(TT&VH) - Trong cuộc họp giữa nhóm chuyên gia, Bộ VH,TT&DL và tỉnh Điện Biên vào cuối năm 2008, phương án đúc lại tượng đài dựa trên thiết kế và lượng đồng có sẵn đã được tính tới. Nhưng cuối cùng, các ý kiến đã đi tới thống nhất về việc tu bổ, chỉnh sửa tượng đài Điện Biên dựa trên tượng đài sẵn có.
Nếu đúc lại, sẽ tốn gần 30 tỷ đồng?
Ngược lại, xuất phát từ ba góc độ kết cấu, thẩm mỹ và kinh tế, các phân tích của nhóm chuyên gia thiên về quan điểm sửa chữa, hoàn thiện tượng đài. Theo phân tích của họ, trong trường hợp cần thiết phải đúc lại, nếu muốn có một sản phẩm đạt chất lượng cao hơn, những người thực hiện sẽ phải tốn một thời gian cực dài cho các khâu: thiết kế lại các kích thước của tượng, lựa chọn công nghệ thích hợp và tuyển dụng cơ sở sản xuất tương ứng, giám sát chặt chẽ tuân thủ theo các quy trình công nghệ, đặc biệt là đi tìm những thiết bị và công nghệ để gia công cơ khí cho các mối ghép đặc thù.
Kỹ sư Trần Hiếu nhận xét: Tôi hoàn toàn hiểu tâm lý và quan điểm của những ý kiến đưa ra phương án đúc lại. Nói thật, khi tượng đài là biểu tượng của lịch sử và niềm tự hào tại tỉnh Điện Biên cũng như trên cả nước, chẳng ai muốn tiếp nhận một sản phẩm bị “mang tiếng” là không hoàn thiện như vậy. Nhưng, ngoài chuyện kinh tế, phương án đúc lại cũng gặp nhiều vấn đề. Thứ nhất, khi dùng tượng cũ để ốp khuôn tạo hình, pho tượng đúc lại sẽ nhỏ hơn tượng cũ chừng 2% vì co ngót khi đúc. Thứ hai, khi tượng đúc xong theo khuôn, chúng ta vẫn phải mất một thời gian để chỉnh sửa và trau chuốt các đường nét trên thân. Bởi vậy, các họa tiết và chất lượng mỹ thuật của tượng đài sẽ thay đổi so với phiên bản hiện nay. Trong khi đó, sau hơn 4 năm tồn tại với sự hoành tráng và chất lượng mỹ thuật từ những khối, mảng, đường nét, tư thế... như vậy, chắc chắn tượng đài đã ghi vào tâm thức của nhân dân, du khách trong và ngoài nước.
Nếu được tu tạo vẫn là công trình văn hóa vĩnh cửu
Theo kết quả khảo sát, ngoài những vấn đề về nứt, hở trên thân tượng, chất lượng lõi bê tông và chiều dày của vỏ đồng đều đạt tới sự ổn định khá cao. Cụ thể, các số liệu mà trung tâm kiểm định chất lượng công trình của Sở Xây dựng Điện Biên và Viện Khoa học Hình sự (Bộ Công an) cho thấy lõi bê tông đạt mác 300 -350, còn lớp vỏ đồng có độ dày trung bình hơn 30mm.
“Thành phần đồng dùng để đúc tượng là thuộc nhóm đồng kẽm, dân gian gọi là đồng mắt cua, có hàm lượng kẽm là 13 - 15%, còn hàm lượng chì khoảng 2 - 2,5%. Về cơ bản, đây là lượng đồng có chất lượng đảm bảo. Còn độ dày như vậy, so với độ dày của các bức tượng lớn trên thế giới là quá ổn rồi. Nên nhớ, bức tượng Nữ thần Tự do tại Mỹ chỉ có độ dày 8 ly thôi” - một thành viên của nhóm chuyên gia khảo sát trao đổi cùng TT&VH.
Ngoài ra, theo phân tích của nhóm chuyên gia này, tỷ lệ khối lượng phần phải sửa chữa hoàn thành so với công trình chủ yếu nằm ở phần thắt lưng nhân vật người chiến sĩ trở xuống. Phần phía trên chỉ chủ yếu cần tới các thao tác hàn, láng các vết rỗ khí trên bề mặt - điều mà bất kỳ sản phẩm mỹ thuật nào làm bằng hợp kim đồng đều phải làm. Đặc biệt, về phần kinh phí, số tiền ước tính sử dụng cho việc này bằng 10% so với phương án đúc lại, tức là vào khoảng 3 tỷ đồng.
“Tuy Tượng đài Chiến thắng hiện còn nhiều khuyết điểm do trước đây để lại, nhưng nếu được tu tạo và sửa chữa đúng phương pháp và có chất lượng, đó vẫn là một công trình văn hóa vĩnh cửu” - bản báo cáo cho biết.
Sau nhiều cuộc họp, phương án sửa chữa và tu bổ tượng đài Điện Biên đã được Bộ VH,TT&DL và tỉnh Điện Biên lựa chọn và trình Thủ tướng Chính phủ. Tiếp đó, bản dự án này được thẩm định bởi 2 cơ quan: Bộ Xây dựng và Viện Khoa học - Công nghệ Việt Nam. Tuy nhiên, thời điểm phương án này được thông qua diễn ra vào cuối tháng 2/2009. Để đảm bảo cho lễ kỷ niệm 55 năm Chiến thắng Điện Biên, cũng như để việc tu sửa tượng đài diễn ra chu đáo và cẩn thận, đề xuất của các chuyên gia khảo sát đã được đồng thuận. Theo đó, quá trình sửa chữa này sẽ được tiến hành theo hai bước: tạm thời “sửa nhẹ”, khôi phục chất lượng mỹ thuật của tượng đài trước lễ kỷ niệm vào ngày 19/5. Để rồi sau đó, việc sửa chữa “tận gốc” các khiếm khuyết của tượng đài sẽ được tiến hành.
Hoàng Nguyên
