(TT&VH) - Câu chuyện người đàn ông ở Quảng Nam mang hài cốt vợ về, đắp tượng thạch cao để trong buồng, ôm ngủ hằng đêm suốt 5 -7 năm qua đã làm xôn xao dư luận. Người thì cho rằng hành vi của ông là kỳ quặc, kinh dị có biểu hiện không bình thường, người thì cảm động vì cái tình vợ chồng chẳng nề hà sống chết của ông. Hiện nay, công an đang vào cuộc để làm rõ sự thật bên trong bức tượng, nhưng với những gì được đưa ra dư luận trong thời gian qua, TS khảo cổ học Vũ Thế Long đã có bài viết bày tỏ quan điểm của mình về chuyện “ôm xác vợ” cũng như các cách thức mai táng xưa nay.* Mới nghe lần đầu
Tôi làm nghề cổ sinh vật, có một số năm làm Trưởng ban nghiên cứu Con người và Môi trường (Viện Khảo cổ học). Trong khai quật khảo cổ, chúng tôi thường xuyên gặp những di cốt người và cả những ngôi mộ ướp xác cách đây hàng vài trăm năm. Trường hợp ngôi mộ của vua Lê Dụ Tông ở Thanh Hóa là một ví dụ.
Người đàn ông bên pho tượng có... hài cốt vợ bên trong. Ảnh VNN
Nhưng việc làm tượng vợ trong có xương cốt người quá cổ để ôm ngủ tôi mới nghe thấy lần đầu.
* Bộ luật về xử lí xác người chết
Do được tham gia trong nhóm các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực điều tra tìm hiểu các phong tục liên quan đến xử lí xác người chết ở Việt Nam nhằm xây dựng một bộ luật về vệ sinh môi trường sau khi người chết (do Bộ Y tế chủ trì), tôi biết ở Việt Nam có một số nơi vẫn còn có tục giữ xác người chết một thời gian khá lâu rồi mới đem chôn hoặc hỏa táng. Cũng có một số nơi xưa có tục để nguyên xác chết trong quan tài bằng thân cây khoét rỗng rồi đưa lên hang núi cheo leo đặt tại đó mà không chôn cất (trường hợp một số mộ trong hang núi ở Thanh Hóa hoặc Tây Bắc cũng như một số nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia mà người ta gọi là táng treo). Tục này đã chấm dứt từ lâu nhưng nó là hiện tượng đặc biệt liên quan đến một nhóm cư dân cổ sống trong vùng Đông Nam Á.
Táng treo của nhóm cư dân cổ sống trong vùng Đông Nam Á.
Ảnh chụp tại Philippines.
Trong một số vùng đồng bào Khơme ở An Giang cũng có tục giữ thi hài của nhà sư trong những quan tài đặc biệt có thông với trời đất mà không hỏa táng trong một thời gian khá dài để chờ ngày xây xong bảo tháp rồi mới làm đại lễ hỏa táng thì vẫn còn tồn tại nhưng rất hãn hữu.
Bộ luật về xử lí xác người chết bao gồm chôn cất, hỏa táng...và các quy định chặt chẽ về vệ sinh môi trường đảm bảo cho môi trường của người sống không bị ô nhiễm, tránh bệnh tật lây lan và giữ được tốt đẹp các giá trị tinh thần giữa kẻ chết và người sống là một quy chuẩn xã hội và luật pháp mà mọi người cần có nhận thức đầy đủ và nghiêm chỉnh chấp hành.
* Muốn giữ xương cần có xử lí đặc biệt
Có người đặt câu hỏi, việc ông Lê Vân để hài cốt người trong bức tượng thạch cao (như lời ông kể) thì liệu có tránh được cho hài cốt bị huỷ hoại (do nhiễm khuẩn) và có đảm bảo vệ sinh môi trường? Sự thực thì xương người sau khi chết thường bị phân hủy. Khi chôn trong lòng đất, tùy thuộc vào các môi trường đất khác nhau mà mức độ phân hủy sẽ khác nhau. Các chất hữu cơ trong xương sẽ bị vi sinh vật phân hủy, phần Colagen là chất hữu cơ trong xương sẽ mất dần, chỉ còn phần chất vôi (canxi) được giữ lại. Nếu trong một môi trường thích hợp như trong trầm tích hang đá vôi thì các chất vôi ngấm vào xương, răng sẽ taọ nên hóa thạch cứng như đá mà vẫn nguyên hình dạng.
Nếu giữ xương còn “tươi” chưa phân hủy hết chất hữu cơ thì vi sinh vật sẽ tiếp tục phân hủy. Cũng như xương động vật sau khi mổ và được ngâm trong ao để dùng chế biến thành các sản phẩm khác chúng thường có mùi hôi thối và gây ô nhiễm môi trường. Muốn giữ xương để nghiên cứu khoa học cần có xử lí đặc biệt.
Còn phong tục giữ lọ đựng tro trên bàn thờ hiện đang tồn tại. Tro cũng là phần còn lại của xương sau khi đốt ở nhiệt độ cao và tán nhỏ thì không độc hại...
Là nhà khoa học, tôi kính trọng tình cảm của ông Vân và gia đình nhưng tất cả chúng ta, bất kì ai cũng phải sống và làm việc theo pháp luật. Cần phải xử lí thân thể người sau khi chết theo đúng quy định của luật vệ sinh môi trường. Tình cảm vợ chồng. cha mẹ với con cái, cháu chắt với ông bà ..., con cháu với tổ tiên là tình cảm thiêng liêng cần gìn giữ nhưng không vì thế mà làm những việc ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, tới cuộc sống của bản thân cũng như cộng đồng sống quanh mình.
