Vẫn giữ "đôi mắt" cũ thì khó có một "mùa" tương xứng!

Nhà văn Đỗ Kim Cuông, Vụ trưởng Vụ văn hóa, văn nghệ Ban Tuyên giáo Trung Ương với nội dung "Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới"

(TT&VH Online) - Ngày 16.6.2008, Bộ Chính trị TƯ Đảng Cộng sản VN đã ra Nghị quyết (NQ) "Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới", PV báo TT&VH đã có cuộc trao đổi với nhà văn Đỗ Kim Cuông, Vụ trưởng Vụ văn hóa, văn nghệ Ban Tuyên giáo Trung Ương về nội dung NQ này.

* Thưa ông, vì sao Bộ Chính trị (khóa X) lại ra NQ về công tác văn học nghệ thuật vào thời điểm này?

Nhà văn Đỗ Kim Cuông

Kế thừa NQ 05 của Bộ chính trị (khóa VI) về văn học, nghệ thuật ra đời vừa đúng 20 năm, Bộ Chính trị (khóa X) vừa ra một NQ mới về văn học nghệ thuật. NQTW5 (khóa VIII) của Đảng về chiến lược "Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc" (1998), cũng đề cập đến một phần văn học, nghệ thuật. Quãng cách thời gian ấy, đời sống văn học nghệ thuật của nước ta đã có những thay đổi quan trọng. Xã hội nước ta chuyển từ thời chiến sang thời bình, nói như trong "Di chúc của Bác Hồ", đây là thời kỳ "xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn".

Với sự tiên liệu của Bác Hồ 40 năm trước, ngày nay Đảng và nhân dân ta đang từng bước vượt qua mọi thách thức trở ngại để biến di chúc của Bác trở thành hiện thực. Một Việt Nam hòa bình, ổn định, đi vào cơ chế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế... đòi hỏi một đời sống văn học, nghệ thuật phải khác trước. Người nghệ sĩ trong quá trình sáng tạo nghệ thuật cũng đã có những nhận thức mới mẻ về hiện thực cuộc sống, về con người, về các mối quan hệ xã hội. Công chúng thưởng thức nghệ thuật cũng đã có một trình độ mới, đòi hỏi cao hơn, đa dạng hơn với nghệ thuật.

Chính vì Đảng, các cơ quan quản lý Nhà nước và công chúng thưởng thức nghệ thuật và bản thân đội ngũ văn nghệ sĩ nhận ra rằng: thực trạng của đời sống văn học, nghệ thuật hiện nay chưa đáp ứng với đòi hỏi của công chúng, với thực tiễn của đời sống, nên Bộ chính trị mới quyết định sớm ban hành NQ này.

* NQ của Bộ chính trị về văn học, nghệ thuật lần này tập trung vào những vấn đề gì?

Một tác phẩm văn học

Năm vấn đề NQ của Bộ chính trị đặt ra cho công tác văn học, nghệ thuật thời kỳ mới là: Đẩy mạnh sáng tác để có được những tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị cao về nội dung và nghệ thuật; Tăng cường công tác lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật để thúc đẩy sáng tác và định hướng thẩm mỹ cho công chúng; Đánh giá và đưa ra những biện pháp để thúc đẩy quá trình sản xuất, công bố, quảng bá các tác phẩm văn học nghệ thuật đến với công chúng. Vấn đề thứ tư là đánh giá chất lượng đội ngũ hoạt động văn học nghệ thuật để ra các quyết sách đào tạo, bồi đưỡng tài năng văn nghệ. Và vấn đề cuối cùng là xác định rõ mục tiêu, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về phát triển sự nghiệp văn học nghệ thuật trong mối tương quan với phát triển văn hóa, kinh tế, xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

* Các văn nghệ sỹ đã đóng góp ý kiến của mình như thế nào, thưa ông?

Đã có hàng trăm ý kiến của cán bộ, đảng viên, nhân dân, văn nghệ sĩ đóng góp cho Đảng về các vấn đề này. Các nhận xét đánh giá về tình hình văn học, nghệ thuật hiện này đều tâm huyết, trung thực mạnh dạn chỉ ra mặt được và nhất là những yếu kém, bất cập trong sáng tác, quản lý, chỉ đạo, chất lượng đội ngũ văn nghệ sĩ, những chính sách về văn học nghệ thuật... Nói như nhà viết kịch Lê Duy Hạnh: "Anh em văn nghệ đã nói hết với Đảng". Và Đảng, Nhà nước cũng đã hiểu rõ tình hình văn nghệ của nước ta hiện nay và văn nghệ cần làm gì để văn học, nghệ thuật nước ta phát triển đáp ứng với yêu cầu của nhân dân và đất nước, như lời đồng chí Trương Tấn Sang, U.V Bộ Chính trị, T.T Ban Bí thư kết luận trong cuộc gặp mặt văn nghệ sĩ tại Văn phòng TƯ Đảng trong một ngày tháng 4/2008.

Không gian Văn học

Song, ai cũng hiểu rằng để NQ của Bộ Chính trị về văn học, nghệ thuật đi vào đời sống, để Văn học nghệ thuật nước ta có một sức bật mới, nếu các cấp ủy Đảng, chính quyền không có một nhận thức mới về văn học, nghệ thuật làm cơ sở để chỉ đạo đúng đắn, đề ra những chính sách mới kích thích sự lao động sáng tạo nghệ thuật; nếu đứng trước sự thay đổi trong nhận thức của người văn nghệ sĩ trước một thời cuộc mới, hiện thực mới mà vẫn giữ "đôi mắt" cũ thì thật khó hi vọng chúng ta có được một mùa văn học, nghệ thuật tương xứng với sự đổi thay mạnh mẽ của đất nước.

* Vậy giải pháp nào để thực hiện NQ của Đảng về văn học nghệ thuật?

NQ của Bộ Chính trị về văn học, nghệ thuật lần này, giao trách nhiệm cụ thể cho từng các cơ quan của Đảng, chính phủ, các bộ ngành hữu quan chỉ đạo quản lý văn học, nghệ thuật. Nhiệm vụ của các Hội văn học, nghệ thuật từ TƯ đến địa phương cũng rất nặng nề, cụ thể, thông qua các đề án, kế hoạch chương trình hành động để thúc đẩy các ngành nghệ thuật phát triển. Đảng và nhà nước một lần nữa khẳng định vai trò, vị trí của các Hội VHNT là một tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp. Ý nghĩa chính trị cao nhất của tổ chức này chính là tập hợp cho được đội ngũ văn nghệ sĩ, bằng tâm huyết và trách nhiệm của mình lao động sáng tạo để có được những tác phẩm văn học nghệ thuật phản ánh sâu sắc hiện thực của đất nước, hình ảnh con người Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới này, hướng tới các giá trị nhân văn cao cả.

* Xin cám ơn ông

Ngô Phan