(TT&VH) - Một chiếc máy bay chiến đấu không người lái với khả năng tấn công các mục tiêu tầm xa một cách hiệu quả đã vừa được Bộ Quốc phòng Anh giới thiệu với công chúng. Mang tên Taranis hay Thần Sấm trong tín ngưỡng Celtic, chiếc máy bay này được đánh giá sẽ là “phương tiện chiến tranh của tương lai”
Rô-bốt vũ trang với khả năng bay lượn
Chiếc máy bay không người lái (UAV) Taranis đã được trình làng trong một buổi lễ tổ chức long trọng tại Tập đoàn BAE Systems ở Warton, Lancashire, Anh vào đầu tuần trước. Taranis được tạo ra theo một thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Quốc phòng Anh với các Tập đoàn BAE Systems, Rolls- Royce, QinetiQ và GE Aviation. “Taranis đã được phát triển trong ba năm rưỡi và là sản phẩm của hơn 1 triệu giờ lao động” - Nigel Whitehead, một quan chức cao cấp ở BAE Systems phát biểu.
Phiên bản thử nghiệm với giá hơn 200 triệu USD này có kích thước của một chiếc máy bay hạng nhỏ nhưng được trang bị hàng loạt các công nghệ đầu bảng hiện nay để trở thành một thứ vũ khí ưu việt trên chiến trường.
Được đặt theo tên Thần Sấm của văn hóa Celtic, mẫu thử nghiệm Taranis phải mất tới 4 năm xây dựng. Nó có tổng thể mang hình chữ V với bộ phận hút khí cho động cơ phản lực đặt chính nơi vẫn là ghế ngồi của phi công. Được thiết kế để hấp thụ sóng rađa, Taranis sẽ có khả năng tránh bị hệ thống phòng không địch phát hiện và tiêu diệt. Trong khi đó, hai khoang chứa vũ khí giấu trong thân sẽ cho phép nó mang nhiều loại bom đạn khác nhau.
Taranis về cơ bản là một hệ thống rô-bốt có vũ trang với khả năng bay tự động. Đây cũng là đặc điểm khiến nó vượt trội so với các UAV vũ trang khác như Predator và Reaper. Không giống như các UAV khác cần tới sự điều khiển liên tục của con người và bay trong một khu vực giới hạn để hỗ trợ bộ binh, Taranis có thể được lập trình để bay liên lục địa, xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương. “Tới đó, Taranis có thể tiến hành các hành động thu thập tin tức tình báo, giám sát và trinh sát... Nó còn là một chiếc máy bay chiến đấu được trang bị vũ khí nên nó có thể tấn công bằng vũ khí chính xác” - Bruno Wood, phát ngôn viên chương trình Taranis của Bộ Quốc phòng Anh cho biết.
Tuy nhiên ông khẳng định con người “hoàn toàn kiểm soát” việc khi nào sẽ khởi động hệ thống vũ khí và khai hỏa. “Bạn không bao giờ loại bỏ yếu tố con người khỏi những cỗ máy như thế này” - ông nói.
Viễn cảnh “rô-bốt nổi loạn”
Việc tự động hóa hệ thống vũ khí là một xu hướng đang thịnh hành trong quân đội nhiều nước phát triển. Mỹ hiện đã đặt mục tiêu tự động hóa tới 30% các chiến xa của nước này vào năm 2015. Với không quân, việc loại bỏ phi công điều khiển ra khỏi chiếc máy bay chiến đấu đã là một chủ đề gây tranh cãi và những tranh cãi này tiếp tục lên cao kể từ khi những chiếc UAV đầu tiên đi vào hoạt động.
Người ta vẫn tin rằng phần dễ tổn thương nhất của chiếc máy bay là phi công. Trong khi khung máy bay có khả năng chịu được tác động từ gia tốc lớn lên tới nhiều G (lực hấp dẫn tác động lên cơ thể người khi đứng trên mặt đất ngang mực nước biển), cơ thể phi công lại chỉ chịu đựng được trung bình 8G hoặc 9G dù họ đã mặc áo bảo vệ. Cao hơn những mức này, phi công có thể bất tỉnh và chết. Ngoài ra, nhiều tên lửa chống máy bay được thiết kế để phát nổ gần khoang lái, qua đó khiến cho phi công điều khiển phải hứng chịu nhiều cơn mưa các mảnh vỡ tốc độ cao có khả năng gây ra cái chết hoặc những vết thương nặng.
Theo Noel Sharkley, giáo sư về trí thông minh nhân tạo và rô-bốt tại Đại học Sheffield, Anh, quân đội nhiều nước đang chi một lượng tiền lớn để phát triển các rô-bốt có khả năng phát hiện vị trí mục tiêu và hủy diệt chúng mà không cần sự can thiệp của con người. Cuộc đua này có thể dẫn tới một kịch bản tương tự như trong loạt phim Terminator khi rôbốt có khả năng tự nhận thức đủ cao để bắt đầu tiêu diệt con người. “Vấn đề đạo đức của việc này nằm ở chỗ không một rô bốt hoạt động độc lập hoặc hệ thống trí thông minh nhân tạo nào có đủ các kỹ năng cần thiết để phân biệt giữa chiến binh và thường dân vô tội” - giáo sư Sharkey viết trong một bài báo về rô-bốt trang bị vũ khí hồi năm 2008.
Tuy nhiên Elizabeth Quintana, một chuyên gia về máy bay không người lái tại Viện Các quân chủng thống nhất Hoàng gia Anh lại cho rằng sự ra đời của Taranis là một bước tiến đáng khích lệ. Bà cho biết nỗi lo sợ các cỗ máy có thể tự suy nghĩ và quay súng phản lại con người đã xuất hiện từ cách nay cả thập kỷ chứ không phải điều gì mới mẻ. Trong khi đó Taranis nếu thử nghiệm thành công có thể giảm ngân sách quốc phòng rất mạnh.
Hiện Bộ Quốc phòng Anh đang có kế hoạch cho Taranis bay thử vào đầu năm tới. Wood cho biết kể cả với trường hợp không được phê duyệt để sản xuất hàng loạt, chiếc máy bay này vẫn sẽ phục vụ trong vai trò nền tảng thử nghiệm công nghệ mới để tăng cường sức mạnh cho thế hệ máy bay chiến đấu tương lai của Anh.
Rô-bốt vũ trang với khả năng bay lượn
Chiếc máy bay không người lái (UAV) Taranis đã được trình làng trong một buổi lễ tổ chức long trọng tại Tập đoàn BAE Systems ở Warton, Lancashire, Anh vào đầu tuần trước. Taranis được tạo ra theo một thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Quốc phòng Anh với các Tập đoàn BAE Systems, Rolls- Royce, QinetiQ và GE Aviation. “Taranis đã được phát triển trong ba năm rưỡi và là sản phẩm của hơn 1 triệu giờ lao động” - Nigel Whitehead, một quan chức cao cấp ở BAE Systems phát biểu.
Phiên bản thử nghiệm với giá hơn 200 triệu USD này có kích thước của một chiếc máy bay hạng nhỏ nhưng được trang bị hàng loạt các công nghệ đầu bảng hiện nay để trở thành một thứ vũ khí ưu việt trên chiến trường.
Mẫu UAV vũ trang Taranis của Anh.
Taranis về cơ bản là một hệ thống rô-bốt có vũ trang với khả năng bay tự động. Đây cũng là đặc điểm khiến nó vượt trội so với các UAV vũ trang khác như Predator và Reaper. Không giống như các UAV khác cần tới sự điều khiển liên tục của con người và bay trong một khu vực giới hạn để hỗ trợ bộ binh, Taranis có thể được lập trình để bay liên lục địa, xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương. “Tới đó, Taranis có thể tiến hành các hành động thu thập tin tức tình báo, giám sát và trinh sát... Nó còn là một chiếc máy bay chiến đấu được trang bị vũ khí nên nó có thể tấn công bằng vũ khí chính xác” - Bruno Wood, phát ngôn viên chương trình Taranis của Bộ Quốc phòng Anh cho biết.
Tuy nhiên ông khẳng định con người “hoàn toàn kiểm soát” việc khi nào sẽ khởi động hệ thống vũ khí và khai hỏa. “Bạn không bao giờ loại bỏ yếu tố con người khỏi những cỗ máy như thế này” - ông nói.
Viễn cảnh “rô-bốt nổi loạn”
Việc tự động hóa hệ thống vũ khí là một xu hướng đang thịnh hành trong quân đội nhiều nước phát triển. Mỹ hiện đã đặt mục tiêu tự động hóa tới 30% các chiến xa của nước này vào năm 2015. Với không quân, việc loại bỏ phi công điều khiển ra khỏi chiếc máy bay chiến đấu đã là một chủ đề gây tranh cãi và những tranh cãi này tiếp tục lên cao kể từ khi những chiếc UAV đầu tiên đi vào hoạt động.
Người ta vẫn tin rằng phần dễ tổn thương nhất của chiếc máy bay là phi công. Trong khi khung máy bay có khả năng chịu được tác động từ gia tốc lớn lên tới nhiều G (lực hấp dẫn tác động lên cơ thể người khi đứng trên mặt đất ngang mực nước biển), cơ thể phi công lại chỉ chịu đựng được trung bình 8G hoặc 9G dù họ đã mặc áo bảo vệ. Cao hơn những mức này, phi công có thể bất tỉnh và chết. Ngoài ra, nhiều tên lửa chống máy bay được thiết kế để phát nổ gần khoang lái, qua đó khiến cho phi công điều khiển phải hứng chịu nhiều cơn mưa các mảnh vỡ tốc độ cao có khả năng gây ra cái chết hoặc những vết thương nặng.
Theo Noel Sharkley, giáo sư về trí thông minh nhân tạo và rô-bốt tại Đại học Sheffield, Anh, quân đội nhiều nước đang chi một lượng tiền lớn để phát triển các rô-bốt có khả năng phát hiện vị trí mục tiêu và hủy diệt chúng mà không cần sự can thiệp của con người. Cuộc đua này có thể dẫn tới một kịch bản tương tự như trong loạt phim Terminator khi rôbốt có khả năng tự nhận thức đủ cao để bắt đầu tiêu diệt con người. “Vấn đề đạo đức của việc này nằm ở chỗ không một rô bốt hoạt động độc lập hoặc hệ thống trí thông minh nhân tạo nào có đủ các kỹ năng cần thiết để phân biệt giữa chiến binh và thường dân vô tội” - giáo sư Sharkey viết trong một bài báo về rô-bốt trang bị vũ khí hồi năm 2008.
Tuy nhiên Elizabeth Quintana, một chuyên gia về máy bay không người lái tại Viện Các quân chủng thống nhất Hoàng gia Anh lại cho rằng sự ra đời của Taranis là một bước tiến đáng khích lệ. Bà cho biết nỗi lo sợ các cỗ máy có thể tự suy nghĩ và quay súng phản lại con người đã xuất hiện từ cách nay cả thập kỷ chứ không phải điều gì mới mẻ. Trong khi đó Taranis nếu thử nghiệm thành công có thể giảm ngân sách quốc phòng rất mạnh.
Hiện Bộ Quốc phòng Anh đang có kế hoạch cho Taranis bay thử vào đầu năm tới. Wood cho biết kể cả với trường hợp không được phê duyệt để sản xuất hàng loạt, chiếc máy bay này vẫn sẽ phục vụ trong vai trò nền tảng thử nghiệm công nghệ mới để tăng cường sức mạnh cho thế hệ máy bay chiến đấu tương lai của Anh.
Gia Bảo
