(TT&VH) - Chỉ trong nháy mắt, hàng ngàn người đã thiệt mạng và mất tích tại vụ động đất mạnh nhất ở Haiti từ năm 1887 đến nay.
Hủy diệt trong nháy mắt
21h53 giờ GMT ngày 12/1 (ngày 13/1 theo giờ Hà Nội), mặt đất thủ đô Port-au-Prince của Haiti bỗng chao đảo, nhà cửa rung bần bật rồi đổ sập, chôn vùi hàng ngàn con người xấu số. "Trận động đất đầu tiên diễn ra rất, rất mạnh. Cháu không thể đứng dậy. Cháu bò trên sàn nhà. Cha cháu phải tới xốc cháu ra ngoài. Trận động đất kinh khủng như vậy đó" - Valerie Moliere, một thiếu nữ 15 tuổi kể lại với kênh truyền hình ABC của Mỹ.
Rung chấn từ trận động đất mạnh 7 độ Richter đã tạo nên một làn sóng phá hủy ghê gớm, hạ gục cả những công trình vững chắc nhất ở thủ đô Haiti. Dinh tổng thống nằm tại quảng trường trung tâm Champs de Mars bị san phẳng. Nhiều bệnh viện, khách sạn, trường học, tòa nhà chính phủ đổ sụp. Trụ sở văn phòng Liên hợp quốc cũng bị phá hủy khiến nhiều nhân viên bị mất tích. Điện, giao thông liên lạc đã bị mất trên diện rộng làm cho việc thống kê thương vong sau thảm họa vô cùng khó khăn. Tuy nhiên bà Sara Fajardo, phát ngôn viên một tổ chức cứu trợ quốc tế ở Haiti, dự báo số người thiệt mạng do động đất lên tới hàng nghìn người.
Theo các chuyên gia, trận động đất ở Haiti có sức tàn phá mạnh bởi tâm chấn nằm gần mặt đất làm tăng mức độ rung lắc, lại chỉ cách Port-au-Prince chưa đầy 16km. Cơ quan khảo sát địa chất Anh quốc đánh giá trận động đất tại Haiti có tác động "hủy diệt" và có sức mạnh tàn phá tương đương 10 độ Richter.
Haiti nằm trên tiếp điểm của hai mảng lục địa Caribbe và Bắc Mỹ nên phải hứng chịu nhiều trận động đất lớn. Các hoạt động địa chất đã được ghi nhận rằng ở Haiti năm 1751 đã xảy ra trận động đất mạnh 7,3 độ Richter. Ngoài ra đã có một trận động đất mạnh hơn xảy ra hồi năm 1860 và một trận khác mạnh 7,2 độ Richter hồi năm 1887.
Chồng chất nỗi đau
Giới phân tích đánh giá trận động đất mới nhất sẽ làm tăng thêm rất nhiều gánh nặng đói nghèo và khổ đau lên vai quốc gia 8,5 triệu dân với một nửa trong số đó thất nghiệp và 70% phải sống với thu nhập dưới 2 USD/ngày.
Haiti thành lập năm 1804 sau khi Jean-Jacques Dessalines thực hiện cuộc cách mạng thành công, giành lấy độc lập từ tay người Pháp. Vị trí địa lý, lịch sử và bề dày văn hóa từng giúp Haiti trở thành một điểm thu hút du lịch. Tuy nhiên các cuộc khủng hoảng chính trị ở Haiti đã từng bước đẩy đất nước vào con đường suy thoái, thậm chí tê liệt.
Lính thủy đánh bộ Mỹ đã chiếm đóng Haiti từ năm 1915 - 1934 “để khôi phục trật tự”. Năm 1937, khoảng 18.000 người Haiti bị thảm sát dọc theo biên giới Dominica theo lệnh của nhà độc tài Dominica, Rafael Trujillo.
Năm 1957, Francois Duvalier lên nắm quyền, bắt đầu một "triều đại khủng bố" kéo dài 29 năm. Hàng chục ngàn người Haiti đã bị sát hại dưới thời Duvalier và con trai ông ta là Jean-Claude Duvalier.
Phải tới tận năm 1990 Haiti mới có Tổng thống dân cử đầu tiên là ông Jean-Bertrand Aristide. Tuy nhiên chỉ một năm sau ông Aristide bị lật đổ hiến hàng ngàn người Haiti chạy dạt sang Florida, Mỹ để tị nạn. Ba năm sau, Tổng thống Mỹ Bill Clinton gửi 20.000 quân tới Haiti để đưa Aristide trở lại nắm quyền. Aristide tái đắc cử vào năm 2000. Ngay sau đó chính quyền của ông này đã bắt đầu bộc lộ nhiều vấn đề như đảng cầm quyền gian lận bầu cử, tham nhũng tiền viện trợ nước ngoài và dùng xã hội đen để "xử" các đối thủ chính trị.
Năm 2004, sau một cuộc đảo chính đẫm máu, Aristide bị lật đổ. Kể từ khi tân Tổng thống Rene Preval lên nắm quyền, Haiti đã có được phần nào sự ổn định, nhờ sự trợ giúp của lực lượng LHQ được triển khai tới đây vào năm 2004. Tuy nhiên Haiti vẫn là quốc gia nghèo nhất châu Mỹ và phải phụ thuộc hoàn toàn vào viện trợ nước ngoài. Nước này vẫn chìm trong bạo lực, xuất phát từ cuộc tranh chấp giữa nhiều băng đảng khác nhau và giữa các phe cánh chính trị. LHQ cũng miêu tả tình trạng nhân quyền ở đây là "thảm họa".
Cách đây 2 năm, Tổng thống Preval đã phải cầu cứu thế giới đưa ra các giải pháp lâu dài cho đất nước ông, khẳng định rằng chỉ có viện trợ đơn thuần thì Haiti sẽ không thể chấm dứt vòng luẩn quẩn đói nghèo và thảm họa. Tuy nhiên với thảm họa động đất vừa qua có vẻ như nỗi bất hạnh và khổ đau vẫn chưa muốn buông tha Haiti.
Hủy diệt trong nháy mắt
21h53 giờ GMT ngày 12/1 (ngày 13/1 theo giờ Hà Nội), mặt đất thủ đô Port-au-Prince của Haiti bỗng chao đảo, nhà cửa rung bần bật rồi đổ sập, chôn vùi hàng ngàn con người xấu số. "Trận động đất đầu tiên diễn ra rất, rất mạnh. Cháu không thể đứng dậy. Cháu bò trên sàn nhà. Cha cháu phải tới xốc cháu ra ngoài. Trận động đất kinh khủng như vậy đó" - Valerie Moliere, một thiếu nữ 15 tuổi kể lại với kênh truyền hình ABC của Mỹ.
Một nạn nhân may mắn sống sót sau thảm họa
Theo các chuyên gia, trận động đất ở Haiti có sức tàn phá mạnh bởi tâm chấn nằm gần mặt đất làm tăng mức độ rung lắc, lại chỉ cách Port-au-Prince chưa đầy 16km. Cơ quan khảo sát địa chất Anh quốc đánh giá trận động đất tại Haiti có tác động "hủy diệt" và có sức mạnh tàn phá tương đương 10 độ Richter.
Haiti nằm trên tiếp điểm của hai mảng lục địa Caribbe và Bắc Mỹ nên phải hứng chịu nhiều trận động đất lớn. Các hoạt động địa chất đã được ghi nhận rằng ở Haiti năm 1751 đã xảy ra trận động đất mạnh 7,3 độ Richter. Ngoài ra đã có một trận động đất mạnh hơn xảy ra hồi năm 1860 và một trận khác mạnh 7,2 độ Richter hồi năm 1887.
Chồng chất nỗi đau
Giới phân tích đánh giá trận động đất mới nhất sẽ làm tăng thêm rất nhiều gánh nặng đói nghèo và khổ đau lên vai quốc gia 8,5 triệu dân với một nửa trong số đó thất nghiệp và 70% phải sống với thu nhập dưới 2 USD/ngày.
Trận động đất gần như san phẳng mọi tòa nhà ở Port-au-Prince
Lính thủy đánh bộ Mỹ đã chiếm đóng Haiti từ năm 1915 - 1934 “để khôi phục trật tự”. Năm 1937, khoảng 18.000 người Haiti bị thảm sát dọc theo biên giới Dominica theo lệnh của nhà độc tài Dominica, Rafael Trujillo.
Năm 1957, Francois Duvalier lên nắm quyền, bắt đầu một "triều đại khủng bố" kéo dài 29 năm. Hàng chục ngàn người Haiti đã bị sát hại dưới thời Duvalier và con trai ông ta là Jean-Claude Duvalier.
Phải tới tận năm 1990 Haiti mới có Tổng thống dân cử đầu tiên là ông Jean-Bertrand Aristide. Tuy nhiên chỉ một năm sau ông Aristide bị lật đổ hiến hàng ngàn người Haiti chạy dạt sang Florida, Mỹ để tị nạn. Ba năm sau, Tổng thống Mỹ Bill Clinton gửi 20.000 quân tới Haiti để đưa Aristide trở lại nắm quyền. Aristide tái đắc cử vào năm 2000. Ngay sau đó chính quyền của ông này đã bắt đầu bộc lộ nhiều vấn đề như đảng cầm quyền gian lận bầu cử, tham nhũng tiền viện trợ nước ngoài và dùng xã hội đen để "xử" các đối thủ chính trị.
Năm 2004, sau một cuộc đảo chính đẫm máu, Aristide bị lật đổ. Kể từ khi tân Tổng thống Rene Preval lên nắm quyền, Haiti đã có được phần nào sự ổn định, nhờ sự trợ giúp của lực lượng LHQ được triển khai tới đây vào năm 2004. Tuy nhiên Haiti vẫn là quốc gia nghèo nhất châu Mỹ và phải phụ thuộc hoàn toàn vào viện trợ nước ngoài. Nước này vẫn chìm trong bạo lực, xuất phát từ cuộc tranh chấp giữa nhiều băng đảng khác nhau và giữa các phe cánh chính trị. LHQ cũng miêu tả tình trạng nhân quyền ở đây là "thảm họa".
Cách đây 2 năm, Tổng thống Preval đã phải cầu cứu thế giới đưa ra các giải pháp lâu dài cho đất nước ông, khẳng định rằng chỉ có viện trợ đơn thuần thì Haiti sẽ không thể chấm dứt vòng luẩn quẩn đói nghèo và thảm họa. Tuy nhiên với thảm họa động đất vừa qua có vẻ như nỗi bất hạnh và khổ đau vẫn chưa muốn buông tha Haiti.
Tường Linh
