(TT&VH Cuối tuần) - Bốn trong số sáu nhà tài trợ lớn nhất của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) đã gây áp lực lên Chủ tịch Sepp Blatter để ông phải chấp nhận những cải cách ở cơ quan quản lý bóng đá toàn cầu vốn đang bị chao đảo bởi những vụ bê bối ở cấp cao nhất, ngay trước cuộc bầu cử chức danh Chủ tịch FIFA nhiệm kỳ mới.
Trong những lời kêu gọi cải cách mới nhất, có cả từ cơ quan theo dõi tham nhũng, Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI), với yêu cầu FIFA nên cho phép việc điều tra độc lập từ bên ngoài. Visa Inc., hãng thẻ tín dụng hàng đầu thế giới và Emirates Airlines, hãng hàng không của UAE, hai trong số những nhà tài trợ quan trọng nhất của FIFA, cũng đã cảm thấy buộc phải lên tiếng sau những cáo buộc tham nhũng gần đây.
 Một góc trụ sở mới của FIFA ở Zurich, Thụy Sĩ - Ảnh Getty |
“Tình hình hiện giờ rõ ràng là không tốt cho môn thể thao này và chúng tôi yêu cầu FIFA tiến hành các bước cần thiếp để giải quyết những mối quan ngại đã được nêu ra”, Visa tại châu Âu nói trong một tuyên bố. Emirates thì bày tỏ sự quan ngại và nói họ “thất vọng với những vấn đề xung quanh việc điều hành bóng đá hiện giờ”. Trước đó, một nhà tài trợ khác, Coca-Cola nói những cáo buộc “gây hoài nghi và không tốt cho môn thể thao này”. Hãng sản xuất đồ thể thao Đức Adidas cũng cho rằng cuộc tranh cãi hiện giờ không có lợi trong bóng đá. Trong số sáu nhà tài trợ chính, chỉ có Sony, hãng điện tử hàng đầu thế giới của Nhật Bản và tập đoàn xe hơi, công nghiệp Hàn Quốc Hyundai-Kia là vẫn giữ im lặng.
Đằng sau những tuyên bố nói trên là những con số đầy sức nặng. FIFA đã kiếm được gần 300 triệu USD doanh thu từ marketing trong năm 2012, riêng Adidas chi ra 325 triệu USD với tổ chức này để trở thành nhà tài trợ độc quyền về đồ thể thao giai đoạn 2007-2014. Tuy nhiên, sẽ không dễ để những hãng kinh doanh khổng lồ này đi từ lời nói đến hành động, bởi lẽ giá trị thương hiệu của họ gắn bó chặt chẽ với rất nhiều giải đấu hiện đang nằm trong tay FIFA. Đó là chưa kể hai kỳ World Cup tiếp theo sẽ diễn ra ở Brazil và Nga, những thị trường mới nổi cực kỳ quan trọng.
Dẫu thế, hàng loạt các vụ bê bối vừa rồi vẫn được coi là cuộc khủng hoảng lớn nhất đối với bóng đá dưới thời Blatter, dù nhà lãnh đạo 75 tuổi người Thụy Sĩ, đã điều hành FIFA suốt từ năm 1998, cố tìm cách lảng tránh vấn đề. “Khủng hoảng ư? Khủng hoảng ở đâu?”; Blatter thách thức các phóng viên trong buổi họp báo mà ông đã gắt gỏng liên tục vào thứ Hai tuần này.
Tuy nhiên, nhiều người không nghĩ như vậy. Franz Beckenbauer, cựu cầu thủ Đức, từng là một thành viên Ủy ban Điều hành FIFA (Exco), nói tình hình hiện giờ đã hủy hoại bầu không khí trong Ban lãnh đạo FIFA. “Tôi cảm thấy rất buồn vì không khí trước kia rất tuyệt”, Beckenbauer nói. “Tôi thích làm việc trong ủy ban. Đó là Liên Hiệp Quốc của bóng đá, với sự pha trộn tuyệt vời, nhưng bầu không khí hiện giờ rất tệ”.
Áp lực cũng đến từ Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC), tổ chức thể thao duy nhất có quy mô tương xứng với FIFA hiện giờ. Chủ tịch IOC Jacques Rogge nhớ lại cuộc khủng hoảng tham nhũng ở Salt Lake từng xảy ra với ủy ban này. “13 năm trước chúng tôi cũng gặp phải vấn đề tương tự liên quan đến Olympic Salt Lake”, Rogge nói. “IOC giờ đã trở thành một tổ chức vững mạnh chính từ bên trong”.
Các thế lực thách thức Blatter
Những cải cách, nếu có thể diễn ra, phải đến từ trong bản thân FIFA và cơ quan cấp cao nhất của tổ chức này, Ủy ban Điều hành. Nếu Exco, gồm 24 thành viên (hiện chỉ còn 22 sau khi Phó chủ tịch Jack Warner và cựu ứng viên Chủ tịch Mohamed Bin Hammam bị tạm treo quyền thành viên) có kế hoạch vận động nào chống lại Blatter, cơ hội của họ đã qua vào thứ Hai. Tại cuộc họp thượng đỉnh FIFA, sau khi Blatter phát biểu đầy tự tin như trên, có lẽ ông đã chắc chắn nhận được sự ủng hộ đủ mạnh.
Thật khó tin là chỉ 24 tiếng đồng hồ sau khi Warner tuyên bố Blatter “phải bị ngăn lại” và cảnh báo về một “trận sóng thần tràn qua bóng đá thế giới”, ông ta lại kêu gọi Liên đoàn Bóng đá Bắc Trung Mỹ và Caribbe (CONCACAF) ủng hộ Blatter trong cuộc bầu cử. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là hiện giờ nhà lãnh đạo 75 tuổi này không có đối thủ. Phó chủ tịch người Hàn Quốc Chung Mong Joon, đã mất ghế của mình ở Exco vào ngày thứ Tư sau điều mà nhiều người tin rằng là một nỗ lực bất thành để lật đổ Blatter, vẫn là một nhân vật đầy ảnh hưởng ở Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC). Ông Chung là con dòng cháu giống trong gia đình sở hữu Hyundai và đã bị mất mặt khi nỗ lực giành quyền đăng cai World Cup 2022 của Hàn Quốc thất bại và giờ đã trở thành một địch thủ của Blatter.
Một đối thủ của Blatter mà ai cũng biết là FA. Nước Anh, sau thất bại cay đắng trong cuộc chạy đua đăng cai World Cup 2018, gần như đã phát động cả một chiến dịch trả đũa. Trong khi Blatter tuyên bố khai mạc Đại hội đồng FIFA lần thứ 61 vào thứ Ba trong buổi tiệc ở một sân hockey trên băng, những người đứng đầu Liên đoàn Bóng đá Anh (FA) đang tìm kiếm sự ủng hộ với đề xuất của họ, hoãn lại cuộc bầu cử ngày thứ Tư. Chủ tịch FA, Hoàng tử William nói ông “hoàn toàn ủng hộ” đề xuất này và “coi sự minh bạch của FIFA là rất cần thiết để quản lý tốt môn thể thao này”, một người phát ngôn của FA nói.
Bộ trưởng Thể thao Anh và đồng nhiệm người Australia, Mark Arbib, đều công khai đăng đàn kêu gọi FIFA phải cải cách. Robertson mô tả cuộc bầu cử chủ tịch là “trò đùa” và “hoàn toàn vô nghĩa”, trong khi Arbib nói các nước không nên tiếp tục chi tiền để chạy đua đăng cai World Cup nữa nếu như FIFA không dọn sạch những rắc rối hiện giờ. Tuy nhiên, sự hưởng ứng đối với những lời kêu gọi này trên quy mô toàn cầu lại khá khiêm tốn và cho đến giờ, vẫn không có một nỗ lực gây áp lực tập trung nào của thế giới buộc FIFA phải cải cách hoặc Blatter phải nhường đường cho một nhân vật khác.
Một mặt trận chống Blatter khác được mở ra trên các phương tiện truyền thông, tập trung dày đặc nhất ở Anh. Các tờ báo tại xứ sở sương mù cho đến giờ là những nguồn tin chính trong việc vạch trần các vụ bê bối ở FIFA và ảnh hưởng thông tin lan tỏa nhà Internet là rất lớn. Blatter đã phải thừa nhận FIFA đang có rắc rối về hình ảnh, và điều đó chắc chắn sẽ liên quan đến các hoạt động tài trợ. Cuộc tổng tấn công của truyền thông Anh vào FIFA đã khơi dậy sự quan tâm lớn nơi dư luận bắt đầu từ tháng 11 khi hai thành viên Exco, Amos Adamu của Nigeria và Reynald Temarii của Tahiti, bị treo tư cách thành viên vì đòi hối lộ để đổi các phiếu bầu trao quyền đăng cai World Cup, trong một phóng sự dài kỳ của tờ Sunday Times.
Hai án treo giò tiếp theo cho Warner và Bin Hammam cuối tuần trước cũng được báo chí Anh mổ xẻ tường tận. Tuy nhiên, có vẻ như câu chuyện cũng không có sức lan tỏa mạnh lắm, giống như nỗ lực của FA trên kia. Những tờ báo thể thao đầy ảnh hưởng như tờ L’Equipe của Pháp và La Gazzetta Dello Sport của Italia đều chỉ đưa tin ở trang trong.
Cho đến giờ, Blatter hiểu ông không còn sự ủng hộ tuyệt đối như trước kia. “Tôi lấy làm tiếc vì những gì đã diễn ra, thiệt hại lớn cho hình ảnh FIFA và rất thất vọng cho các CĐV”, ông nói. Tuy nhiên, dựa trên cuộc họp báo vừa rồi ở Zurich, khi ông yêu cầu sự “tôn trọng” từ các phóng viên, Blatter hẳn cũng tin rằng ông vẫn còn là người kiểm soát tình hình.
Trần Trọng
