Thái Lan đứng trước những lựa chọn khó khăn

Thủ tướng Samak Sundaravej, 73 tuổi, là một chính khách từng trải, nhưng có một thú vui khó bỏ là thích nấu ăn.

(TT&VH) - Thủ tướng Samak Sundaravej, 73 tuổi, là một chính khách từng trải, nhưng có một thú vui khó bỏ là thích nấu ăn. Ông là một đầu bếp giỏi và thích truyền bá kinh nghiệm của mình trên truyền hình. Sở thích này đã đẩy Thái Lan vào một cuộc khủng hoảng chính trị mới sau khi hôm 9/9 Tòa án Hiến pháp Thái Lan kết luận ông Samak đã vi hiến do chương trình dậy nấu ăn trên truyền hình là một hoạt động nhằm mục đích thương mại và buộc ông cùng toàn bộ nội các phải từ chức.

Thủ tướng đầu tiên bị tòa "sa thải"

Tòa án Hiến pháp buộc Samak từ chức sau khi tìm thấy chứng cứ rằng ông đã nhận thù lao từ đài truyền hình cho chương trình dạy nấu ăn của ông. Đây là một hành động vi hiến vì hiến pháp Thái Lan quy định thủ tướng đương nhiệm không được hợp tác với các doanh nghiệp tư nhân. Phán quyết này đã biến ông Samak trở thành Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Thái Lan bị tòa buộc phải từ chức.

Sở thích dạy nấu ăn của Samak khiến ông có thể mất sự nghiệp chính trị.

Sau quyết định chấn động này, ông Samak đã không đưa ra bất cứ bình luận nào. Ông cũng từ chối không xuất hiện trước dư luận. Hiện người ta cũng không rõ ông Samak đang ở đâu.

Theo kế hoạch, buổi chiều ngày 9/9 ông Samak phải xuất hiện tại Tòa án Hiến pháp để nghe phán quyết. Tuy nhiên ông đã không có mặt tại đó. Có tin Samak đã rời tới ấn náu tại một địa điểm bí mật của quân đội.

Quyền lực mới trong chính trị Thái Lan

Những diễn biến mới một lần nữa cho thấy vai trò đang lên của tòa án trong đời sống chính trị Thái Lan. Từ trước tới nay, tòa án thường ủng hộ chính phủ cầm quyền. Nhưng hồi năm 2006, mọi chuyện đã thay đổi. Ở đỉnh cao của các cuộc biểu tình chống lại chính quyền Thaksin Sinawatra, đức vua Bhumibol Adulyadej đã kêu gọi các thẩm phán trong nước cần đảm trách những vai trò mang tính quyết định hơn trong những vụ xử liên quan tới chính trị.

Kể từ khi đó, tòa án đã giải tán đảng của Thaksin, cấm ông tham gia chính trị. Những tháng qua Tòa cũng đã loại ba bộ trưởng của Samak trước khi “sờ gáy” ông và có thể sẽ giải tán cả đảng Quyền lực nhân dân (PPP) cầm quyền. Một số chuyên gia đánh giá tòa đang tận dụng sức mạnh trong tay. "Điều luật mà tòa sử dụng để buộc ông Samak từ chức vốn được thiết kế để giới hạn ảnh hưởng của các doanh nghiệp lớn vào đời sống chính trị" - nhà phân tích Giles Ungpakorn đánh giá - "Chương trình nấu ăn của Samak rõ ràng không phải là đối tượng nhắm đến của quy định trên".

Luật vẫn là luật và đảng PPP đã tỏ ý chấp hành phán quyết của tòa. Song dựa vào việc tòa không cấm Samak tiếp tục ra tranh cử chức Thủ hôm qua các lãnh đạo trong liên minh 6 đảng do PPP lãnh đạo đã nhóm họp để tìm lối thoát với trọng tâm là phục chức cho Samak. Quốc hội với đa số ghế thuộc về liên minh cầm quyền cũng chuẩn bị một cuộc họp khẩu cấp để bầu Thủ tướng mới, dự kiến diễn ra vào ngày 12/9 hoặc muộn hơn là trong tuần sau. Cả một bộ máy hoạt động hết công suất để đưa Samak trở lại nắm quyền.

Nhưng phản ứng của chính ông Samak đã khiến người ta ngạc nhiên. Ông hoàn toàn im lặng, không đưa ra bất kỳ tuyên bố nào. Sự im lặng khiến không ít người phỏng đoán Samak đã từ chối việc được PPP bầu trở lại ghế Thủ tướng. Rõ ràng Samak có lý do để làm việc đó. Sẽ rất mất mặt nếu ông lại nắm quyền lãnh đạo sau khi ông đã bị tòa "sa thải". Ngoài ra Samak hiện nay còn đang phải hầu tòa vì tội phỉ báng và có thể chấm dứt vĩnh viễn sự nghiệp chính trị vì chuyện này. Đó là chưa kể đến việc suốt những ngày qua vẫn diễn ra cuộc biểu tình mang tính bạo động của phe đối lập đòi ông Samak từ chức với lý lẽ ông chỉ là một thủ tướng “làm vì”, điều hình đất nước theo sự chỉ đạo từ xa của ông Thaksin.

Ai sẽ là người thay thế?

Khả năng ông Samak có thể rút lui càng được nhắc tới khi chính các lãnh đạo PPP tuyên bố "Samak là một trong những sự lựa chọn" của đảng. Như vậy PPP có thể sẽ sử dụng các nhân vật khác thay ông làm Thủ tướng, trong đó có Thủ tướng tạm quyền Somchai Wongsawat. Chỉ có điều ông này lại là em vợ của ông Thaksin. Những gương mặt sáng giá khác đã được đưa vào tầm ngắm là Bộ trưởng Tài chính Surapong Suebwonglee, Bộ trưởng Tư pháp Sompong Amornvivat, Chủ tịch đảng Dân chủ Abhisit Vejjajiva và Chủ tịch đảng Chart Thai liên minh Banharn Silapa-archa.

Thái Lan hiện đang đứng trước những sự lựa chọn khó. Bất kỳ thành viên nào của PPP ra tranh ghế thủ tướng đều sẽ vấp phải sự phản đối của , Liên minh Nhân dân vì Dân chủ (PAD) và các cuộc biểu tình chống chính phủ sẽ không thể chấm dứt. Thái Lan sẽ không có ổn định chính trị. Vì thế ông Banharn Silapa-archa đã từ chối việc trở thành thủ tướng. Chủ tịch đảng Dân chủ Abhisit Vejjajiva cũng có ít khả năng giành chiến thắng vì đảng này nắm có 164 ghế trong Quốc hội.

Khả năng thành lập một chính phủ thống nhất quốc gia vì lợi ích hòa giải dân tộc cũng được đặt ra. Tuy nhiên cho dù trường hợp này có xảy ra, liên minh cầm quyền vẫn phải tìm một người thích hợp để đưa lên làm Thủ tướng.

Gia Bảo