(TT&VH) - Chương trình Giai điệu mùa Thu (GĐMT) vừa khép lại với 2 đêm biểu diễn tại Nhà hát TP.HCM (18 và 19/8/2010). Được khởi xướng từ năm 2005, GĐMT nhanh chóng trở thành một chương trình âm nhạc và múa hàn lâm có tiếng vang lớn không những ở TP.HCM mà còn ở phạm vi cả nước. Nhiều solist tài năng đang học tập và làm việc ở nước ngoài trở về, hợp với lực lượng trong nước tạo nên những đêm biểu diễn nghệ thuật chất lượng cao, là dịp giao lưu, học hỏi bổ ích đối với giới nghệ thuật hàn lâm TP.HCM. Nhưng…
Thời huy hoàng…
GĐMT vài năm trước đây, nó như một ngày hội nghệ thuật hàn lâm hàng năm của TP.HCM, nghệ sĩ ở nước ngoài trở về tấp nập, không khí hồ hởi, các đêm diễn tưng bừng, có năm còn tổ chức thêm đêm diễn tại Nhà Văn hóa Thanh niên, đem nhạc hàn lâm đến với đông đảo công chúng. Ngay các đêm diễn tại Nhà hát TP.HCM, chương trình cũng có chế độ giá vé ưu đãi cho sinh viên. Vì vậy những đêm diễn luôn chật kín khán giả, nghệ sĩ hưng phấn, hiệu quả biểu diễn dĩ nhiên là sẽ khác xa khi đông đảo nghệ sĩ của dàn nhạc với vẻ mặt buồn rười rượi - bởi nhìn xuống khán phòng thấy khán giả thưa thớt.
GĐMT từ năm 2008 đến nay, chương trình không nhận được nhiều kinh phí tài trợ nữa, vì vậy việc mời những nghệ sĩ solist theo dự tính của đơn vị tổ chức là điều không thể. Những solist trong GĐMT 2 năm vừa qua chỉ là dịp tình cờ họ về quê, nghỉ phép, nghỉ Hè, chứ thật sự không ai xin nghỉ việc và tự bỏ tiền mua vé máy về nước để chỉ tham gia GĐMT.
Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch có 4 tài năng trẻ học tập từ nước ngoài trở về nhưng họ lại là những người sáng tác và chỉ huy (Nguyễn Anh Sơn - chỉ huy dàn nhạc, Trần Nhật Minh - chỉ huy hợp xướng, Nguyễn Mạnh Duy Linh và Nguyễn Việt Anh - sáng tác). Vì vậy nếu không mời được các solist nước ngoài trở về biểu diễn thì lực lượng solist của chương trình rất “mỏng”.
* … nay còn đâu?
Nhìn lại “lịch sử” chương trình GĐMT từ 2005 đến nay, cho thấy nó theo đang theo một đường parabol: Năm 2005 khởi đầu với 2 đêm tại Nhà hát TP.HCM, tuy chỉ 2 đêm nhưng quy tụ 23 gương mặt âm nhạc, múa, hội họa và đã thành công rực rỡ. Năm 2006 với 18 gương mặt tài năng nhạc hàn lâm, múa, trong và ngoài nước, biểu diễn 2 đêm tại Nhà hát TP.HCM và 1 đêm tại Nhà Văn hóa Thanh niên.
Năm 2007, có thể nói là đỉnh cao “huy hoàng” của GĐMT với 4 đêm diễn (trong đó có 1 đêm tại Nhà Văn hóa Thanh niên) Ngoài các nghệ sĩ xuất thân từ TP.HCM như Bích Trà (piano), Nguyễn Hữu Nguyên, Nguyễn Hữu Khôi Nam (violin), Tạ Thùy Chi (múa), Trần Nhật Minh, Nguyễn Anh Sơn (chỉ huy)… còn có các nghệ sĩ xuất thân từ Hà Nội như nhạc trưởng Lê Phi Phi, Trần Đức Minh (contrebasse), Chúc Quỳnh (múa)... Năm 2007 cũng là năm đầu tiên Quỹ hỗ trợ tài năng nghệ thuật hàn lâm được khởi động với 10 suất học bổng (3 triệu đồng/suất) trao cho các học sinh nhạc và múa.
Trong 3 năm đầu này, tài năng nhạc hàn lâm trở về rất nhiều, đến nỗi không thể đánh một tác phẩm đầy đủ mà thường mỗi người chỉ biểu diễn một chương của tác phẩm.
Nếu từ năm 2005 đến 2007 chương trình đi theo chiều lên của đường parabol thì từ năm 2008 đến nay nó đi theo chiều xuống. Năm 2008, GĐMT không có nhà tài trợ, chương trình giảm xuống còn 3 đêm. Năm 2009 và năm nay, có nhà tài trợ nhưng không đáng kể. Riêng chi phí cho vé máy bay để mời các nghệ sĩ từ nước ngoài về, theo nhạc sĩ Võ Đăng Tín, Giám đốc Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch thì: “Từ năm 2008 đến nay, UBND TP.HCM không hứa sẽ hỗ trợ tiền vé máy bay cho nghệ sĩ từ nước ngoài về nên Nhà hát chỉ liệu cơm gắp mắm, tận dụng những người về quê nghỉ hè, nghỉ phép. Chi phí cho các đêm diễn, có khi phải lấy một phần từ kinh phí hoạt động biểu diễn định kỳ của Nhà hát”. Vì vậy mà năm 2009 cũng chỉ có 3 đêm diễn, không mời được nghệ sĩ từ nước ngoài về.
Năm nay có vẻ bi đát hơn, không mời nghệ sĩ nước ngoài và kinh phí hạn hẹp nên chương trình rút xuống còn 2 đêm diễn. “Dự án” đưa nghệ thuật hàn lâm ra Nhà Văn hóa Thanh niên và Quỹ hỗ trợ tài năng nghệ thuật hàn lâm từ năm 2008 đến nay không thể thực hiện được.
Ngoài một vài yếu tố cần cải tiến để chương trình hấp dẫn hơn như thiết kế sân khấu, ánh sáng… Điều chính yếu làm cho GĐMT ngày càng teo tóp và ảnh hưởng đến chất lượng chương trình, đó là vấn đề kinh phí. Thiết nghĩ, TP.HCM và các doanh nghiệp cần quan tâm hơn nữa để giúp nhà tổ chức có thể duy trì chương trình này đều đặn và có chất lượng cao. Nếu không nhanh chóng “cứu”, một chương trình nghệ thuật cao cấp, chất lượng như GĐMT có thể sẽ… “chết”.
Thời huy hoàng…
GĐMT vài năm trước đây, nó như một ngày hội nghệ thuật hàn lâm hàng năm của TP.HCM, nghệ sĩ ở nước ngoài trở về tấp nập, không khí hồ hởi, các đêm diễn tưng bừng, có năm còn tổ chức thêm đêm diễn tại Nhà Văn hóa Thanh niên, đem nhạc hàn lâm đến với đông đảo công chúng. Ngay các đêm diễn tại Nhà hát TP.HCM, chương trình cũng có chế độ giá vé ưu đãi cho sinh viên. Vì vậy những đêm diễn luôn chật kín khán giả, nghệ sĩ hưng phấn, hiệu quả biểu diễn dĩ nhiên là sẽ khác xa khi đông đảo nghệ sĩ của dàn nhạc với vẻ mặt buồn rười rượi - bởi nhìn xuống khán phòng thấy khán giả thưa thớt.
GĐMT từ năm 2008 đến nay, chương trình không nhận được nhiều kinh phí tài trợ nữa, vì vậy việc mời những nghệ sĩ solist theo dự tính của đơn vị tổ chức là điều không thể. Những solist trong GĐMT 2 năm vừa qua chỉ là dịp tình cờ họ về quê, nghỉ phép, nghỉ Hè, chứ thật sự không ai xin nghỉ việc và tự bỏ tiền mua vé máy về nước để chỉ tham gia GĐMT.
Năm ngoái có 2 solist từ nước ngoài trở về là Nhật Quỳ và Văn Hùng Cường (piano). Năm nay có Thu Quỳnh, Thanh Thảo (piano) và Đặng Phú Vinh (oboe) - cũng với dạng “tự túc” như đã nêu trên. Nếu Văn Hùng Cường có thể xem là một solist tương đối “cứng cáp” thì số còn lại còn hơi “non” để biểu diễn trên một sân khấu như GĐMT, có thể họ chỉ đang là những tài năng triển vọng. Lực lượng solist trong nước năm nay có Nguyễn Yến Nhi (piano), Hồ Đăng Hội và Bùi Công Duy (violin). Trong đó, có lẽ chỉ có Bùi Công Duy là solist mà nhiều người thật sự trông đợi để thưởng thức.
Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch có 4 tài năng trẻ học tập từ nước ngoài trở về nhưng họ lại là những người sáng tác và chỉ huy (Nguyễn Anh Sơn - chỉ huy dàn nhạc, Trần Nhật Minh - chỉ huy hợp xướng, Nguyễn Mạnh Duy Linh và Nguyễn Việt Anh - sáng tác). Vì vậy nếu không mời được các solist nước ngoài trở về biểu diễn thì lực lượng solist của chương trình rất “mỏng”.
* … nay còn đâu?
Nhìn lại “lịch sử” chương trình GĐMT từ 2005 đến nay, cho thấy nó theo đang theo một đường parabol: Năm 2005 khởi đầu với 2 đêm tại Nhà hát TP.HCM, tuy chỉ 2 đêm nhưng quy tụ 23 gương mặt âm nhạc, múa, hội họa và đã thành công rực rỡ. Năm 2006 với 18 gương mặt tài năng nhạc hàn lâm, múa, trong và ngoài nước, biểu diễn 2 đêm tại Nhà hát TP.HCM và 1 đêm tại Nhà Văn hóa Thanh niên.
Năm 2007, có thể nói là đỉnh cao “huy hoàng” của GĐMT với 4 đêm diễn (trong đó có 1 đêm tại Nhà Văn hóa Thanh niên) Ngoài các nghệ sĩ xuất thân từ TP.HCM như Bích Trà (piano), Nguyễn Hữu Nguyên, Nguyễn Hữu Khôi Nam (violin), Tạ Thùy Chi (múa), Trần Nhật Minh, Nguyễn Anh Sơn (chỉ huy)… còn có các nghệ sĩ xuất thân từ Hà Nội như nhạc trưởng Lê Phi Phi, Trần Đức Minh (contrebasse), Chúc Quỳnh (múa)... Năm 2007 cũng là năm đầu tiên Quỹ hỗ trợ tài năng nghệ thuật hàn lâm được khởi động với 10 suất học bổng (3 triệu đồng/suất) trao cho các học sinh nhạc và múa.
Trong 3 năm đầu này, tài năng nhạc hàn lâm trở về rất nhiều, đến nỗi không thể đánh một tác phẩm đầy đủ mà thường mỗi người chỉ biểu diễn một chương của tác phẩm.
Nếu từ năm 2005 đến 2007 chương trình đi theo chiều lên của đường parabol thì từ năm 2008 đến nay nó đi theo chiều xuống. Năm 2008, GĐMT không có nhà tài trợ, chương trình giảm xuống còn 3 đêm. Năm 2009 và năm nay, có nhà tài trợ nhưng không đáng kể. Riêng chi phí cho vé máy bay để mời các nghệ sĩ từ nước ngoài về, theo nhạc sĩ Võ Đăng Tín, Giám đốc Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch thì: “Từ năm 2008 đến nay, UBND TP.HCM không hứa sẽ hỗ trợ tiền vé máy bay cho nghệ sĩ từ nước ngoài về nên Nhà hát chỉ liệu cơm gắp mắm, tận dụng những người về quê nghỉ hè, nghỉ phép. Chi phí cho các đêm diễn, có khi phải lấy một phần từ kinh phí hoạt động biểu diễn định kỳ của Nhà hát”. Vì vậy mà năm 2009 cũng chỉ có 3 đêm diễn, không mời được nghệ sĩ từ nước ngoài về.
Năm nay có vẻ bi đát hơn, không mời nghệ sĩ nước ngoài và kinh phí hạn hẹp nên chương trình rút xuống còn 2 đêm diễn. “Dự án” đưa nghệ thuật hàn lâm ra Nhà Văn hóa Thanh niên và Quỹ hỗ trợ tài năng nghệ thuật hàn lâm từ năm 2008 đến nay không thể thực hiện được.
Ngoài một vài yếu tố cần cải tiến để chương trình hấp dẫn hơn như thiết kế sân khấu, ánh sáng… Điều chính yếu làm cho GĐMT ngày càng teo tóp và ảnh hưởng đến chất lượng chương trình, đó là vấn đề kinh phí. Thiết nghĩ, TP.HCM và các doanh nghiệp cần quan tâm hơn nữa để giúp nhà tổ chức có thể duy trì chương trình này đều đặn và có chất lượng cao. Nếu không nhanh chóng “cứu”, một chương trình nghệ thuật cao cấp, chất lượng như GĐMT có thể sẽ… “chết”.
Hữu Trịnh
Năm nay, không khí đêm khai mạc GĐMT khá buồn, không có đơn vị nào gởi lẵng hoa chúc mừng, chỉ có 1 lẵng hoa do Nhà hát tự mua đặt “bơ vơ” trước sân khấu, đêm thứ hai mới thấy xuất hiện 2 lẵng hoa chúc mừng của Sở VH,TT&DL TP.HCM và Hội Âm nhạc TP.HCM. |
