(TT&VH) - Thủ tướng Ethiopia Meles Zenawi vừa tuyên bố rằng tại Hội nghị Liên hiệp quốc (LHQ) về chống biến đổi khí hậu sẽ được tổ chức ở Copenhagen (Đan Mạch) vào cuối năm nay, toàn thể lục địa Đen sẽ lên tiếng đòi các nước giàu đền bù thiệt hại do tình trạng này gây ra. Ông dọa: “Hội nghị sắp tới dù đạt bất kỳ thỏa thuận nào mà không có khoản bồi thường thỏa đáng cho châu Phi thì đều vô giá trị”.
Nổi tiếng là chính khách “thẳng ruột ngựa” nhất châu Phi, ông Meles Zenawi buộc tội các nước công nghiệp phát triển tung khí thải lên trời khiến trái đất ấm lên, gây ra những đợt hạn hán kéo dài ở lục địa Đen. Ông còn cho rằng chính sự ô nhiễm ở vùng Bắc bán cầu đã gây ra nạn đói khủng khiếp tại Ethiopia vào thập niên 1980.
Nổi tiếng là chính khách “thẳng ruột ngựa” nhất châu Phi, ông Meles Zenawi buộc tội các nước công nghiệp phát triển tung khí thải lên trời khiến trái đất ấm lên, gây ra những đợt hạn hán kéo dài ở lục địa Đen. Ông còn cho rằng chính sự ô nhiễm ở vùng Bắc bán cầu đã gây ra nạn đói khủng khiếp tại Ethiopia vào thập niên 1980.
Nạn hạn hán khủng khiếp ở châu Phi
Báo cáo của LHQ cho thấy trong 40 năm qua, lượng mưa ở các nước Tây Phi giảm từ 20-50% và mỗi năm có khoảng 2,5 triệu người chết vì các bệnh liên quan tới môi trường. Ngành công nghiệp ở các nước châu Phi chỉ chiếm vị trí thứ hai và gần 80% dân số lệ thuộc vào nông nghiệp. Tuy nhiên lượng hoa màu trồng được không đủ nuôi sống số dân đang tăng nhanh. Sa mạc đã chiếm 40% diễn tích đất canh tác. Trong hai thập kỷ qua, châu Phi phải chịu nhiều nạn hạn hán lớn bất thường và tồi tệ nhất trong 100 trở lại đây. Hạn hán đang đe dọa mạng sống của hơn 30 triệu người ở Ethiopia, Angola, Botswana, Lesotho, Malawi, Nambia, Swaziland, Tanzania, Zambia...
Khoa học đã chứng minh rằng khói phun lên từ các nhà máy, xí nghiệp ở Bắc Mỹ và châu Âu đã làm rối loạn hệ thống thời tiết, góp phần gây ra những đợt hạn hán tại các nước châu Phi nghèo khó sống dựa vào nông nghiệp và phụ thuộc thiên nhiên.
Tổ chức Diễn đàn nhân đạo toàn cầu có trụ sở ở Geneva (Thụy Sĩ) tháng trước đưa ra một công trình nghiên cứu cho thấy những nước nghèo đang phải chịu tới 9/10 gánh nặng do sự biến đổi khí hậu. Trong khi đó 50 quốc gia nghèo nhất thế giới lại chỉ “góp” chưa tới 1% lượng khí thải CO2 đang làm nóng hành tinh chúng ta.
Ngành công nghiệp ở các nước phương Tây gây biến đổi khí hậu toàn cầu
Một báo cáo công bố tuần trước mang tên “Châu Phi: Phát triển trong khói bụi?” của nhóm những nhà hoạt động môi trường ở Anh cũng cho rằng các nước giàu đang phớt lờ những ảnh hưởng bất lợi từ môi trường mà 70% dân số lục địa Đen hiện phải gánh chịu. Họ không chỉ kêu gọi các nước công nghiệp phát triển cắt giảm hơn nữa lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính mà còn thúc giục nhóm G8 tăng cường đóng góp tài chính để giúp đỡ những nước nghèo đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu.
Chịu nhiều ảnh hưởng của biến đổi thời tiết nhất vẫn là những nước nghèo, trong khi 12 nước ít chịu rủi ro hơn cả lại rơi vào các quốc gia giàu có với ngành công nghiệp khổng lồ. Cựu Tổng thư ký LHQ Kofi Annan đang kêu gọi tiến tới một thỏa thuận công bằng hơn giữa các nhóm nước giàu và nghèo tại hội nghị ở Copenhagen vào cuối năm nay. Ông nói: “Công lý của khí hậu là ô nhiễm và những kẻ gây ô nhiễm phải trả giá. Không thể để các nước kém phát triển phải trả giá cho những gì mà các nước phát triển gây ra”.
Mục tiêu xóa đói giảm nghèo ở Thế giới thứ ba quả là gian nan và ngày càng ngoài tầm tay nếu thiếu những nỗ lực đồng bộ cũng như không có các biện pháp ngăn chặn tình trạng biến đổi khí hậu. Các nước giàu vốn rất “keo kiệt” trong việc chi tiền cho vấn đề này, dù đây là vấn đề chung của toàn cầu. Những nước phát triển đã bỏ ra 72 tỷ USD để tự đối phó với biến đổi khí hậu, song mới chỉ cam kết chi 400 triệu USD giúp các nước nghèo. Nó ít hơn hẳn so với số tiền mà “một bang ở Đức chi cho việc bảo hộ ngành sản xuất thực phẩm” hay khoản tiền kếch sù mà các nước lớn có thể rót ngay để cứu vài ngân hàng của họ khi xảy ra khủng hoảng tài chính. Trong khi ấy, 400 triệu USD mới chỉ là “cam kết” và con đường từ đó đến lúc “giải ngân” còn rất dài.
Xin lưu ý rằng đã nhiều lần các nước châu Phi đệ đơn kiện những nước phương Tây giàu có về thái độ thờ ơ đối với các nước nghèo, vô trách nhiệm với chính hậu quả biến đổi khí hậu toàn cầu do họ gây ra. Kết cục đều là “con kiến kiện củ khoai”. Nhưng lần này thì có thể khác. Thủ tướng Meles Zenawi và nhiều chính khách châu Phi khác đầy quyết tâm biến hội nghị ở Copenhagen thành cuộc “tổng khiếu kiện” mạnh mẽ nhất, một cuộc tập hợp lực lượng đòi công lý “không còn đất để lùi”.
Khánh Linh
