(TT&VH) - Cuộc đối thoại “Vai trò của báo chí trong phòng chống tham nhũng” vừa qua có dư âm tốt trong dư luận. Chẳng hạn VietnamNET ngày 29/11 đưa tin: “Tham tán ĐSQ Hà Lan Beng Van Loosdlecht lo ngại: "Chúng tôi đang có cảm nhận là thế cờ chống tham nhũng đã đảo ngược, bị sai lệch. Con cá bé bị bắt, con cá to lại lọt lưới".
Ông khuyến cáo, tinh thần chống tham nhũng phải được quán triệt và cam kết từ cấp cao nhất”. Có gì chưa chính xác trong những phát biểu đó thì được người có trách nhiệm nói lại cho rõ thêm. Tuy mới chỉ là tín hiệu yếu của “đối thoại công khai” về một vấn đề nhạy cảm, nhưng dù sao cũng là một tín hiệu tích cực.
Một ý kiến được ông Trần Văn Truyền, Tổng Thanh Tra Chính Phủ “nói lại cho rõ” nhiều hơn cả là ông cải chính không hề có việc bắt cá bé thả cá lớn: “Thủ tướng đã cam kết, bất kỳ ai có chức quyền, nếu tham nhũng và bị phát hiện đều phải xử lý. VN đã từng xử lý cả ủy viên TƯ Đảng, thứ trưởng, bộ trưởng...” (TT&VH).
Người ta thường ví kẻ tham nhũng là cá hay chuột. Cả hai con vật đó đều rất khó bắt vì chúng tinh khôn, ranh ma. Niềm tin vào chống tham nhũng thường gửi vào lưới trời lồng lộng khó thoát. “Lưới trời” trong quan niệm dân gian bao gồm hai niềm tin như hai sợi gai ngang dọc của tấm lưới. Đó là pháp luật và đạo đức. Người dân luôn hồn nhiên tin rằng, nếu phạm tội thì trước sau pháp luật sẽ không tha. Và còn quan trọng hơn nữa là sự trừng phạt của luật nhân quả “ở hiền gặp lành, ở ác gặp dữ”. Làm mất hai niềm tin ấy thì loạn!
Mắt lưới của các tàu đánh cá ngày nay thường có độ mở rộng hẹp theo quy định của luật đánh cá từng nước. Người đánh cá thường bắt cá lớn, thả cá bé để bảo vệ nguồn tài nguyên lâu dài. Nhưng lưới trời thì khác. Lưới phải nhặt vì mục đích là không để lọt người lọt tội tham nhũng. Với những mắt lưới nhặt ấy, khi cá bé bị vướng thì cá lớn càng không thể thoát. Để bảo vệ nguồn cá lâu dài, ngư phủ thường bắt cá lớn mà thả hết cá bé. Ngư phủ của “lưới trời” – cơ quan chống tham nhũng – cũng hành động như thế. Họ phải bắt cá lớn, chỉ thả những con cá bé nếu luật cho phép. Mục đích của họ là diệt nguồn tham nhũng từ gốc, tránh những hậu quả tiềm tàng, làm gương cho thiên hạ.
Đó là về nguyên tắc. Nhưng sự đời thường không đơn giản thế. Nếu gặp phải một ông “trưởng ban chống tham nhũng” một cơ quan to nhỏ nào đó mà cả đầu người tay chân đều nhúng chàm thì chắc chắn “bắt bé né lớn“ nhất định phải xẩy ra.
Cho nên vấn đề không phải do lưới, dù là “lưới trời lồng lộng”, mà do ngư phủ có trong sạch, có lương tâm và có nghiệp vụ giỏi hay không.
Ông khuyến cáo, tinh thần chống tham nhũng phải được quán triệt và cam kết từ cấp cao nhất”. Có gì chưa chính xác trong những phát biểu đó thì được người có trách nhiệm nói lại cho rõ thêm. Tuy mới chỉ là tín hiệu yếu của “đối thoại công khai” về một vấn đề nhạy cảm, nhưng dù sao cũng là một tín hiệu tích cực.
Một ý kiến được ông Trần Văn Truyền, Tổng Thanh Tra Chính Phủ “nói lại cho rõ” nhiều hơn cả là ông cải chính không hề có việc bắt cá bé thả cá lớn: “Thủ tướng đã cam kết, bất kỳ ai có chức quyền, nếu tham nhũng và bị phát hiện đều phải xử lý. VN đã từng xử lý cả ủy viên TƯ Đảng, thứ trưởng, bộ trưởng...” (TT&VH).
Người ta thường ví kẻ tham nhũng là cá hay chuột. Cả hai con vật đó đều rất khó bắt vì chúng tinh khôn, ranh ma. Niềm tin vào chống tham nhũng thường gửi vào lưới trời lồng lộng khó thoát. “Lưới trời” trong quan niệm dân gian bao gồm hai niềm tin như hai sợi gai ngang dọc của tấm lưới. Đó là pháp luật và đạo đức. Người dân luôn hồn nhiên tin rằng, nếu phạm tội thì trước sau pháp luật sẽ không tha. Và còn quan trọng hơn nữa là sự trừng phạt của luật nhân quả “ở hiền gặp lành, ở ác gặp dữ”. Làm mất hai niềm tin ấy thì loạn!
Mắt lưới của các tàu đánh cá ngày nay thường có độ mở rộng hẹp theo quy định của luật đánh cá từng nước. Người đánh cá thường bắt cá lớn, thả cá bé để bảo vệ nguồn tài nguyên lâu dài. Nhưng lưới trời thì khác. Lưới phải nhặt vì mục đích là không để lọt người lọt tội tham nhũng. Với những mắt lưới nhặt ấy, khi cá bé bị vướng thì cá lớn càng không thể thoát. Để bảo vệ nguồn cá lâu dài, ngư phủ thường bắt cá lớn mà thả hết cá bé. Ngư phủ của “lưới trời” – cơ quan chống tham nhũng – cũng hành động như thế. Họ phải bắt cá lớn, chỉ thả những con cá bé nếu luật cho phép. Mục đích của họ là diệt nguồn tham nhũng từ gốc, tránh những hậu quả tiềm tàng, làm gương cho thiên hạ.
Đó là về nguyên tắc. Nhưng sự đời thường không đơn giản thế. Nếu gặp phải một ông “trưởng ban chống tham nhũng” một cơ quan to nhỏ nào đó mà cả đầu người tay chân đều nhúng chàm thì chắc chắn “bắt bé né lớn“ nhất định phải xẩy ra.
Cho nên vấn đề không phải do lưới, dù là “lưới trời lồng lộng”, mà do ngư phủ có trong sạch, có lương tâm và có nghiệp vụ giỏi hay không.
Nguyễn Quang Thân
