(TT&VH) - Trong triển lãm Hình họa - Những rung động đầu tiên do Trường ĐH Mỹ thuật VN tổ chức từ 11 đến 18/9 tới đây sẽ trưng bày bức họa Ông Hòa của họa sĩ Trần Trọng Vũ cùng hơn 80 bức hình họa của nhiều thế hệ sinh viên của trường. Đây là một bức họa đặc biệt, được in lên phông của triển lãm, vẽ một người mẫu mà cuộc đời người này từng được “phóng tác” thành phim.
“Ông Hòa” từng lên phim
Gần đây hiện tượng những người mẫu chân dài bước từ sàn catwalk vào phim trường ngày một nhiều. Nhưng có một loại người mẫu không bao giờ bước lên sàn catwalk, không bao giờ biết đến đèn hoa lộng lẫy và những tràng vỗ tay tán thưởng. Họ là người mẫu trong các trường mỹ thuật. Nhân vật Hòa trong bộ phim Mùa ổi của đạo diễn Đặng Nhật Minh là phóng tác về cuộc đời của một người mẫu nam ở Trường ĐH Mỹ thuật Việt Nam. Ông Hòa (ở trường người ta gọi ông bằng tên thật - nhưng tôi sẽ cứ gọi bằng cái tên của một nhân vật đã góp phần làm nên những thành công vang dội của bộ phim) là một dạng Peter Pan - những sinh linh mãi mãi trẻ thơ... và mãi mãi lơ ngơ.
Nhân vật ông Hòa trong phim "Mùa ổi" do Bùi Bài Bình thủ vai
Nhìn một cách tổng thể, bức hình họa của Trần Trọng Vũ (Khóa 26, vẽ ông Hòa năm 1983), đánh dấu một bước chuyển biến quan niệm nghệ thuật quan trọng. Có thể đây chưa phải là bức hình họa xuất sắc nhất của anh, của thế hệ vàng thời đổi mới (với những tên tuổi như Đặng Xuân Hòa, Trương Tân, Trần Lương, Trần Tuấn, Đỗ Minh Tâm) khi còn là sinh viên của trường. Bức vẽ khổ lớn A0 (trước đó, do điều kiện chiến tranh, kích thước cho các bức vẽ toàn thân thường là khổ A1) thể hiện một nam trung niên dáng hình lỏng khỏng, cơ bắp hầu như chưa phát triển. Nhưng nhân vật toát lên một nỗi buồn xa vắng, mênh mang khi tác giả cố tình để khuôn mặt nhân vật chìm vào bóng tối.
Báo hiệu một cách nhìn khác về con người
 Bức vẽ Ông Hòa của Trần Trọng Vũ |
Đã có một giai đoạn, tiêu chuẩn hàng đầu của những nam người mẫu trường mỹ thuật là hình thể nở nang, săn chắc. Nền nghệ thuật mong muốn tạo nên những tác phẩm hoành tráng mô tả những người công nhân lái xe goòng trong hầm mỏ, chị nông dân quẩy gánh lúa bội thu trĩu trịt, những người chiến sĩ đang xông lên phía trước, một nền nghệ thuật hào hùng như thế liệu có chỗ đứng cho một nhân vật gầy gò, lỏng khỏng, lúc nào cũng lơ đãng và lơ ngơ? Họa sĩ Đức Hòa tâm đắc với ý kiến của mình rằng hình họa cũng có tính thế sự của nó. Không riêng gì Việt Nam, những bức hình họa Liên Xô và Trung Quốc giai đoạn đó cũng khí thế hừng hực.
| Triển lãm sẽ diễn ra tại Trung tâm Viet Art, 42- Yết Kiêu, Hà Nội, từ ngày 11 đến 18/9/2009, trưng bày khoảng 85 bức hình họa của những họa sĩ khóa đầu tiên Trường ĐH Mỹ thuật Việt Nam (tính từ sau kháng chiến chống Pháp) như: Nguyễn Thụ, Phạm Công Thành, Lê Thiệp (1957 - 1962), đến các khóa tiếp theo như Sỹ Tốt, Hoàng Trầm, Nguyễn Lương Tiểu Bạch, Đinh Trọng Khang, Quách Phong, Ca Lê Thắng, Lê Trọng Lân, và đến những thế hệ sinh viên nay đã thành danh như Vũ Thanh Nghị, Mai Duy Minh, Nguyễn Đức Toàn... |
Khi du học ở Trung Quốc, trường tôi có nhiều người mẫu xinh đẹp, nhí nhảnh vui tươi, tỷ lệ cân đối, cơ bắp đầy đặn, đó là những hình mẫu lý tưởng cho các bài học nghiên cứu về giải phẫu cơ thể. Nhưng tôi thấy thiếu những người như ông Hòa, sự xộc xệch về tỷ lệ lại đem đến cho chúng tôi những nhận thức và hiểu biết khác. Ông Hòa, người đã ngoài 60 tuổi có đôi mắt trong như bi ve, hễ nói với sinh viên là một em hai em. Cuộc đời ông, từ một cậu ấm gia đình danh gia vong tộc ở Hà Nội đến một người mẫu vô danh ở trường mỹ thuật - một số phận như vậy cho chúng tôi những điều ngoài nghệ thuật, bên trên nghệ thuật.
Họa sĩ Trần Hậu Yên Thế
