Trẻ em dưới 14 tuổi phải được đội mũ bảo hiểm

Tháng 12/2007, bé Nguyễn Diệp Linh, học sinh lớp 5, trường tiểu học Cát Linh, Hà Nội đã bị xe tải cán chết khi mẹ chở em đi chơi bằng xe máy.

Theo Ủy ban ATGT quốc gia, ở Việt Nam, tai nạn xe máy là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong. Chỉ tính riêng năm 2007, tai nạn giao thông đã cướp đi tính mạng của 12.800 người, gây thương tích cho 10.266 người.

Trong năm 2007, riêng bệnh viện Việt Đức đã điều trị cho 1.637 trẻ em dưới 15 tuổi, tức là trung bình mỗi tháng có 136 em phải nhập viện do tai nạn giao thông.

Những câu chuyện thương tâm

Tháng 12/2007, bé Nguyễn Diệp Linh, học sinh lớp 5, trường tiểu học Cát Linh, Hà Nội đã bị xe tải cán chết khi mẹ chở em đi chơi bằng xe máy. Mẹ và bé Linh đều không đội mũ bảo hiểm. Trên đường đến Tràng Tiền plaza, khi xe của hai mẹ con đến ngã tư Hai Bà Trưng – Tràng Tiền thì bị một chiếc xe tải vượt đèn đỏ tông vào. Mẹ của Linh bị hất tung lên vỉa hè, xây xát và bầm tím khắp người. Còn Diệp Linh, em đã ra đi mãi mãi. Thầy hiệu trưởng trường tiểu học Cát Linh cho biết, Diệp Linh là một cô bé dễ thương và thông minh.

Tháng 2/2008, bé Lê Xuân Hân, 8 tuổi, bị tử vong do tai nạn giao thông khi ba mẹ chở Hân và em gái bằng xe máy đi chúc tết ông bà. Ba mẹ Hân đều đội mũ bảo hiểm, còn Hân cũng như em gái thì không. Lúc đó, vào 10 giờ sáng chủ nhật, một thanh niên say rượu phóng xe máy ngược chiều đã đâm thẳng vào nhà bé Hân. Người thanh niên đó chết ngay tại chỗ. Cả gia đình bé Hân bị thương nặng và được đưa vào bệnh viện Chợ Rẫy cấp cứu. Ba của bé Hân – anh Lê Xuân Hùng – bị gãy xương sườn và tràn khí màng phổi, buộc phải mổ lần hai. Mẹ của Hân – chị Nguyễn Thị Xuân Diễm – bị rách da cằm và xây xát toàn thân. Cả ba mẹ đều không bị chấn thương đầu, họ đội mũ bảo hiểm. Em gái Hân – bé Lê Xuân Như – bé bị chấn thương và rách da đầu. Còn Hân, em bị chấn thương sọ não nghiêm trọng và mất tại bệnh viện ngay ngày hôm sau. Sau cái chết của bé Hân, gia đình bé bị khủng hoảng tâm lý. Mẹ của Hân nói, hôm đó, khác với thường lệ, anh chị không đội mũ bảo hiểm cho con vì nghĩ cả nhà không đi xa lắm. "Tôi không thể tha thứ cho mình, không bao giờ!" – Mẹ Hân nhắc đi nhắc lại câu ấy.

Nhiệm vụ của chúng ta là bảo vệ con em mình!

MBH trẻ em không được nặng quá 1,2 kg

MBH cho trẻ em khi tham gia giao thông trên mô tô và xe gắn máy được chế tạo theo 3 cỡ với vòng đầu 460mm, 480mm và 500mm. Khối lượng toàn bộ của mũ, kể cả các bộ phận kèm theo, đối với mũ che cả hàm thì nhỏ hơn hoặc bằng 1,2kg và không nặng quá 0,8kg với các loại còn lại.
Bề mặt phía ngoài của thân mũ và các bộ phận kèm theo phải nhẵn, không có vết nứt hoặc gờ, cạnh sắc. Đầu đinh tán không được cao hơn 2mm so với bề mặt phía ngoài của vỏ mũ, không được có các gờ cạnh nhọn, sắc.
Nhà sản xuất không được sử dụng các đinh tán có đầu nhọn, không được sử dụng các bulông ốc vít bằng kim loại để ghép nối các bộ phận của mũ... Một chiếc mũ đạt tiêu chuẩn cũng phải được ghi rõ các thông tin về tên và địa chỉ cơ sở sản xuất, cỡ mũ; ngày, tháng, năm sản xuất… (Theo Tiêu chuẩn VN 6779: 2001).

"Những câu chuyện thương tâm thế này vẫn đang xảy ra ở Việt Nam. Cứ mỗi ngày các bậc phụ huynh, những người luôn luôn đội mũ bảo hiểm lại đang chưa có ý thức bảo vệ con mình" – ông Greig Craft, chủ tịch quỹ phòng chống Thương vong Châu Á (AIPF) – bày tỏ trong bức thư ngỏ gởi cộng đồng: "Cứ mỗi ngày, sẽ có thêm trẻ em ra đi mãi mãi vì TNGT trong khi bố mẹ các em sống sót nhờ đội mũ bảo hiểm. Cứ mỗi ngày, sẽ có thêm những bậc cha mẹ phải chịu đau đớn vì cái chết do chấn thương sọ não của con mình. Trái với thành công ngày 15/12 khi 99% người tham gia giao thông đều đội mũ bảo hiểm thì nay, tỉ lệ trẻ em đội mũ đang giảm rất nhanh. Trong thành phố chỉ còn 5%. Ở nông thôn, còn thấp hơn nữa. Thật không phải. Trẻ em chính là tương lai của chúng ta."

Theo nghiên cứu của AIPF, nếu xảy ra tai nạn, trẻ em đang ngồi trên xe máy sẽ rơi xuống đường với khoảng cách gần 1,5m và vận tốc rơi khoảng 19km/giờ. Với vận tốc này, sự va đập xuống mặt đường sẽ rất mạnh, có thể gây tử vong hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sọ não của trẻ.

Hiện nay, trên các phương tiện thông tin đại chúng cho rằng, trẻ em dưới 14 tuổi không cần đội mũ bảo hiểm với hai lý do. Lý do thứ nhất, trẻ em dưới 14 tuổi không phải nộp phạt khi không đội mũ bảo hiểm. Lý do thứ hai, có phần thuyết phục hơn, là trẻ em khi đội mũ bảo hiểm sẽ bị tổn thương cột sống và do cổ trẻ em yếu, nếu không may bị ngã, sức nặng của mũ bảo hiểm dễ gây chấn thương xương cổ của trẻ. Tuy nhiên, bác sỹ Lý Ngọc Liên – trưởng khoa Phẫu thuật thần kinh Bệnh viện Việt Đức, một trong số người đầu tiên cảnh báo về vấn đề trẻ em đội mũ bảo hiểm – đã nêu rõ rằng: "Các bậc phụ huynh cần thận trọng khi đội mũ bảo hiểm cho trẻ, đặc biệt là các bé dưới 3 tuổi với tình trạng rất thiếu mũ bảo hiểm đúng tiêu chuẩn cho trẻ em hiện nay." Như vậy, trường hợp trẻ đội MBH bị chấn thương cột sống hay chấn thương cổ là do đội mũ bảo hiểm không đúng tiêu chuẩn và cài dây mũ lỏng, không đúng cách.

"Theo đánh giá của GS nhi khoa Frederick Rivara (ĐH Washington) và GS phẫu thuật nhi khoa Martin R. Eichlberger (ĐH Georger Washington) - những thành viên đồng sáng lập AIPF thì hiện không có một dữ liệu nào chính thức kết luận phần cổ của trẻ em sẽ bị tổn thương nếu đội mũ bảo hiểm được thiết kế đúng quy chuẩn và được cấp giấy chứng nhận chất lượng" - ông Greig Craft cho biết.

Theo ông Jesper Morch, Đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam thì: “Thực thi quy định đội mũ bảo hiểm của Việt Nam thể hiện cam kết nghiêm túc của Chính phủ về việc bảo vệ tính mạng và phòng ngừa thương tích nghiêm trọng. Nhiệm vụ của chúng ta là bảo vệ con em mình. MBH dành cho trẻ em được bán rộng rãi trên thị trường, và thực tế cho thấy MBH đã góp phần giảm hẳn tỷ lệ bị chấn thương sọ não do tai nạn gây ra”.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chỉ rõ rằng, việc đội MBH phù hợp về kích cỡ một cách thường xuyên và đúng cách có thể giảm nguy cơ và mức độ thương tích ở đầu tới khoảng 72% cũng như giảm xác suất tử vong tới 39%. Sau một tháng thực hiện quy định đội mũ bảo hiểm trên phạm vi toàn quốc, số ca chấn thương sọ não nghiêm trọng nhập bệnh viện Việt Đức giảm 24% so với tháng trước đó và ở bệnh viện Chợ Rẫy là 20%.

Cách lựa chọn mũ bảo hiểm

Khi lựa chọn MBH, người mua nên chú ý đến lớp xốp bên trong vì đây là bộ phận quan trọng nhất bảo vệ bộ não cho người sử dụng. Lớp xốp này phải có độ dầy, độ đậm đặc cao (ấn vào không thấy lõm), có khả năng hấp thụ xung động khi xảy ra va đập (sao có tác dụng lan toả lực va đập ra xung quanh mũ, hạn chế lực va đập tập trung vào một điểm).

Việc đáng lưu tâm thứ hai khi mua mũ là phải kiểm tra khoá mũ. Khoá và dây mũ phải thật chắc chắn. Nếu không, khi xảy ra tai nạn, chiếc mũ có thể bị bật ra khỏi đầu. Nên lựa chọn chiếc mũ vừa vặn với đầu của người sử dụng. Khi cài khoá cũng không nên cài quá chặt, hoặc quá lỏng. Cách tốt nhất là cài khoá dưới cằm và đội mũ ngay ngắn. (Theo ông Greig Craft).

Việt Quỳnh