sạn. Vo gạo sơ tay quá, gạo chưa hết cám, rất hôi. Vo gạo quá mạnh tay, cơm sẽ nhạt. Sau khi vo là đãi gạo. Sàng rá qua lại mấy lần dưới nước cho sạn lắng hết xuống đáy rá, rồi, a lê hấp, hất rá gạo lên, khi gạo đáp cánh lại rá thì đã đảo mặt, lũ sạn đáng ghét sẽ hiện ra trên mặt rá gạo, thế là còng lưng mà nhặt. Akay nhất là lũ sạn trắng, toét mắt cũng chả phân biệt được với những hạt gạo gẫy. Vụ đãi gạo này thường phải làm 2, 3 lần mới hết, vì nếu bà nội ăn cơm mà vấp phải một hạt sạn thì nghe nhiếc cả tháng.

Nhưng giai đoạn cam go nhất là thổi cơm. Tiết kiệm cho bà con phải nghe kể chuyện thổi cơm bằng nồi đất, bếp trấu, bếp củi, bễ than (mà tôi buộc phải thực hành thành thạo để ngày giỗ về quê làm cỗ không “bôi gio trát trấu” vào mặt gia đình), cứ đi thẳng luôn đến thời đại dễ thở nhất là bếp dầu nồi gang. Khi nước sôi, thả gạo vào nồi, sơ gạo xem nước cho vừa. Lúc này lửa phải hoành tráng để những chàng nước sôi dũng mãnh phấn khởi thấm nhanh vào các nàng gạo. Nhưng khi cơm bắt đầu sôi lại thì phải bớt lửa, nếu không nước sẽ trào hết ra ngoài, nhẹ thì cơm nhạt, nặng thì bẩn nồi, tắt bếp. Khi nước cạn cũng là lúc gạo sẽ chín bằng hơi là chính, nên vung nồi phải lưu ý đậy thật chặt, mà lửa chỉ liu riu thôi. Cơm vừa chín tới thì phải liệu hồn bế nồi ngay ra khỏi bếp, nếu không cơm khê điếc mũi. (Nếu trót dại thì chỉ còn cách nhặt mấy viên than củi cho vào mảnh vải màn hoặc khăn mặt trắng sạch - đừng khăn mặt hoa hay màu mà nhuộm cơm đấy nhé - rồi cho vào nồi cơm hấp qua để tẩy mùi). Làm sao biết được cơm chín hay chưa? Cứ nhìn độ trong của gạo là biết. Nhưng mới học nấu cơm thì phải lấy mấy hạt cơm vào cái đũa cả, rùi miết thử một hạt. Hết nhân cứng là cơm vừa chín.

5 tuổi, mẹ đẻ em bé là tôi đã phải học nấu cơm. Vì thức ăn người lớn có thể làm sẵn, nguội thì đun lại, nhưng cơm nấu sẵn sẽ nguội, không ngon. 10 rưỡi sáng thì bắc bếp nấu cơm, cơm nấu xong để phần người ăn sau thì cho vào cặp lồng có nắp, rồi cho vào giữa lớp chăn bông ủ. Cơm canh mang vào viện cho mẹ thì để vào cặp lồng nhiều ngăn, cho vào làn cùng một phích nước sôi. Có hôm nhà không còn ai, anh hàng xóm phải đèo tôi vào viện mang cơm cho mẹ. Anh thì vụng về, tôi thì bé tí, có hôm đi lạc đường, đến nơi canh đổ hết xuống làn, cơm thì cứng quèo, nguội ngắt, nhưng mẹ vẫn phải cố nuốt để có sữa cho em. Viết đến kỷ niệm này, tôi lại thấy thương mẹ trào nước mắt.

Tối qua ăn cơm xong mẹ bảo tôi bổ dưa ăn tráng miệng. Cắt nốt khoanh dưa hấu, tôi đã thấy mẹ kêu no, cơn lười lên, tôi hỏi: ‘Mẹ ơi thế là đủ rồi nhỉ, con không cắt dưa vàng nữa nhé!”. Nửa giây thôi, mẹ bảo: “Con cứ cắt đi!”. Tôi cắt 2 khoanh dưa vàng, quay sang nhìn bố, mắt không cười miệng không cười nhưng trông mặt cụ hoan hỉ cực. Mẹ liếc bố lúc nào mà đón ý bố nhanh thế nhỉ? Tôi nghĩ bố hoan hỉ không phải vì vụ dưa vàng, mà vì vợ hiểu ý mình nhanh như thế.

Tình cảm bố mẹ tôi cũng đã từng trải qua những giai đoạn khó khăn, nhưng tôi chưa bao giờ thấy bố mẹ cãi nhau đến mất mặn mất nhạt. Đôi khi bố tôi sai lè mà vẫn đỏ mặt tía tai, thì mẹ tôi lại nhẫn nhịn “bớt lời”, hoặc đưa mắt liếc một cái kèm theo nụ cười mủm mỉm: “Anh chỉ được cái cãi cùn, bắt nạt người ta”, thế là bố tôi sẽ lại cao giọng lên: “Nói lại đi, ai bắt nạt ai, hả?!”, nhưng lần này là cao giọng đùa. Chắc lúc ấy bố cũng chợt ớ ra là mình sai, cảm cái sự rộng lượng của mẹ nên chữa ngượng thế thôi! Cũng có khi mẹ tôi “tức nước vỡ bờ”, thì bố tôi lại “xuống nước”. Rồi có lúc tôi “bắt quả tang” bố mẹ ngồi rủ rỉ “tính toán ân oán giang hồ” những chuyện ấm ức trong lòng từ đời nảo đời nào, vừa kể tội nhau vừa cười khúc khích.

Không biết có phải hơn nửa cuộc đời các cụ đã phải gắn bó với phương thức nấu cơm nhiêu khê, cần tỉ mỉ, tinh tế, kiên nhẫn, không có lựa chọn nào khác, nên các cụ mới thấm cái câu “Cơm sôi bớt lửa, vợ khôn bớt lời”, “Chồng giận thì vợ làm lành, cơm sôi to lửa thì thành nồi không”?

Bị “nhồi sọ” mấy câu đó từ nhỏ, giờ vẫn chưa rời gấu váy mẹ, tôi nghĩ mình đang trở nên lạc lõng giữa thời đại “nồi cơm điện” này.

Hồi nọ tôi bị cảm cúm với một anh. Khi mới cưa được tôi, anh biết bao dịu dàng, chở che, anh mãn nguyện lắm: “Anh đi bao nhiêu nước trên thế giới, gặp bao nhiêu người con gái, mà chưa thấy người con gái nào tuyệt vời bằng em. Xinh đẹp này, thông minh này, ăn mặc đẹp này, lại còn dịu dàng, nhân hậu nữa”. Thế rồi, trước ngày cưới nửa tháng là đến thời kỳ “ngày thứ ba đen tối”. Thảo Phương làm gì cũng sai, mặc gì cũng xấu, Thảo Phương ngần này tuổi đầu mà trẻ con thế, chả biết gì hết, vân vẩn vần vân... Phần lớn là những chuyện ghen tuông vô lý đẩu đâu. Nhiều khi uất cực kỳ, nhưng tôi lại nghĩ: “Anh ấy bị stress, thôi cứ cho xả ra với mình còn hơn để đi xả ngoài thiên hạ. Bao giờ hết stress, mình cho ăn mắng giả bữa”. Nhưng tôi càng nín lặng, nhường nhịn, anh càng chắc chắn tôi sai, anh đúng, và càng xiết chặt luật “159”. Chả biết bao giờ đến ngày giời sáng anh “giả nợ” cho tôi. Đến một ngày đẹp giời, tôi điên như cô tiên, cắt xoạch một cái. Đứt là đứt luôn.

Giá như anh có đủ tinh tế để hiểu được sự nín nhịn rộng lượng của tôi.

Chắc tại anh chỉ quen ăn cơm nồi cơm điện.

Có lẽ tôi nên bảo N và T bán béng cái nồi cơm điện đi, có khi họ sẽ huỷ tờ đơn xin li dị.

Dạ Thảo Phương