Quy hoạch các công trình ngầm: Chờ đến bao giờ?

(TT&VH) - Hàng loạt các sự cố công trình ngầm đã diễn ra và sắp tới cũng có hàng loạt các công trình dưới lòng đất chuẩn bị được khởi công trên địa bàn TP.HCM. Tuy nhiên, cho đến lúc nay TP vẫn chưa có một quy hoạch hoàn chỉnh về vấn đề này. Chính điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến vấn đề quản lý của các cơ quan chức năng.

Một công trình gây sụt lún nghiêm trọng nhà dân

Tại hội thảo về quản lý các công trình ngầm vừa qua, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, bây giờ TP.HCM mới đề cập đến chuyện quy hoạch công trình ngầm là chậm so với yêu cầu phát triển. Quy hoạch dưới lòng đất là rất phức tạp, nhưng không phải không làm được. Và khi quy hoạch lại, phải làm sao đáp ứng được yêu cầu hệ thống kỹ thuật ngầm mới phải dùng được cho nhiều ngành.

Theo ghi nhận của chúng tôi, trong thời gian qua do chưa có quy hoạch về các công trình ngầm, nên khi xảy ra sự cố sụt lún, thì các đơn vị quản lý nhà nước về cấp phép xây dựng, thẩm định thiết kế cơ sở… cũng chỉ kiểm tra, xử phạt qua loa.

Ông Nguyễn Văn Hiệp cho biết thêm, hiện nay TP.HCM không khống chế hay giới hạn độ sâu khai thác công trình ngầm, việc đầu tư khai thác xây bao nhiêu tầng ngầm phụ thuộc vào tính toán và quyết định của nhà đầu tư dự án.

Theo kiến trúc sư Khương Văn Mười, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư thành phố thì, việc thiếu chỗ để xe là một trong những “căn bệnh đô thị”, mà thành phố cần phải phòng bệnh hơn là chữa bệnh ngay từ bây giờ. Tức là cần sớm quy hoạch lại toàn bộ không gian ngầm cho các công trình phục vụ nhu cầu đi lại, bãi đậu xe và khu dịch vụ.

Một lãnh đạo khác của Sở Xây dựng cũng cho rằng, thời gian qua, thành phố để xảy ra nhiều sự cố đáng tiếc về thi công các công trình ngầm là do chủ đầu tư ham rẻ, đơn vị thi công sử dụng thiết bị máy móc lạc hậu, chủ quan, thi công ẩu dẫn đến việc sụt lún như vụ thi công cao ốc Pacific.

Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Bá Kế, Hội Cơ học Đất và Địa kỹ thuật Công trình Việt Nam cho biết: thống kê các sự cố có móng sâu cho thấy 46% sự cố là do thiết kế, 41,5% là do thi công. Theo kỹ sư Phan Phùng Sanh, Hội Xây dựng TP.HCM, phần lớn diện tích ở TP.HCM là vùng đất yếu và tầng nước ngầm rất cạn, nên dù có bản đồ địa chất và thủy văn, nhưng khi xây dựng nhà cao tầng có tầng ngầm, nhất là xung quanh có sẵn các công trình, nếu sai sót khâu thăm dò khảo sát địa chất sẽ dẫn đến nhiều sự cố ở các giai đoạn tiếp theo. Công trình cầu Văn Thánh 2 là bài học cay đắng. Hay như cao ốc 11 D Thi Sách, Q.1 do không phát hiện các túi nước ngầm có áp lực cao đã gây ra lún, sụt. Do vậy, để hạn chế các đơn vị thi công cẩu thả cần thiết phải có một hệ thống pháp lý hoàn chỉnh. Tuy nhiên, tính đến nay, việc quy hoạch về không gian ngầm đô thị, các quy chuẩn về tầng ngầm, bãi đậu xe ngầm vẫn chưa được xây dựng cụ thể dù đã cho ra đời “Ban xây dựng đề án ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật TP”. Do chưa có hệ thống quy hoạch này nên rất khó cho các cơ quan cấp phép xây dựng và đó cũng là kẽ hở để các đơn vị làm ẩu luồn lách.

Ông Lê Hiếu Đằng, Phó Chủ tịch UBMTTQ TP.HCM cũng đã đặt vấn đề cần xem xét lại vị trí xây dựng bãi đậu xe ngầm có quy mô lớn như dự án bãi đậu xe công viên Lê Văn Tám. Thay vào đó, nên xây dựng những bãi đậu xe có quy mô vừa và nhỏ gần trung tâm TP phục vụ nhu cầu cấp thiết của người dân. Theo ông Đằng, nếu chọn lựa công viên Lê Văn Tám làm nơi triển khai dự án, không chỉ đơn giản là lật đất lên xây dựng mà phải mở rộng các đoạn đường xung quanh mới mong giải quyết được nạn kẹt xe. Điều quan trọng nhất hiện nay là phải tính toán đến tính liên kết giữa dự án bãi đậu xe ngầm.

Quang Nguyên