(TT&VH) - Cựu lãnh đạo và là người anh hùng dân tộc của Nam Phi, Nelson Mandela, đã vừa phải nhập viện hôm 25/2, sau khi các bác sĩ nói rằng ông phải được chăm sóc đặc biệt nhằm chữa căn bệnh đau dạ dày đã hành hạ ông bấy lâu nay.
Đích thân Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma đã khẳng định trong một thông báo: "Cựu Tổng thống Nelson Mandela đã phải nhập viện trong ngày hôm nay, 25/2/2012. Madiba lâu nay đã bị đau bụng và các bác sĩ thấy rằng ông cần sự chăm sóc y tế đặc biệt".
"Ông tôi vẫn khỏe"
Ngay khi hay tin, giới phóng viên Nam Phi đã tụ tập đông đảo bên ngoài Bệnh viện Quân đội số 1, một cơ sở y tế nằm ở thủ đô Pretoria. Quân đội tại Nam Phi chịu trách nhiệm chăm sóc sức khỏe mọi cựu Tổng thống và bệnh viện Mil One kể trên là lớn nhất trong khu vực.
Mac Maharaj, phát ngôn viên của Tổng thống Zuma, người có nhiều năm bị bỏ tù cùng Mandela trên đảo Robben và đã giúp đưa ra ngoài bản thảo về cuốn hồi ký Long Walk To Freedom (Hành trình dài tới tự do), nói rằng việc ông vào viện đã có kế hoạch từ trước và "không phải vấn đề sức khỏe lớn".
"Ông ấy đã kêu đau lâu rồi chứ không phải nhập viện trong tình trạng khẩn cấp. Đây là việc đã được trù liệu từ trước" - Maharaj nói.
Ông cho biết Tổng thống Zuma đang chờ xem bản báo cáo đầy đủ từ các bác sĩ đang kiểm tra Mandela, trước khi các điều kiện bệnh của ông được công bố.
Ndileka Mandela, cháu gái Mandela, nói rằng gia đình đang theo dõi diễn biến tình hình. "Khi một người ở tuổi đó nhập viện kiểm tra, bạn chẳng thể nào biết trước được. Tất cả chúng tôi, những người cũng có ông bà, biết rằng với người ở tuổi ấy, mọi thứ có thể diễn ra nhanh. Chúng ta có khi chỉ mất 2-3 ngày để phục hồi sau một trận cúm. Nhưng họ sẽ mất nhiều thời gian hơn vì đã già yếu. Mọi thứ có thể chuyển xấu bất cứ lúc nào, nhưng hiện tại ông tôi vẫn khỏe" - Ndileka nói.
Người anh hùng dân tộc của Nam Phi, nhà lãnh đạo Nelson Mandela
Nhà lãnh đạo được sùng kính
Nelson Mandela sinh tại Mvezo, một ngôi làng nhỏ ở quận Umtata, Nam Phi. Sau chiến thắng trong cuộc bầu cử hồi năm 1948 của đảng Quốc gia, vốn ủng hộ chính sách phân biệt chủng tộc apatheid, Mandela đã bắt đầu tham gia vào hoạt động chính trị. Ông tham gia lãnh đạo thành công trong Chiến dịch Phản đối của Đảng Đại hội dân tộc Phi (ANC) năm 1952 và Đại hội Nhân dân năm 1955, từ đó thông qua Hiến chương Tự do là nền tảng cơ bản cho cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa apartheid.
Mahatma Gandhi đã ảnh hưởng mạnh tới phương thức hoạt động chống apatheid của Mandela. Ban đầu chỉ gắn với các hoạt động đấu tranh phi bạo lực, nhưng Mandela và 150 đồng chí đã bị bắt trong tháng 12/1956 và bị buộc tội phản quốc. Tuy nhiên trong các phiên tòa diễn ra sau đó, tất cả đã được tha bổng.
Năm 1961, Mandela trở thành lãnh đạo lực lượng vũ trang của ANC là Umkhonto we Sizwe (Ngọn giáo của quốc gia - gọi tắt là MK). Ông tổ chức các hoạt động chống lại những mục tiêu quân sự và chính phủ, thậm chí lên kế hoạch cho một cuộc chiến tranh du kích nếu các hoạt động trên không chấm dứt chế độ apatheid. Mandela còn gây quỹ cho MK ở nước ngoài và dàn xếp để lực lượng nhận được sự hỗ trợ từ bên ngoài.
Mandela về sau mô tả việc ông phải dùng tới vũ lực chỉ là giải pháp cuối cùng. Nhiều năm đè nén và bạo lực từ chính quyền khiến ông thấy rằng đấu tranh phi bạo lực chống apatheid sẽ chẳng mang lại tiến triển nào.
Năm 1962, Mandela lại bị bắt sau khi đã chạy trốn suốt 17 tháng. Ông bị bắt nhờ tin báo do Cục tTình báo Trung ương Mỹ (CIA) cấp cho chính quyền Nam Phi khi đó. Ông bị tạm giam ở Johannesburg Fort. Trong các phiên xử diễn ra sau đó, Mandela bị khởi tố với tội phá hoại và các tội danh tương đương với phản quốc. Mandela cùng các đồng chí của ông sau đó bị tuyên là có tội, nhưng thoát khỏi án tử hình và bị tuyên tù chung thân vào ngày 12/6/1964.
Mandela đã bị giam ở Đảo Robben, nơi ông ở đó 18 trên tổng số 27 năm phải ngồi tù. Trong khi ở tù, danh tiếng của ông càng ngày càng nổi lên với vai trò lãnh đạo người da màu quan trọng nhất tại Nam Phi. Có tin ảnh hưởng của Mandela lớn tới mức tình báo Nam Phi từng định dàn dựng một vụ giải cứu Mandela để tiện bắn chết ông, nhưng âm mưu này đã bị tình báo Anh phá được. Tháng 3/1982, Mandela được chuyển từ đảo Robben tới nhà tù Pollsmoor để giảm bớt ảnh hưởng của ông.
Tháng 2/1985, Tổng thống Botha đề nghị trả lại tự do cho Mandela với điều kiện ông phải "từ bỏ vô điều kiện bạo lực với tư cách một công cụ chính trị. Mandela đã khước từ đề nghị này. Năm 1985, Mandela và Đảng Quốc gia có những cuộc tiếp xúc đầu tiên, khi ông phải vào viện điều trị bệnh tuyến tiền liệt.
Năm 1989, Nam Phi đã tới điểm ngoặt quan trọng khi Botha bị đột quỵ và bị thay thế bởi Tổng thống Frederik Willem de Klerk. Ông này đã trả tự do cho Mandela vào tháng 2/1990 và rút lại lệnh cấm ANC cùng các tổ chức chống apartheid.
ANC dưới sự lãnh đạo của Mandela đã có những cuộc thương thảo khó khăn với chính quyền de Klerk. Nỗ lực của cả hai về sau được ghi nhận thông qua việc họ được trao chung giải Nobel Hòa bình 1993.
Tháng 4/1994, cuộc bầu cử dân chủ đa sắc tộc đầu tiên ở Nam Phi diễn ra, trong đó ANC giành 62% phiếu bầu và Mandela trở thành Tổng thống da màu đầu tiên của Nam Phi. Ông chỉ cầm quyền có một nhiệm kỳ, nhưng ban hành vô cùng nhiều các chính sách tiến bộ, như tăng chi tiêu phúc lợi, cải cách ruộng đất, cải cách giáo dục, y tế, chống ma túy... và gây tác động thay đổi tích cực tới cho xã hội.
ANC kêu gọi không phỏng đoán về sức khỏe Mandela
Mandela là Tổng thống đắc cử lớn tuổi nhất của Nam Phi khi ông nhậm chức ở tuổi 75 vào năm 1994. Ông đã quyết định không cầm quyền nhiệm kỳ thứ hai và nghỉ hưu vào năm 1999. Kể từ đó tới nay,sức khỏe của ông là chủ đề được nhiều người quan tâm.
Tháng 7/2001, Mandela được chẩn đoán bệnh ung thư tuyến tiền liệt và tiến hành chữa trị. Ông được xạ trị trong 7 tuần và khỏi bệnh. Năm 2003, Mandela bị CNN thông báo nhầm là đã chết, khi bản cáo phó viết sẵn của ông (cùng với vài yếu nhân khác) do sơ xuất đã hiển thị trên website của CNN vì lỗi bảo vệ mật khẩu. Vào năm 2007, một nhóm cánh tả không chính thống đã phổ biến E-mail và tin nhắn SMS giả mạo nói rằng nhà chức trách đang giấu giếm cái chết của Mandela và những người Nam Phi da trắng sẽ bị tàn sát sau tang lễ của ông. Thực tế Mandela lúc đó đang đi nghỉ tại Mozambique.
Sức khỏe của Mandela đã yếu đi trông thấy và từng khiến cả đất nước lo sợ hồi đầu năm ngoái, khi ông phải vào viện để chữa viêm nhiễm đường hô hấp. Một nguồn tin y tế nói với tờ Telegraph rằng nhiều khả năng Mandel đã bị loét, viêm đại tràng hoặc bị thoát vị. Có các thông tin không được xác nhận rằng ông đã phải phẫu thuật ngay trong đêm 24 và hiện đã ở trong tình trạng ổn định.Tuy nhiên phát ngôn viên đảng cầm quyền ANC Keith Khoza đã kêu gọi báo chí không nên phỏng đoán thêm về sức khỏe của Mandela, để vị anh hùng dân tộc được thật sự nghỉ ngơi dưỡng bệnh. Ông cũng kêu gọi dư luận kiên nhẫn chờ đợi cho tới khi các thông tin chính thức về sức khỏe của Mandela được công bố.
Tường Linh (Theo AP)
