Giải thưởng Hội nhà văn Hà Nội 2008: 2 giải cho thơ!

1. Năm ngoái, việc Hội Nhà văn Hà Nội không có giải thưởng về lý luận phê bình đã gây nhiều tranh cãi, năm nay lại tiếp tục không chỉ thiếu giải lý luận phê bình mà còn thêm cả giải văn xuôi. Lý giải về điều này, một thành viên Hội đồng chung khảo cho biết, năm nay, giải thưởng về lý luận phê bình và văn xuôi gây rất nhiều băn khoăn. Đây là hai thể loại mà Hội đồng chung  khảo tranh luận với nhau nhiều hơn cả.

 

Về văn xuôi, vào chung khảo có hai tác phẩm Thăm thẳm bóng người (Đỗ Chu), Giã biệt bóng tối (Tạ Duy Anh). Hai tác phẩm này đều có mặt mạnh nhưng chưa đủ nổi trội để vượt hẳn lên. Tập tùy bút Thăm thẳm bóng người của Đỗ Chu như một bản tổng kết đời văn đời người của nhà văn. Vẫn lối viết rất văn chương, lôi cuốn của nhà văn Đỗ Chu từ những ngày đầu cầm bút, nhưng đánh giá chung của Hội đồng chung khảo là tác phẩm chưa có sự bứt phá, đổi mới gì nhiều. Tiểu thuyết Giã biệt bóng tối của nhà văn Tạ Duy Anh vẫn duy trì được mạch khai thác hiện thực theo lối riêng cũng như sự tìm tòi cách thể hiện của nhà văn này, nhưng Hội đồng thấy là nó chưa nổi bật.

 

Về Lý luận phê bình, cuốn Văn hóa văn minh, văn hóa chân lý & văn hóa dịch lý của Hoàng Ngọc Hiến nghiêng về mặt văn hóa nhiều hơn văn học. Cuốn Thơ Việt Nam, tìm tòi và cách tân của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến vào chung khảo là sự ghi nhận tinh thần hăng hái, nhiệt tình của anh đối với thơ đương đại. Nhưng Hội đồng nhận xét cách viết của anh còn thiên về cảm tính, chưa phân tích được sâu.

 

2. Riêng thơ và dịch thuật năm nay được đánh giá rất cao, gây chú ý, bình luận nhiều và đạt được sự đồng thuận trao giải cao. Cuốn Thơ – Trần Dần đã giới thiệu đầy đủ toàn diện sự nghiệp thơ của nhà thơ Trần Dần, qua đó, thấy được sự công phu, tâm sức của ông dành cho thơ. Việc trao giải thưởng thành tựu cho tập thơ này là hoàn toàn xứng đáng. Nhà văn Hồ Anh Thái, Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội cho biết, đây là lần thứ 2, Hội trao giải “Thành tựu trọn đời” cho một nhà văn (năm 2005, giải này đã được trao cho nhà thơ Bằng Việt với “Thơ trữ tình thế giới thế kỷ XX” - hợp tuyển những bài thơ do Bằng Việt dịch)

 

Tập thơ Vệt trăng và cánh cửa của nhà thơ Hoàng Việt Hằng gây cho độc giả cũng như thành viên hội đồng chung khảo sự bất ngờ lớn. Đây là sự thành công được ghi nhận đối với người phụ nữ dành cả đời mình để đeo đuổi nghiệp thơ. Tập thơ là tiếng nói thật tâm của người phụ nữ lăn lộn với đời sống, đồng cảm chia xẻ với những phận người thấp nhỏ và rất thấm thía với cảnh ngộ riêng tư. Đọc tập thơ, thấy xúc động thật sự và cảm nhận những vượt trội lên chính mình của Hoàng Việt Hằng cả về đời sống cũng như thơ ca.

 

Vào chung khảo năm nay, có ba tác phẩm dịch của ba dịch giả - một trưởng lão (Dương Tường), hai trẻ tuổi (Cao Việt Dũng, Nguyễn Đình Thành), trong đó một người xuất hiện lần đầu tiên, hai người thì đã trở nên quen thuộc trong làng dịch. Ba tác phẩm dịch năm nay đúng là “bên tám lạng, người nửa cân”, đều xứng đáng được xét trao giải. Dương Tường tiếp tục đem đến cho bạn đọc một cái mới về Haruki Murakami qua Kafka bên bờ biển. Cao Việt Dũng lại chứng tỏ khả năng lĩnh hội tác phẩm và tài năng dịch thuật khi đã chuyển ngữ khá thành công một tác phẩm lớn của văn chương Pháp hiện đại như Những kẻ thiện tâm.

 

Nguyễn Đình Thành là dịch giả mới với tác phẩm dịch đầu tay, nhưng Nửa kia của Hitler qua bản dịch của anh đã thuyết phục được người đọc ở một tác phẩm của một tác giả lần đầu được giới thiệu ở Việt Nam có nét khác lạ trong nội dung và ở chất lượng nghệ thuật của việc chuyển ngữ.

 

3. Đây được coi là giải thưởng sau chót của Hội Nhà văn Hà Nội cũ, các năm sau, sẽ là giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội (mới) sau khi mở rộng thủ đô. Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội tâm sự: “Giải thưởng năm nay đúng là rất có ý nghĩa vì là lần trao giải sau chót của Hội Nhà văn Hà Nội ở quy mô thủ đô cũ. Việc mở rộng địa giới thủ đô cũng như quy mô của hội sẽ mang đến nhiều tác giả mới và thêm số lượng tác phẩm tham dự giải. Chúng tôi hi vọng sẽ có nhiều tác phẩm xứng đáng để Hội Nhà văn Hà Nội phát huy được văn hiệu của mình”.

 

Việt Quỳnh