Thực chất của tướng sọ học

Tướng sọ học là tìm đặc trưng nhân cách nhờ nghiên cứu hình dáng hộp sọ, giống như phép xem chỉ tay để tiên đoán tính cách và tương lai con người.

(TT&VH Online) - Tướng sọ học là tìm đặc trưng nhân cách nhờ nghiên cứu hình dáng hộp sọ, giống như phép xem chỉ tay để tiên đoán tính cách và tương lai con người.

Thuật ngữ được Thomas Foster đưa ra năm 1815 để minh họa cho “hệ lượng giá sinh lý” của hai bác sĩ Đức Joseph Gall và John Spurzheim cuối thế kỉ 18. Nó dựa trên bốn nguyên lý là: 1) Bộ não là khí quan của tâm trí; 2) Sức mạnh tinh thần con người có thể phân tích thành các yếu tố độc lập; 3) Các yếu tố đó thuộc về bản chất và nằm ở các vùng não xác định; 4) Kích thước mỗi vùng cho biết sức mạnh của một đặc điểm nhân cách cụ thể. Do đó tướng sọ học được cho là có thể xác định tính tình và đặc trưng của mỗi cá nhân.

Sơ đồ tướng sọ học

Lịch sử phương pháp

Gall sinh năm 1758 tại Baden, vào trường y Vienna năm 1781 và có khiếu quan sát khác thường. Ông nhận xét ai dễ nhớ các đoạn thơ dài thường có cặp mắt lồi. Ông tin đó không phải là ngẫu nhiên và suy đoán, kí ức ngôn ngữ có dấu hiệu ngoài đặc trưng và điều đó cũng đúng với các khả năng trí tuệ khác. Trở thành thày thuốc, ông tiến hành các phép đo và tin rằng, có mối liên hệ chặt chẽ giữa khả năng trí óc và hình dáng hộp sọ. Ông công bố kết quả năm 1798. Bị cấm ở Áo, ông cùng học trò đi khắp châu Âu phổ biến quan niệm, dẫn tới việc thành lập các hội tướng sọ học tại nhiều nước. Cho đến gần đây, vẫn còn nhiều bài viết về tướng sọ học và “nhân trắc não”.

Phê phán tướng sọ học

Như nhiều môn thiếu tính khoa học khác, sách tướng sọ học chỉ đưa ra sơ đồ các vùng sọ mà không cho biết tại sao. Gall chia sọ thành 26 vùng. Spurzheim và Combe chia thành 35 vùng và được thừa nhận rộng rãi hơn. Theo đó, tình phụ mẫu nằm ở gáy gần đuôi tóc, được xem là khí quan của lòng yêu con, vì vùng này thường lồi hơn ở khỉ và ở phụ nữ, được xem là yêu con hơn nam giới. Tính thích ở nhà nằm trên vùng tình phụ mẫu, mô tả sự ưa thích gia đình, vì vùng này lớn ở mèo và linh mục, là người thường ở nhà. Hiếu chiến nằm phía sau tai, vì Gall thấy ở người thích gây gổ, vùng này khá to. Tính lí tưởng nằm phía trên thái dương, là vùng liên quan với thi ca, vì Gall thấy nó khác lạ ở nhà thơ.

Từ 1888, Bách khoa thư nổi tiếng của Anh Britannica đã nhận xét, tướng sọ học là sự pha trộn giữa giả định và một phần sự thật. Tương sọ học được dùng cho đến tận hôm nay vì những nhận định êm tai kiểu: bạn giầu trí tưởng tượng và nhiều chất thơ; bạn sẽ là thương gia thành đạt; hay hãy làm bác sĩ nếu có thể. Đó cũng là mô típ quen thuộc của các loại hình tiên tri khác.

Bản 1848 của tạp chí Tướng sọ học Mỹ

Tướng sọ học thế kỉ 20

Năm 1902, Henry Lavery tại Wisconsin, Mỹ, đầu tư chế tạo máy đọc tướng sọ và dành 26 năm để hoàn thiện nó. Ngày 29/1/1931, ông và Frank White, người đầu tư 39.000 USD từ hãng 3M, đưa ra Máy đọc tâm lý.

Máy gồm một buồng bằng gỗ với dây lưng kéo bằng động cơ, bên trong có các thông báo về 32 đặc trưng tâm lý. Kèm theo là mũ chụp đầu với các đầu đo tiếp xúc với 32 vùng sọ tương ứng. Mỗi đặc trưng được chấm trên thang điểm từ 1 tới 5, với 1 ứng với không có và 5 ứng với rất rõ. Tổng cộng có 160 kết luận với hầu như vô hạn các cách kết hợp giữa chúng. Kết luận thường mềm dẻo để tăng sức thuyết phục. Chẳng hạn ở Tính bí mật, nếu đạt điểm trung bình, sẽ có lời khuyên: “Bạn đủ bí mật nhưng có thể cải thiện. Bạn kể mọi chuyện với mọi người. Đừng làm như vậy”, một phong cách kiểu hiệu ứng Barnum (một giáo sư tâm lý đưa ra một mô tả nhân cách khôn khéo đến mức, tất cả sinh viên trong lớp đều cho rằng, đó là mô tả dành cho mình).

Bốn mươi máy đã được bán với đơn giá 2000 USD, một khoản tiền lớn thời đó. Nếu không mua thì có thể thuê với giá 35 USD mỗi tháng. Sau 5 năm, chúng bị cất vào kho cho đến giữa những năm 1960, khi một người cháu của White đưa chúng hoạt động trở lại để giải trí. Năm 1984, 5 máy được đặt ở hệ thống nhà nghỉ dọc sông Missisippi gần Minneapolis, Mỹ. Chúng đã thực hiện hàng trăm ngàn thử nghiệm và phần lớn đối tượng cho rằng, máy mô tả chính xác tính cách của họ!

Năm 1989, công ty Tướng sọ học trở thành Bảo tàng các thiết bị trắc nghiệm y học với hơn 350 thiết bị nhờ tiền vay từ Hội y khoa, Cơ quan quản rị thực phẩm và dược phẩm cùng các tổ chức khoa học khác tại Mỹ. Tuy nhiên tướng sọ học vẫn giữ được sức sống trong lòng người hâm mộ.

Có thể thấy rằng, dù thiếu cơ sở khoa học, tướng sọ học cũng có khía cạnh tích cực. Một số hành vi tâm lý mà nó phân tích được xem là những gì có thể thay đổi hay cải thiện, hơn là những dấu hiệu ma quỉ cần trừng phạt trong mỗi con người. Ngoài ra, cùng các loại hình tiên tri khác như xem chỉ tay, bói bài… nó cũng giúp ta giải trí lúc trà suông rượu nhạt.

Đỗ Kiên Cường