(TT&VH) - Vì sao voi mamút và nền văn hóa Clovis ở vùng đất nay thuộc Bắc Mỹ đột ngột bị biến mất cánh đây 13.000 năm? Bí ẩn đó dường như bắt đấu có lời giải sau khi một nhóm nhà khoa học Mỹ đã phát hiện ra những dấu tích cho thấy có một thiên thạch đã va chạm với trái đất đúng trong khoảng thời gian trên.
Những bằng chứng kích cỡ nano
Tạp chí Science vừa dẫn nguồn nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học California cho biết họ đã tìm thấy những kim cương kích thước nano và các vật chất ngoài trái đất ở dưới lớp trầm tích mỏng ở Bắc Mỹ. Kết quả kiểm tra cho thấy niên đại của lớp trầm tích này trùng với điểm bắt đầu cái gọi là thời kỳ Younger Dryas, một thời kỳ khí hậu trên trái đất bỗng lạnh đi một cách khó hiểu suốt một nghìn năm liền, bắt đầu cách đây khoảng 13.000 năm.
Đó cũng chính là thời kỳ rất nhiều loài sinh vật khổng lồ vốn sống đông đúc ở Bắc Mỹ khi đó như voi mamút, bò rừng bizon, hổ răng kiếm... đột ngột biến mất. Cũng trong khoảng thời gian trên, nền văn hóa Clovis của những con người đầu tiên tới sinh sống tại Bắc Mỹ, cũng biến mất theo. Trước đây vẫn có giả thuyết cho rằng con người sơ khai đã săn bắn quá độ dẫn tới việc động vật lớn tuyệt chủng.
Nhưng rồi các nhà khoa học đã đặt ra giả thuyết về một vụ đâm thiên thạch xảy ra khoảng 13.000 năm về trước ở mũ băng phía bắc của châu Mỹ. Những mảnh vụn của vụ nổ đã lan tỏa và trút xuống khắp lục địa, đẩy nhiệt độ tụt xuống trong suốt một thiên niên kỷ tiếp theo. Cú va chạm cũng hủy diệt hệ thực vật và xóa sổ nền văn hóa Clovis.
Để có chứng cứ ủng hộ giả thuyết trên, nhóm nghiên cứu đã sử dụng kính hiển vi điện tử truyền qua (TEM) để nhận dạng một số mảnh kim cương kích cỡ siêu nhỏ, được tìm thấy ở nhiều khu vực khác nhau, 4 trong số đó là các di chỉ khảo cổ Clovis nằm dọc theo Bắc Mỹ.
Kim cương vốn chỉ hình thành trong điều kiện sức ép lớn và nhiệt cao. Thế nhưng “chúng tôi phát hiện những hạt kim cương kích cỡ nano vốn không thể sản sinh ra trên bề mặt trái đất”, James Kennett, một nhà địa chất ở Đại học California thuộc nhóm nghiên cứu nhận xét. “Nó cho thấy một sự kiện ngoài hành tinh đã xảy ra cách đây khoảng 12.900 năm”. Năm ngoái các nhà khoa học cho biết họ đã phát hiện 5 loại kim cương nano khác nhau cùng với những chất vốn không thể hình thành tự nhiên trên trái đất như iridium, chất từ tính và những quả cầu carbon nhỏ trong các lớp trầm tích có niên đại trùng với thời kỳ Younger Dryas.
 Nhà nghiên cứu James Kennett |
Điều gì đã gây nên Younger Dryas
Cho đến nay vẫn có những ý kiến khác nhau giải thích về thời kỳ Younger Dryas. Có nhà khoa học cho rằng khi ấy trái đất đang ở giữa thời kỳ băng tan sau kỷ băng hà cuối cùng và sự ấm lên ở Bắc Mỹ làm băng tan chảy đã giải phóng một lượng nước lớn, khiến vùng hồ Agassiz bị vỡ bờ tràn một lượng nước khổng lồ ra Bắc Đại Tây Dương. Hiện tượng này đã làm chậm lại hệ thống luân chuyển của đại dương, tức là làm chậm lại sự truyền nhiệt lượng từ vùng xích đạo lên phía bắc. Vì nguyên nhân đó, khí hậu trái đất đã bị lạnh trở lại trong khoảng một thiên niên kỷ.
Trước đó, cuối thập niên 1990, nhà khảo cổ William Topping lại đưa ra giả thuyết rằng, Younger Dryas bị gây ra bởi một sao siêu mới (supernova), tức là một ngôi sao đang bùng nổ. Năm 2001, ông và Richard Firestone, một vật lý hạt nhân ở Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley đã công bố một bài báo về hiệu ứng này, với các số liệu lấy từ các lớp trầm tích ở Gainey. Song ý kiến này bị giới khoa học phản bác kịch liệt.
Giờ đây nhiều nhà khoa học hiện nghiêng về hướng thiên thạch va chạm với trái đất gây ra tình trạng thay đổi khí hậu và hủy diệt sự sống.
Giả thuyết nặng ký
Tất nhiên không phải ai cũng chấp nhận ý tưởng thiên thạch va vào trái đất. Nhà địa chất học Nicholas Pinter ở Đại học Nam Illinois cho biết ông vẫn chưa thấy những chứng cứ thực sự thuyết phục cho giả thuyết này. Theo ông, kim cương kích cỡ nano vẫn có thể tìm thấy ở rất nhiều nơi trên trái đất mà không cần có bất kỳ va chạm thiên thạch nào.
Gia Bảo
