Hàng triệu nông dân đang dùng phân bón rởm
Hàng triệu nông dân Việt Nam hiện đang phải “xài” phân bón giả, kém chất lượng với giá đắt đỏ nhưng không biết mà chỉ biết móc hầu bao còm cõi của mình ra trả.
(TT&VH) - Hàng triệu nông dân Việt Nam hiện đang phải “xài” phân bón giả, phân
bón kém chất lượng với cái giá đắt đỏ, nhưng họ không hay biết mà chỉ
biết móc hầu bao còm cõi của mình ra trả. Các nhà quản lý cũng gần như
bó tay trước nạn phân bón giả hiện nay, nên họ đã phải ngồi lại với
nhau để bàn cách đối phó và… chờ đợi sự thay đổi.
Phân bón giả, kém chất lượng phổ biến
Tình trạng phân bón giả (PBG), kém chất lượng (KCL) đã và đang diễn ra phổ biến đến mức gần như không có một “liều thuốc” nào có thể trị được. Do vậy, một “hội nghị Diên Hồng” về phân bón đã được các Bộ Tài chính, Công Thương, NN&PTNT và Hiệp hội Phân bón VN tổ chức sáng qua 10/9 tại TP.HCM.
Theo ông Nguyễn Hạc Thuý, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Phân bón VN, thì tình trạng PBG, KCL, hàng nhái, không rõ nguồn gốc không còn diễn ra ở một địa phương mà đã lan rộng ra cả nước. Từ Tây Nguyên cho đến ĐBSCL nông dân đều phải è cổ chịu đựng hậu quả từ vấn nạn này. Ông Thuý nêu dẫn chứng cụ thể: “Tại Tây Nguyên, những hộ nông dân Nguyễn Văn Thuyết, Trần Thị Truyền, Nguyễn Văn Phúc đã mua phân bón NPK của Cty cổ phần quốc tế Động Trung và một số cty khác. Kết quả đạt được là… cà phê không nảy mầm, không cho búp lá, lá úa vàng, khô, trái rụng trên 50%. Nghiêm trọng hơn, qua 3 lần bón 3ha ngô của hộ bà Chuyền bị chết sạch, vườn cà phê của ông Phúc chết 60%”.
Đặc biệt, tại vựa lúa ĐBSCL, chỉ qua vài đợt kiểm tra Trung tâm Đo lường chất lượng 3 đã vạch mặt chỉ tên một số Cty chuyên “khai man”trước nông dân chẳng hạn: Phân NPK ghi trên nhãn mác 23-23-10, kết quả kiểm định “N” cũng chỉ có 14,6%, phosphor chỉ có 10,6% và kali chỉ có 0,11%.
Nông dân Trần Văn Một ngụ tại xã Trà Côn, huyện Trà Côn, tỉnh Trà Vinh cho biết, “hầu hết nông dân ở vùng này đều mua phải phân bón giả, KCL. Gia đình tôi mua NPK 16-16-8-13S mở bao ra thấy đa số là trộn đất sét, bón cho 4,5 công lúa được 22 ngày tuổi, tốt đâu không thấy chỉ thấy lúa cứ chết lụi dần”.
Ông Trần Trọng Thanh, Đội trưởng đội Quản lý thị trường số 4 Vĩnh Long còn cho biết thêm, trong đợt kiểm tra hồi tháng 3/2008 đoàn kiểm tra phát hiện ra mẫu phân bón lạ, kiểm tra 7 mẫu thì cả 7 mẫu đều kém chất lượng, thiếu hàm lượng dinh dưỡng trầm trọng. Phân của các Cty Việt Phi (bán tại Đồng Tháp), Tiến Phát TP.HCM (bán ở Trà Vinh), Đông Hải, Sao Mai… khi bị kiểm tra đều kém chất lượng (?!).
Đau lòng hơn là không chỉ có phân bón bán trong nước mới nguy hiểm như vậy, mà ngay cả phân bón nhập khẩu cũng lậu, kém chất lượng tràn lan như: phân của Cty Osaka Group S/P nhập khẩu phân DAP, NPK, SA từ Malaysia, Trung Quốc; phân NPK có nguồn gốc từ Mỹ do Cty kinh doanh Tổng hợp Vinacaphê Quy Nhơn nhập… khi kiểm định đều có hàm lương dinh dưỡng thấp hơn nhiều so với ghi trên bao bì. Hậu quả đã khiến nhiều ha cà phê, ngô ở Lâm Đồng chết dần.
Khi công ty du lịch cũng được cấp phép sản xuất phân
Theo thống kê sơ bộ của cơ quan chức năng, đối với phân KCL, PBG, phân nhái nhãn mác trên thị trường thời gian qua, phân NPK (vô cơ) chiếm 80 - 85%, còn lại là phân hữu cơ. Tính đến ngày 30/8/2008, trên cả nước đã có 61 cơ sở, Cty sản xuất NPK, phân hữu cơ, phân nhái nhãn mác và phân bón nhập khẩu kém chất lượng. Tuy nhiên, khi bàn đến “thuốc đặc trị” thì nhiều đại biểu phải cho rằng, rất khó để làm dứt điểm việc này. Bởi theo nhiều ý kiến, hầu hết những Cty này đều là những cơ sở nhỏ, lẻ sản xuất thô sơ, khi họ sản xuất bán ra thị trường một mẻ phân nhái nhãn mác, phân KCL thì họ lại dọn cơ sở đi nơi khác, nên công tác kiểm tra không đạt hiệu quả.
Ông Nguyễn Cẩm Tú, Thứ trưởng Bộ Công Thương thẳng thắn: “Nên xem xét lại việc quản lý của nhà nước trong việc phân phối sản phẩm phân bón từ nhà sản xuất đến tay người nông dân. Nếu làm được điều này không những đảm bảo được uy tín cho các doanh nghiệp chân chính, mà còn đảm bảo được quyền lợi cho người nông dân.
Theo đại diện Bộ NN&PTNT, trong thời gian qua các địa phương cũng đã tích cực thanh tra, kiểm tra nhưng chỉ với 5% doanh nghiệp làm giả, nhái này thì cũng không dễ để phát hiện và xử lý. Nguyên nhân là do hiện nay ở nước ta có tới gần 5.000 loại phân bón trong danh mục với trên 500 đơn vị sản xuất phân bón - một con số kỷ lục mà hiếm có đất nước nào trên thế giới sánh bằng. Do vậy, muốn ngăn chặn PBG, KCL thì trước hết phải xem xét lại việc cấp phép kinh doanh. “Thật vô lý khi một Cty du lịch cũng được cấp phép sản xuất phân” - vị đại diện này cho biết.
Còn ông Phạm Quang Viễn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường VN lại cho rằng, nên xem xét lại tính rõ ràng hệ thống pháp lý. Bởi theo ông Viễn, nói là phân KCL, nhưng KCL đến mức độ nào thì được coi là giả. Pháp luật chưa làm rõ điều này. Bên cạnh đó, cũng phải xác định rõ, ai, đối tượng nào được kinh doanh phân bón và phải đưa mặt hàng kinh doanh phân bón vào dạng có điều kiện. Ông Viễn cho biết thêm, trong thời gian qua mặc dù đã rất nỗ lực nhưng Quản lý thị trường cũng chỉ mới phát hiện được khoảng 10 - 25% vụ vi phạm ( 60.000 vụ).
Nếu cứ như thế này nông dân VN còn phải nai lưng ra mà “cày”, còn phân giả vẫn hoành hành tự do?!
Phân bón giả, kém chất lượng phổ biến
Tình trạng phân bón giả (PBG), kém chất lượng (KCL) đã và đang diễn ra phổ biến đến mức gần như không có một “liều thuốc” nào có thể trị được. Do vậy, một “hội nghị Diên Hồng” về phân bón đã được các Bộ Tài chính, Công Thương, NN&PTNT và Hiệp hội Phân bón VN tổ chức sáng qua 10/9 tại TP.HCM.
Theo ông Nguyễn Hạc Thuý, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Phân bón VN, thì tình trạng PBG, KCL, hàng nhái, không rõ nguồn gốc không còn diễn ra ở một địa phương mà đã lan rộng ra cả nước. Từ Tây Nguyên cho đến ĐBSCL nông dân đều phải è cổ chịu đựng hậu quả từ vấn nạn này. Ông Thuý nêu dẫn chứng cụ thể: “Tại Tây Nguyên, những hộ nông dân Nguyễn Văn Thuyết, Trần Thị Truyền, Nguyễn Văn Phúc đã mua phân bón NPK của Cty cổ phần quốc tế Động Trung và một số cty khác. Kết quả đạt được là… cà phê không nảy mầm, không cho búp lá, lá úa vàng, khô, trái rụng trên 50%. Nghiêm trọng hơn, qua 3 lần bón 3ha ngô của hộ bà Chuyền bị chết sạch, vườn cà phê của ông Phúc chết 60%”.
Đặc biệt, tại vựa lúa ĐBSCL, chỉ qua vài đợt kiểm tra Trung tâm Đo lường chất lượng 3 đã vạch mặt chỉ tên một số Cty chuyên “khai man”trước nông dân chẳng hạn: Phân NPK ghi trên nhãn mác 23-23-10, kết quả kiểm định “N” cũng chỉ có 14,6%, phosphor chỉ có 10,6% và kali chỉ có 0,11%.
Nông dân Trần Văn Một ngụ tại xã Trà Côn, huyện Trà Côn, tỉnh Trà Vinh cho biết, “hầu hết nông dân ở vùng này đều mua phải phân bón giả, KCL. Gia đình tôi mua NPK 16-16-8-13S mở bao ra thấy đa số là trộn đất sét, bón cho 4,5 công lúa được 22 ngày tuổi, tốt đâu không thấy chỉ thấy lúa cứ chết lụi dần”.
Ông Trần Trọng Thanh, Đội trưởng đội Quản lý thị trường số 4 Vĩnh Long còn cho biết thêm, trong đợt kiểm tra hồi tháng 3/2008 đoàn kiểm tra phát hiện ra mẫu phân bón lạ, kiểm tra 7 mẫu thì cả 7 mẫu đều kém chất lượng, thiếu hàm lượng dinh dưỡng trầm trọng. Phân của các Cty Việt Phi (bán tại Đồng Tháp), Tiến Phát TP.HCM (bán ở Trà Vinh), Đông Hải, Sao Mai… khi bị kiểm tra đều kém chất lượng (?!).
Đau lòng hơn là không chỉ có phân bón bán trong nước mới nguy hiểm như vậy, mà ngay cả phân bón nhập khẩu cũng lậu, kém chất lượng tràn lan như: phân của Cty Osaka Group S/P nhập khẩu phân DAP, NPK, SA từ Malaysia, Trung Quốc; phân NPK có nguồn gốc từ Mỹ do Cty kinh doanh Tổng hợp Vinacaphê Quy Nhơn nhập… khi kiểm định đều có hàm lương dinh dưỡng thấp hơn nhiều so với ghi trên bao bì. Hậu quả đã khiến nhiều ha cà phê, ngô ở Lâm Đồng chết dần.
Khi công ty du lịch cũng được cấp phép sản xuất phân
Theo thống kê sơ bộ của cơ quan chức năng, đối với phân KCL, PBG, phân nhái nhãn mác trên thị trường thời gian qua, phân NPK (vô cơ) chiếm 80 - 85%, còn lại là phân hữu cơ. Tính đến ngày 30/8/2008, trên cả nước đã có 61 cơ sở, Cty sản xuất NPK, phân hữu cơ, phân nhái nhãn mác và phân bón nhập khẩu kém chất lượng. Tuy nhiên, khi bàn đến “thuốc đặc trị” thì nhiều đại biểu phải cho rằng, rất khó để làm dứt điểm việc này. Bởi theo nhiều ý kiến, hầu hết những Cty này đều là những cơ sở nhỏ, lẻ sản xuất thô sơ, khi họ sản xuất bán ra thị trường một mẻ phân nhái nhãn mác, phân KCL thì họ lại dọn cơ sở đi nơi khác, nên công tác kiểm tra không đạt hiệu quả.
Ông Nguyễn Cẩm Tú, Thứ trưởng Bộ Công Thương thẳng thắn: “Nên xem xét lại việc quản lý của nhà nước trong việc phân phối sản phẩm phân bón từ nhà sản xuất đến tay người nông dân. Nếu làm được điều này không những đảm bảo được uy tín cho các doanh nghiệp chân chính, mà còn đảm bảo được quyền lợi cho người nông dân.
Theo đại diện Bộ NN&PTNT, trong thời gian qua các địa phương cũng đã tích cực thanh tra, kiểm tra nhưng chỉ với 5% doanh nghiệp làm giả, nhái này thì cũng không dễ để phát hiện và xử lý. Nguyên nhân là do hiện nay ở nước ta có tới gần 5.000 loại phân bón trong danh mục với trên 500 đơn vị sản xuất phân bón - một con số kỷ lục mà hiếm có đất nước nào trên thế giới sánh bằng. Do vậy, muốn ngăn chặn PBG, KCL thì trước hết phải xem xét lại việc cấp phép kinh doanh. “Thật vô lý khi một Cty du lịch cũng được cấp phép sản xuất phân” - vị đại diện này cho biết.
Còn ông Phạm Quang Viễn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường VN lại cho rằng, nên xem xét lại tính rõ ràng hệ thống pháp lý. Bởi theo ông Viễn, nói là phân KCL, nhưng KCL đến mức độ nào thì được coi là giả. Pháp luật chưa làm rõ điều này. Bên cạnh đó, cũng phải xác định rõ, ai, đối tượng nào được kinh doanh phân bón và phải đưa mặt hàng kinh doanh phân bón vào dạng có điều kiện. Ông Viễn cho biết thêm, trong thời gian qua mặc dù đã rất nỗ lực nhưng Quản lý thị trường cũng chỉ mới phát hiện được khoảng 10 - 25% vụ vi phạm ( 60.000 vụ).
Nếu cứ như thế này nông dân VN còn phải nai lưng ra mà “cày”, còn phân giả vẫn hoành hành tự do?!
Quang Nguyên
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN