Tranh chấp bản quyền sở hữu trí tuệ (Kỳ 4)

Họa sĩ Lê Phong Linh khởi kiện để xác định mình là tác giả đối với nhân vật Trạng Tý chứ không phải đồng tác giả với Phan Thị Mỹ Hạnh

Kỳ 4: Họa sĩ Lê Phong Linh lên tiếng!

(TT&VH Online) - Họa sĩ Lê Phong Linh khởi kiện để xác định mình là tác giả đối với nhân vật Trạng Tý chứ không phải đồng tác giả với Phan Thị Mỹ Hạnh. Anh cũng cho rằng, Công ty Phan Thị sáng tác tiếp bộ sách Thần đồng đất Việt (mà anh là tác giả), nhưng không xin phép anh là vi phạm quyền nhân thân tác giả (quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm). TT&VH có cuộc trò chuyện với họa sĩ Lê Phong Linh.

* Với bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt anh tham gia sáng tạo ở những khâu nào?

Họa sĩ Lê Phong Linh

Tôi trực tiếp sáng tác toàn bộ những khâu quan trọng như kịch bản chi tiết, sáng tạo nhân vật, sáng tạo hình vẽ… từ sự gợi ý ban đầu của bà Mỹ Hạnh: đó là làm một bộ sách thể hiện được những tích trạng của các thần đồng để chuyển đến các độc giả nhỏ tuổi. Tôi nghiên cứu tư liệu và bắt tay sáng tác từ khoảng tháng 7 năm 2001 đến khoảng tháng 2 năm 2002 thì tập 1 của bộ truyện tranh này ra đời. Giai đoạn đầu gần như tôi làm toàn bộ, nhưng sau này do áp lực công việc một số công việc như lọc nét, đồ họa vi tính, đổ màu có một số nhân viên khác thực hiện, nói chung là những công việc không thay đổi nhiều đến tính chất của bộ truyện, và tất cả những điều đó là theo ý tưởng mà tôi đã ghi chú trên bản phác thảo.

* Anh kiện Công ty Phan Thị về việc tiếp tục bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt mà không xin phép tác giả?

Không chỉ nhân vật Trạng Tý mà cả bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt là tác phẩm của tôi - tác giả Lê Linh, trên bìa các tập truyện tranh từ tập 1 đến tập 78 có ghi rõ. Phan Thị không chỉ sử dụng nhân vật Trạng Tý (vấn đề đang bàn cãi) mà còn sáng tác tiếp truyện tranh Thần đồng đất Việt, xâm hại vào kịch bản của tác giả. Cả 4 nhân vật trong truyện tranh này được đăng ký đồng tác giả là Lê Linh và Phan Thị Mỹ Hạnh. Thật ra trong đơn xin đăng ký trước đây ghi là “đồng thực hiện” tôi không nghĩ rằng “đồng thực hiện” có nghĩa là “đồng tác giả” nên sau này tôi có khiếu kiện lên Cục Bản quyền.

* Theo anh dù là đồng tác giả như hiện nay, Công ty Phan Thị có được quyền tiếp tục bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt?

Theo tôi, nếu là đồng tác giả thì cũng phải xin phép người đồng tác giả về nhân vật Trạng Tý. Riêng bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt hiện nay bà Phan Thị Mỹ Hạnh cũng nhận mình là tác giả của bộ truyện tranh này.

* Ý kiến của anh khi Công ty Phan Thị cho rằng quyền sử dụng tác phẩm là của Công ty Phan Thị, nên họ có quyền tiếp tục khai thác.

Những điều này thuộc về quy định của Luật Sở hữu Trí tuệ, nhưng tác giả có quyền nhân thân là “bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm”, Công ty Phan Thị có thể sử dụng tác phẩm chứ không được “xâm hại” tác phẩm. Ở đây Công ty Phan Thị đã xâm hại vào sự toàn vẹn của tác phẩm. Tác phẩm của tôi đã chấm dứt, biểu hiện cho sự toàn vẹn, nhưng Phan Thị vẽ tiếp, viết tiếp thì làm cho tác phẩm không còn toàn vẹn nữa.

* Là đồng tác giả của nhân vật Trạng Tý và là tác giả của nhân vật Long Tinh, dưới góc độ của một họa sĩ, anh có thể nói những sự giống nhau của hai nhân vật này?

Các manga của Nhật Bản có chung một cách vẽ

Theo nhận định của tôi, Long Tinh là một nhân vật khác hoàn toàn và mang phong cách của mình. Giữa hai nhân vật tôi không nói giống nhau mà chỉ nói là có sự tương đồng phong cách do cùng một tác giả vẽ ra, dựa trên ý tưởng chung là một cậu bé thông minh, với sự thông minh đó cậu đã làm nên những kỳ tích. Còn về đường nét, cấu trúc, những chi tiết thì khác nhau hoàn toàn. Tôi cũng cố tình thay đổi như vậy để có hai nhân vật khác nhau. Đặc trưng của cả hai nhân vật này là khai thác những yếu tố văn hóa dân gian để khi nhìn vào nhận biết ngay là cậu bé Việt Nam.

* Công ty Phan Thị cho rằng nhân vật Long Tinh là từ Trạng Tý mà ra, còn anh thì nói rằng đó là một nhân vật mới. Anh có tin vào ý kiến “thẩm định” của một số người chuyên ngành?

Tin hay không cũng tùy vào ý kiến thuyết phục hay không, nhưng tôi cũng đang trông chờ ý kiến của công luận nói chung và cả giới chuyên môn, pháp luật… để soi rọi dưới nhiều góc cạnh khác nhau.

* Theo anh biết có trường hợp nào đối với truyện tranh các nước khác trên thế giới, có những sự “tương đồng” như trường hợp Trạng Tý và Long Tinh mà vẫn không vi phạm Luật Sở hữu Trí tuệ?

Nói về tranh chấp thì không thấy có tranh chấp nhưng sự tương đồng thì có thể hiện cụ thể như trong phong cách Manga của truyện tranh Nhật Bản, một “trường phái” truyện tranh nổi tiếng thế giới. Tất cả các họa sĩ trong “trường phái” Manga này đều có phong cách vẽ tương đồng. Mặc dù mỗi người thể hiện một nhân vật khác nhau nhưng họ đều cùng có chung cách vẽ. Đó là biểu hiện cụ thể nhất, nếu kiện như trường hợp Long Tinh và Trạng Tý chắc ở Nhật họ sẽ kiện nhau tơi bời… Theo tôi hiểu, những họa sĩ Nhật cùng đưa ra một phong cách để xây dựng xu hướng mỹ thuật riêng cho quốc gia mình.

* Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện này.

Hữu Trịnh (thực hiện)

Còn tiếp