(TT&VH) - Quốc hội Estonia vừa thông qua một đạo luật chưa từng có, cho phép công dân nước này được bỏ phiếu bằng điện thoại di động bắt đầu từ cuộc bầu cử tới. Khi đó, trong một cuộc bầu cử được “điện tử hóa” cao độ, điện thoại di động chính là thẻ cử tri và người “đi bầu” được nhận dạng qua thẻ SIM.
Estonia là một dân tộc tiên phong. Từ nhiều năm qua, đất nước nhỏ bé ven biển Baltic này có mật độ sử dụng Internet và điện thoại di động cao nhất thế giới. Các điểm kết nối Internet hiện diện khắp nơi, kể cả những nơi bị coi là “xa xôi, hẻo lánh” nhất. Ai không sở hữu máy tính điện tử, người đó có thể sử dụng máy tính công cộng ở các bưu điện, hiệu sách hay các cửa hàng bán lẻ trong thôn. Các biển báo giao thông ở Estonia còn có một nhiệm vụ khác là chỉ dẫn các điểm truy cập Internet. Bất kể ở đâu trên lãnh thổ Estonia, người ta luôn gặp chữ “@” màu đen trên nền trắng được viền khung màu xanh nước biển.
 Khi đến tuổi đi bầu, các cô bé mặc trang phục dân tộc truyền thống Estonia này sẽ có thể được thực hiện quyền công dân của mình qua điện thoại di động. |
Nhận dạng cử tri qua... thẻ SIM
Hiện thời, Estonia đang lao vào một cuộc thử nghiệm nữa nhằm gia tăng khoảng cách với phần còn lại của châu Âu. Với 80 phiếu ủng hộ trên tổng số 101 nghị sĩ, Quốc hội Estonia vừa thông qua một đạo luật cho phép công dân nước này kể từ năm 2011 có quyền bỏ phiếu qua tin nhắn điện thoại di động. Đây quả là một sự “đồng thuận” chưa từng có, nếu biết rằng hiện có tới 6 đảng phái khá xung khắc với nhau trong quốc hội. Đó là chưa kể việc những người bảo vệ dữ liệu nói riêng và công dân Estonia nói chung không hề phản đối đạo luật này, giống như họ chấp thuận việc áp dụng phương thức bầu cử qua Internet cách đây 3 năm. Một ủy ban an ninh đã bỏ ra nhiều tháng để thử nghiệm hệ thống bầu cử qua Internet này và không một thành viên nào có ý kiến bảo lưu. Theo ước tính, quá trình thử nghiệm này tiêu tốn khoảng 1,5 triệu euro.
Trước khi sử dụng điện thoại di động để bầu cử, các công dân Estonia phải sở hữu một loại SIM đặc biệt. Loại ”Mobile-ID”-SIM miễn phí này có ở tất cả các cửa hàng của hãng cung cấp dịch vụ điện thoại di động EMT. Tại các cửa hàng này, khách hàng chỉ cần trình chứng minh thư và nhận được một thẻ SIM với hai PIN. Với PIN thứ nhất, người ta mở khóa mã ID di động và PIN thứ hai làm chức năng của chữ ký kỹ thuật số. Công việc nhận dạng của cử tri được tiến hành nhờ một mã số an ninh của SIM. Đến năm 2011, công dân Estonia có quyền lựa chọn giữa việc bầu cử bằng lá phiếu truyền thống, qua internet hoặc điện thoại di động.
Đầu năm ngoái, Estonia đã ”gây xôn xao châu Âu” khi trở thành nước đầu tiên trên thế giới cho phép các cử tri ”bỏ phiếu điện tử” qua internet trong cuộc bầu cử quốc hội năm đó, thông qua việc dùng ”chứng minh thư điện tử”. Từ lâu công dân nước này đã được cấp ”chứng minh thư điện tử”. Nó đồng thời được sử dụng như một thẻ tín dụng cũng như dùng để làm vé tháng cho các dịch vụ công cộng. Thông qua một con chip gắn trong chứng minh thư, người ta có thể dễ dàng nhận biết nhân thân của người được cấp thẻ. Hiện thời, hơn 1 triệu trong số 1,34 triệu công dân Estonia sử dụng chứng minh thư điện tử. Những ”chứng minh thư điện tử” này cũng trở thành những thẻ cử tri trong cuộc bầu cử qua mạng nói trên.
Trong cuộc bầu cử thử nghiệm bằng internet năm 2005, có 2% tổng số cử tri đã bỏ phiếu qua mạng. Cuộc bầu cử quốc hội sau đó 2 năm đã chứng kiến con số này leo lên 6%. Chính giới Estonia hoàn toàn tin tưởng vào sự thành công của việc bỏ phiếu qua điện thoại di động. Nghị sĩ Hannes Astok dự kiến tại cuộc bầu cử quốc tới, diễn ra vào năm 2011, “sẽ có tới 20% cử tri bỏ phiếu điện tử, trong đó có 1/3 bỏ phiếu bằng điện thoại di động”.
 Thủ tướng Andrus Ansip bỏ phiếu qua mạng trong cuộc bầu cử cấp địa phương ở thủ đô Tallin hồi năm 2005. |
“Làm cái điều mà Thụy Sĩ đành chịu bó tay”
Dĩ nhiên trong thời gian trước mắt, Estonia vẫn không bãi bỏ phương thức bỏ phiếu truyền thống và bầu cử qua Internet hay điện thoại di động chỉ là một hình thức bổ sung cho việc tự tay bỏ lá phiếu vào thùng phiếu.
Thực ra, trong năm 2005, Thụy Sĩ cũng đã thử áp dụng phương thức bỏ phiếu qua tin nhắn SMS, nhưng đã thất bại, do chưa có biện pháp kiểm soát chặt chẽ cũng như cử tri chưa quen với hình thức bầu cử này.
Hiện thời, ở Estonia, có tới 99% các vụ giao dịch ngân hàng và 89% khai thuế được thực hiện qua Internet. Chính vì vậy mà đối với công dân nước này, việc bỏ phiếu qua Internet hay điện thoại di động cũng chẳng có gì là phức tạp.
