(TT&VH) - Liên tục những sự cố liên quan đến trọng tài đã làm xói mòi niềm tin dư luận, đe dọa trưc tiếp đến mùa giải 2009 đang đi vào giai đoạn về đích. Xét về “trình”, ông Hiền xứng đáng là Vua của các Vua khi 2 lần liên tiếp được bầu chọn danh hiệu Còi vàng. TT&VH đã có cuộc trao đổi với TT Dương Văn Hiền để lắng nghe tiếng nói của một TT kỳ cựu.
Thư “lì” đấy, nhưng..
* Chúng ta hãy bắt đầu từ sự cố trên sân Cao Lãnh vòng rồi. Ông đón nhận tin ấy với trạng thái nào?
Sửng sốt, bất ngờ và tiếc. Sửng sốt vì lâu lắm rồi mới có một sự kiện gần như bạo loạn liên quan đến trọng tài. Năm ngoái trên sân Chi Lăng, Xuân Hòa gặp nạn cũng không đến mức nóng như vậy.
Bất ngờ vì trận đấu này không khó. Vòng đó, sau khi được phân công, anh em trong nghề đều thừa nhận với nhau chỉ có hai trận “ xương”: Đồng Tâm.Long An- Bình Dương, truyền hình trực tiếp do tôi bắt, và trận Nam Định- Quân khu 4 trên sân Thiên Trường do Phùng Đình Dũng thổi.
Dương Văn Hiền nói ông nể Nguyễn Trọng Thư (phải) vì đã không bắt penalty cho Đồng Tháp
Cuối cùng là tiếc cho Nguyễn Trọng Thư. Cậu ấy còn trẻ nhưng gặp cú sốc quá lớn. Thư có điện cho tôi bảo “buồn quá chú ơi, mình là đàn ông không sao nhưng mẹ và vợ thì cứ khóc lóc bảo thôi nghỉ đi, cái nghề này tai tiếng thế. Nhưng nghỉ sao được bởi đã trót đam mê rồi chú. Có lẽ, cháu phải xin nghỉ vài vòng cho tĩnh tâm lại, kiểm điểm lại mình”. Tôi chỉ khuyên, nếu mê thì phải tự mình đứng lên thôi, chứ chú cũng nhiều lần điêu đứng rồi. Mà nghỉ thì cũng nên viết cái đơn kẻo thiên hạ họ hiểu lầm bị kỷ luật. Theo tôi, với bản lĩnh và cá tính Thư sẽ không quá khó để vượt qua khủng hoảng.
Tôi có xem tình huống gây tranh cãi phút cuối thấy Thư chẳng sai. Dân trong nghề lâu năm tôi biết, quyết định không cho chủ nhà quả phạt đền ấy chứng tỏ Thư “lì” đấy. Không phải trọng tài nào cũng dám như thế như thế đâu.
* Ông có thể nói rõ hơn được không?
Thì lúc ấy Đồng Tháp đang thua. Pha va chạm lại rất nhạy cảm với cú té rất khéo của Minh Hưng ( Đồng Tháp). Cả trận đấu rất nhiều lần đội nhà, khán giả đã nóng lên và cho rằng trọng tài ép họ.
Với cách ứng xử nghiệp dư như ở bóng đá ta, đấy là cơ hội vàng để trọng tài đưa trận đấu về đích an toàn. Một quả phạt đền, trận đấu hòa sẽ chẳng ai nói được Thư. Nhưng trọng tài này đã không làm thế vì anh ta cho rằng nhận định của mình là đúng. Và anh đã đúng thật. Đấy là điều tôi tôn trọng.
* Phải chăng nó “hợp” với phong cách của ông. Tôi còn nhớ năm 2007, trong trận “Gạch” gặp Bình Dương trên sân Gò Đậu được truyền hình cả nước, sau khi đã cho Bình Dương hưởng quả phạt đền ông còn tước quyền thi đấu Lí Lâm Huy đẩy trận đấu căng thẳng. Nếu chiếu theo cái gọi là phương pháp trọng tài thì động thái ấy là…thừa!
Nhưng tôi có cơ sở để đưa ra cú phạt ấy mình sẽ thắng chắc. Pha phạm lỗi của Lâm Huy với Anh Đức trong vòng cấm quá rõ, theo luật phải thẻ đỏ trực tiếp. Tôi chỉ rút thẻ vàng thứ 2, thế là nhẹ. Hay như sân Thanh Hóa, năm đó, tôi dám cho đội Sông Lam hưởng phạt đền bởi đứng quá gần vị trí. Thủ môn Mạnh Hà cố ý vào bóng bằng cả hai chân, trong lúc Công Vinh đã kịp co chân lại. Sau pha bóng này, Mạnh Hà đã mất chân trụ và bị chấn thương dây chằng là do không may mắn chứ không phải lỗi của Công Vinh. Vinh không nhanh thì “chết” quả ấy, lĩnh cả hai chân vào ổ bụng.
Nhưng Thư không đủ kinh nghiệm để hướng trận đấu về đích an toàn khi có biểu hiện nóng và khó kiểm soát. Bản lĩnh thì luôn phải xuyên suốt 90 phút nhưng cứng và mềm phải đi liền với nhau. Đấy là sự khác biệt, nhưng dễ hiểu, bởi cậu ấy còn trẻ.
Nghề bạc còn bị đối xử bạc
* Đúng là Thư và rất nhiều trọng tài còn trẻ đang làm nhiệm vụ ở các giải đỉnh cao ở ta. Đấy là sản phẩm có tính lịch sử.
Trọng tài chỉ cần học 2 ngày là thuộc luật bóng đá. Nhưng muốn giỏi thì cần phải hội đủ nhiều điều kiện, tố chất. Am hiểu và vận dụng luật thật tốt. Năng khiếu rất cần bởi có anh bắt cả chục năm tay nghề vẫn thường. Ngược lại, có trọng tài chỉ vài năm đã giày dạn nhờ năng khiếu. Bản lĩnh cũng thuộc về bẩm sinh rất nhiều. Còn kinh nghiệm, cũng cần phải trải qua tháng năm với vô số cọ xát. Cuối cùng là môi trường phát triển có tốt hay không.
Nghề trọng tài ở ta quá bạc bẽo. Chế độ thấp đã đành, nhưng cách nhìn nhận và đối xử với nghề này của xã hội cực quá. Xuân Hòa bỏ nghề vì không chịu nổi áp lực. Trọng Thư cũng đang điêu đứng. Tôi nói nếu ông Tom Ovrebo bắt lơ mơ như thế ( TT sai sót nghiêm trọng trong trận bán kết lượt về Cúp C1 Chelsea- Barcelona) nếu hành nghề ở ta chắc cũng phải giải nghệ vì không chịu nổi áp lực. Trọng tài sai là thế nhưng Drogba, Ballack vẫn bị phạt rất nặng, còn phải xin lỗi ông Tom Ovrebo. Đấy là hành xử của bóng đá chuyên nghiệp, trọng tài được đối xử rất công bằng.
Trọng tài Dương Văn Hiền
Thế nên, nói thẳng trọng tài bắt ở ta khổ lắm. Họ phát triển không bình thường trước vô vàn áp lực, trong một môi trường không bình thường. Tôi đã từng bị nhiều lãnh đạo địa phương mắng như té tát rồi. Thời bao cấp khổ thế đấy. Tôi nhớ mãi năm 1994 tại VCK giải U18 tổ chức ở Hà Tĩnh. Tôi bắt trận khai mạc giữa chủ nhà và Quảng Nam trong điều kiện sân vỡ, khán giả tràn xuống ngồi cạnh đường piste. Có một tình huống Hà Tĩnh được hưởng quả phạt gián tiếp từ giữa sân. Ai ngờ lứa tuổi ấy cầu thủ có thể thực hiện cú sút đủ lực và chính xác làm rung lưới đối phương. Thế mà một cầu thủ Hà Tĩnh làm được. Có điều, anh ta sút phạt trực tiếp. Sai luật, tôi không công nhận bàn thắng. Trận ấy Hà Tĩnh thua thế là họ làm loạn. Đến BTC giải cũng rối vì Hà Tĩnh làm giữ quá. Lúc ấy phải cho tất cả xem lại băng ghi hình, chỉ một máy quay thôi. Trời thương, có cảnh camera quay tôi đang đưa tay ký hiệu Hà Tĩnh phải đá gián tiếp. Tôi trắng án, và từ đó thấm thía bóng đá ta phải tự bảo vệ mình là chính chứ chẳng ai cứu cả. Sai nghiêm trọng một tình huống là công sức cống hiến, phấn đấu trôi ra sông biển như chơi.
Rồi bạn thấy đó, sức ép từ BHL, cầu thủ, khán giả nhà với trọng tài lớn đến mức nào. Họ luôn có tư tưởng “bẫy” và đổ lỗi cho trọng tài, nhất là khi sai sót. Tôi đố trọng tài giỏi nước ngoài nào về phát triển được ở môi trường bóng đá như ta đấy.
Kinh nghiệm của “còi vàng”
* Ông có thể bật mí một cách đơn giản nhất kinh nghiệm những điều kiện để điều hành một trận đấu hay.
Với tôi thì phải chuẩn bị nghiêm túc về sức khỏe, trạng thái tinh thần, sự tự tin. Tôi phải làm việc nghiêm túc với các trợ lý, trọng tài thứ 4. Phải tôn trọng anh em vì họ sẽ giúp cho trọng tài chính trong nhiều tình huống tôi ở vị trí “ điểm mù”.
Kế đến là phải “ngửi” được tính chất trận đấu hai đội đang vị trí nào, quan hệ ra sao, cầu thủ hai bên anh nào cá tính mạnh, láu cá, hay phạm lỗi, tiểu xảo. Từ đó, ngay đầu trận phải có một động tác gọi đùa là “dằn mặt” kiểu tôi biết hết cả rồi đấy, đừng có mà dở trò! Tôi có may mắn khi cầu thủ và BHL họ nể. “ Sơn ăn tỳ mặt”, trọng tài trẻ bây giờ họ coi thường ra mặt. Buồn lắm!
Cầu thủ họ quái lắm! Tôi xem cảnh mấy ông Tây của Đồng Tháp hôm Thư gặp nạn thấy ngờ ngợ, có gì đó bất thường. Nếu họ cố tình gây sự để được nghỉ cũng chẳng có gì khó hiểu. Cũng vì các câu lạc bộ làm hư, đi đêm với họ. Như Timothy, ví dụ có anh nào đó bảo “mày đá làm gì, lo giữ chân để mà đến đội tao” thì đố Timothy không dở trò. Có thể anh ta che mắt khán giả bằng hành động gây sự vô lối để nhận thẻ đỏ. Là trọng tài nhiều năm, tôi không dám nói sai…
Một nguyên tắc của trọng tài là không để bị hút theo trận đấu. FIFA yêu cầu phải đưa bóng vào trận nhanh chóng, cho phép lợi thế. Với tôi, nếu trận đấu nóng, tôi sẽ xé vụn ra để hạ hỏa những cái đầu nóng bớt. Tôi sẽ không cho tận dụng lợi thế, hay dàn xếp đá phạt nhanh mà gọi những cầu thủ va chạm lại nhắc nhở, cố gắng làm dịu sự nóng nảy của họ.
Kinh nghiệm xương máu nhất đã thổi phạt đền phải chắc cú 100%. Nhiều đồng nghiệp của tôi điêu đứng vì liên quan đến những quả phạt đền. Có những tình huống đáng phạt thẻ nhưng có thể bỏ qua với điều kiện không ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả trận đấu. Chốt lại, làm trọng tài ở ta vừa khó, vừa bạc vừa bị đối xử bạc. Họa có thể đến bất cứ lúc nào, kể cả trọng tài giỏi.
* Cảm ơn những tâm sự rất thẳng thắn của ông.
NGỌC HÒA (Thực hiện)
