Trong nước

Cúm A/H1N1 được chế ra từ một phòng thí nghiệm?

15/05/2009 09:16 GMT+7 Google News
(TT&VH) - Dịch cúm A/H1N1 đang hoành hành trên thế giới có thể là sản phẩm từ một sự sơ xuất của con người. Đó là tuyên bố gây sốc của một khoa học gia Australia uy tín, người đã giúp nghiên cứu tìm ra thuốc Tamiflu nổi tiếng.
 
Tuyên bố gây sốc
 
Khoa học gia Adrian Gibbs, 75 tuổi, là tác giả của tuyên bố nói trên. Ở cuộc trả lời phỏng vấn trang tin tài chính Bloomberg hôm 13/5, ông nói rằng loại cúm mới đã vô tình nảy nở từ một quả trứng mà các nhà khoa học sử dụng để “nuôi” virus, vốn được dùng trong việc chế tạo vắc-xin.
 
Khoa học gia Adrian Gibbs và vợ

Gibbs và hai cộng sự đã phân tích hàng trăm đoạn amino acid được tạo ra bởi 8 gien của virus cúm để đưa ra kết luận trên. Ngoài ra, ông còn phát hiện khả năng biến đổi gien của virus mới nhanh gấp 3 lần những virus được tìm thấy gần đây ở loài heo. Điều đó cho thấy có khả năng nó đã hình thành ở nơi nào đó ngoài các đàn heo. Ông cũng nhận ra rằng loại virus này mới chỉ hình thành trong thời gian gần đây. “Dù thứ gì đẩy nhanh tốc độ biến đổi của các gien, nếu nó xảy ra cách đây ít nhất 7 hay 8 năm, tại sao không có ai phát hiện thấy?” - Gibbs đặt vấn đề. Ông dự kiến sẽ đăng nghiên cứu dài 3 trang của mình trên một tạp chí y học. Theo Gibbs, giả thuyết của ông đang nhận được sự ủng hộ từ nhiều khoa học gia khác, bao gồm cả Richard Webby, một nhà vi trùng học ở bệnh viện nhi St.Jude, Memphis, Mỹ. Nhân vật này là người đã phát hiện ra rằng mẫu virus cúm từ Mexico là sản phẩm kết hợp của hai dòng cúm khác nhau tồn tại trong loài lợn ở Bắc Mỹ và châu Âu suốt hơn một thập kỷ.

Đây không phải là lần đầu tiên người ta nghi ngờ virus trong phòng thí nghiệm “xổng xích” và gây hại cho bên ngoài. Một số nhà khoa học từng phỏng đoán trận dịch cúm năm 1977 ở Nga cũng có nguồn gốc từ một virus trong phòng thí nghiệm.

Ý tưởng điên rồ

Adrian Gibbs là một khoa học gia tài năng. Ông có bằng tốt nghiệp Đại học Hoàng gia Anh vào năm 1956 và lấy bằng Tiến sĩ năm 1961. Đầu tiên ông làm việc tại trạm nghiên cứu nông nghiệp lâu đời nhất là Trạm Rothamsted ở Anh trước khi chuyển tới Australia.

Trong suốt 39 năm làm việc tại Đại học Quốc gia Australia, Gibbs là đồng tác giả của hơn 250 nghiên cứu khoa học. Ông dành nhiều nỗ lực để tìm hiểu nguồn gốc và sự phát triển của virus. Ông đi đầu trong lĩnh vực lưu trữ và vận dụng các dữ liệu virus, điển hình là việc sử dụng máy tính để thiết lập hệ thống nhận dạng và trao đổi dữ liệu virus (VIDE).

Gibbs nổi tiếng vì có nhiều đóng góp lớn cho nghiên cứu về trận cúm hình thành vào năm 1975. Hợp tác với hai khoa học gia Graeme Laver và Robert Webster, ông đã tìm ra các loại thuốc kháng sự phát triển của virus cúm như Tamiflu và Relenza. Ông cũng là một trong những khoa học gia đầu tiên phân tích bản chất gien của virus A/ H1N1 khi nó còn được gọi là “cúm heo”. Hiện nay Gibbs đã nghỉ hưu nhưng ông cho biết nghiên cứu virus vẫn là một thú vui và muốn công trình của mình sẽ được các khoa học gia khác phản biện. “Ai đó đưa ra một ý tưởng điên rồ và mọi người xông vào tấn công, đấm đá nạn nhân tối tăm mặt mũi để rồi anh ta lại tiếp tục với một ý tưởng điên rồ mới... Đó là cách để khoa học tiến lên” - Gibbs pha trò.

Gibbs cho hay ông không có bằng chứng về việc người ta đã cố tình tạo ra virus cúm A/H1N1. Ông cũng bỏ ngỏ khả năng virus có thể đã lây từ lợn sang các động vật có vú khác hoặc chim hoang dã trước khi tìm tới con người. Dù là với giả thuyết nào, Gibbs vẫn mong muốn sớm tìm ra nguồn gốc căn bệnh. “Càng sớm tìm ra nguồn gốc của bệnh, chúng ta càng an toàn trước những diễn biến tương lai” - ông nói với Bloomberg.

Chưa thể kết luận

Gibbs đã gửi nghiên cứu của mình đến Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Tổ chức Nông Lương Liên hiệp quốc (FAO) và Tổ chức Sức khỏe động vật. Tiến sĩ Keiji Fukuda, trợ lý Tổng giám đốc WHO, cho biết tổ chức này đã nhận được nghiên cứu của Gibbs và đang xem xét. Ông Fukuda thừa nhận rằng nếu một virus mới là sản phẩm sinh ra từ các thí nghiệm trong phòng nghiên cứu hoặc từ hoạt động sản xuất vắc-xin thì con người sẽ cần cảnh giác cao hơn. Trung tâm kiểm soát và ngăn chặn dịch bệnh Mỹ (CDC) cũng đã nhận được báo cáo của Gibbs, nhưng cho rằng không có chứng cứ để ủng hộ kết luận của ông. “Chúng tôi đang quan tâm tới nguồn gốc của loại cúm mới. Nhưng trái với suy nghĩ của Gibbs, khi chúng tôi tiến hành so sánh với những phương thức phù hợp nhất, không có dấu hiệu nào cho thấy virus đã sinh ra từ các quả trứng” - Nancy Fox, lãnh đạo đơn vị chống cúm của CDC, cho biết.
 
Oan cho các chú "ỉn": Cúm A/H1N1 ban đầu được coi là "cúm heo"
 
WHO sau đó tuyên bố rằng vẫn còn quá sớm để kết luận virus cúm đã được tạo ra do lỗi của con người. Tuy nhiên, WHO cho biết các chuyên gia của họ đang tích cực xem xét giả thuyết của Gibbs và sẽ sớm có câu trả lời trong vài ngày tới.
 
Tường Linh

Cùng chuyên mục

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm