(TT&VH) - Với ý định bán chiếc ghế Thượng nghị sĩ của bang Illinois mà ông Barack Obama để lại khi đảm nhận vị trí Tổng thống Mỹ, cựu Thống đốc Rod Blagojevich không những chẳng bỏ túi được xu nào mà còn lãnh án tù dài hơi và có "vinh dự" sánh vai cùng một loạt các chính sách không mấy trong sạch tới từ tiểu bang này.
Hôm 7/12, thẩm phán James Zagel đã ra phán quyết nói rằng Rod Blagojevich phạm 18 tội danh khác nhau liên quan tới tham nhũng, trong đó có việc ông đã cố tìm cách bán chiếc ghế Thượng nghị sĩ mà Barack Obama để lại.
Lời xin lỗi và bản án nghiêm khắc
Chẳng những không bán được ghế của Obama, Rod Blagojevich còn phải lãnh án 14 năm tù.
Cơ sở để Blagojevich phạm tội nằm trong kẽ hở của hệ thống luật pháp bang Illinois.
Theo đó, Thống đốc bang có toàn quyền chỉ định bất kể ai, kể cả bản thân mình, vào ghế TNS, trong trường hợp nghị sĩ đương nhiệm vì một lý do nào đó không thể đảm đương chức vụ này.
Lợi dụng kẽ hở luật, Blagojevich đã đề nghị bán ghế TNS cho Hạ nghị sĩ Jesse Jackson Jr. với giá 1,5 triệu USD.
Ngoài ra còn có bằng chứng ông Blagojevich đặt điều kiện về một vị trí trong nội các, hoặc một công việc được trả lương cao ở Washington, để bổ nhiệm ông Valerie Jarrett làm Thượng nghị sĩ Illinois.
Trong phiên xử, Blagojevich, người từng thách thức các công tố viên đối mặt với ông ta "như một người đàn ông thực thụ", đã tỏ ra vô cùng nhũn nhặn. Tay vân vi chiếc cà vạt, vẻ mặt đầy lo lắng và không ngừng liếm môi khi nói, Blagojevich thú nhận cuộc sống của ông ta đã hoàn toàn bị hủy hoại vì những tội lỗi của mình. "Tôi không thể trách được ai ngoài bản thân... Tôi thực sự rất rất xin lỗi" - ông ta nói. Chính khách từng 2 lần đắc cử ghế Thống đốc Illinois đã đưa ra gần một chục lời xin lỗi trước tòa, với hy vọng tòa sẽ xem xét giảm nhẹ hình phạt cho ông ta.
Tuy nhiên sự thể hiện thái độ hối lỗi đó là chưa đủ với thẩm phán James Zagel và ông đã quyết định ra án phạt gần với mức từ 15-20 năm tù theo đề nghị của cơ quan công tố. "Khi một thống đốc để tay nhúng chàm, hình ảnh của Illinois hoàn toàn tan vỡ, bị méo mó biến dạng và không dễ để sửa chữa" - Zagel nói.
Được biết phải mất tới 2 phiên xử, cơ quan công tố mới đẩy Blagojevich vào tù thành công. Phiên tòa đầu tiên của ông này đã kết thúc trong bế tắc, khi thẩm phán chỉ đồng tình với 1/24 cáo buộc mà cơ quan công tố đưa ra. Phải tới phiên xử lại diễn ra sau đó, tòa án mới đồng tình với 17/20 cáo buộc, bao gồm các tội danh nhận hối lộ và âm mưu dựa vào quyền lực để kiếm tiền.
Tiểu bang tham nhũng nhất nước Mỹ
Báo chí Mỹ cho biết việc Blagojevich bị phạt tù vì tham nhũng và bán ghế chỉ viết thêm một chương đen tối nữa trong lịch sử vốn không ít chuyện quan chức cấp cao nhúng chàm ở tiểu bang Illinois.
Người tiền nhiệm của Blagojevich, chính khách George Ryan thuộc đảng Cộng hòa, hiện đang phải thụ án tù 6 năm rưỡi vì tội gian lận và làm tiền phi pháp. Khi còn nắm quyền, Blagojevich cùng TNS Richard Durbin ở Đảng Dân chủ đã công khai đề nghị xin giảm án cho Ryan.
Trước đó, cựu Thống đốc Dan Walker cũng bị kết án hồi năm 1987, chỉ một năm sau khi ông rời nhiệm sở, vì tội gian lận liên quan tới ngân hàng. Walker ngồi ghế Thống đốc Illinois từ năm 1973 tới năm 1977 và nổi tiếng là một người cải cách. Tuy nhiên sự cố đã xóa sạch mọi nỗ lực và thành tích của ông.
Hồi năm 1973, Otto Kerner, một chính khách khác thuộc đảng Dân chủ và từng ngồi ghế Thống đốc Illinois, cũng đã bị cáo buộc phạm 17 tội danh khác nhau, từ tham nhũng tới âm mưu che giấu tội lỗi... và bị tuyên phạt 3 năm tù giam. Điều đặc biệt là công tố viên liên bang tham gia phiên xử Kerner, ông James Thompson, về sau đã thăng tiếng và ngồi vào ghế Thống đốc. Khi về hưu, ông mở công ty luật và đã đứng ra bào chữa cho Ryan mà không lấy tiền.
Ngoài 3 nhân vật trên còn có một chính khách khác cũng bị buộc tội, nhưng không bị kết án. Đó là ông Lennington Small thuộc đảng Cộng hòa, người đã ngồi ghế Thống đốc Illinois từ năm 1921 tới 1929. Lúc còn cầm quyền, ông bị buộc tội đã biển thủ công quỹ. Tuy nhiên về sau Small được chứng minh là trong sạch và được xóa bỏ mọi tội trạng.
Bên cạnh các nhân vật quyền lực kể trên, Illinois còn có không ít quan chức cấp thấp cũng phạm tội. Đơn cử như cựu Phát ngôn viên Hạ viện Paul Powell, nhân vật bị nghi ngờ đã tham nhũng khi nắm quyền. Lúc Powell qua đời, người ta không khỏi bị sốc vì tìm thấy số tiền lên tới 800.000 USD nhét đầy trong các hộp đựng giày của ông.
Trong mấy thập kỷ gần đây, các phiên xử liên quan tới hối lộ và những dạng tham nhũng chính trị khác cũng rất thường xuyên diễn ra ở Illinois, với hàng loạt thẩm phán, nhà vận động hành lang, quan chức bị buộc tội. Vào thời điểm Blagojevich bị bắt, nhân viên đặc biệt ông Robert Grant của Cục điều tra liên bang Mỹ đã không giấu nổi sự ngán ngẩm thốt lên rằng: "Nếu Illinois không phải bang nhiều tham nhũng nhất Mỹ thì nó cũng chỉ loanh quanh đâu đó gần chức vô địch".
***
Trở lại trường hợp của Rod Blagojevich, ông ta sẽ có 71 ngày được tại ngoại trước khi nói lời tạm biệt gia đình để thụ án tù kéo dài 14 năm. Theo luật định, Blagojevich sẽ phải thụ án ít nhất 12 năm tù giam, trong điều kiện không được hưởng bất kỳ ưu đãi nào, rồi mới được xem xét phóng thích sớm.
Tường Linh
