(TT&VH) - Chính xác hơn, phải gọi đó là bài hát Nga đầu tiên được phổ cập vô cùng rộng rãi đến mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam, vì trước bài hát ấy, đã từng có bài hát ca ngợi nữ anh hùng du kích Dôi-a từ nước Nga cũng đã được truyền tới chiến khu Việt Bắc đang rền vang tiếng súng kháng Pháp. Nhưng phải đến đến tháng 11/1957, lần đầu tiên miền Bắc XHCN rầm rộ kỷ niệm 40 năm Cách mạng tháng Mười, thì bài hát Nga Em bé thành Lê-nin-grat mới được rộng rãi ngân vang trên các tỉnh thành.
Bài hát về một thiếu niên dũng cảm ấy, tôi được chị ruột của mình (cùng sinh hoạt với Diệu Thúy, Thanh Huyền... của đội ca CLB Thiếu nhi Hà Nội) dạy lại cho ngay sau khi được học ở CLB. Và các giai điệu Nga trầm hùng, với lời ca mô tả sự trầm lặng của một em bé góp phần cùng thành phố Lênin- grat vượt qua 900 ngày bị phát xít Đức bao vây, đã rất nhanh thẩm thấu trong tôi: “Thành Lênin đây có em thiếu niên, ngày đêm đi trên đường quanh co khắp miền/ Tới khắp nơi ở kinh thành, em luôn bi-đông bên mình, chẳng khác anh Hồng quân oai hùng”.
Vừa hát tôi vừa mường tượng khung cảnh đầy khói lửa của kinh thành ấy, có em nhỏ đeo và mang xách những bi-đông nước tới các chiến hào để giúp Hồng quân đỡ khát. Hiểu vậy, nên càng nhanh nhớ hơn; “Đoàn ta vì quê hương quyết không vấn vương, ngàn vạn thanh niên ưu tú đã lên đường...” để, chợt thắt nghẹn lòng khi hát đoạn cuối: “Rồi sau trận chiến đấu ác liệt vô cùng, người niên thiếu đã anh dũng hy sinh rồi/ Tới lúc tiếng bom ngớt vang, dưới đáy bi-đông khô cạn, hiện rõ tên của em oai hùng”.
Bài hát ấy đã giúp mấy chị ở CLB đó sớm thành danh trong nghệ thuật, đã cùng gần chục bài như: Thời thanh niên sôi nổi, Cuộc sống ơi, ta mến yêu người. Từ nước Nga nâng bước hàng triệu gái trai nước Việt dũng mãnh ra trận! Ôi, những ca khúc Nga, với nhiều bài viết theo “giọng thứ” rất đặc trưng, làm sao quên được.
Thời cuộc đã thay đổi ghê gớm, nhưng, như cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Dmitry Medvedev với hàng nghìn người Việt từng học ở Liên Xô và Nga vừa qua cho thấy: Tình gắn bó 2 dân tộc đã và mãi mãi là một dòng chảy lớn. Sâu sắc biết ơn bao nghĩa cả mà nước Nga đã dành cho Việt Nam, trân trọng phát triển dòng chảy ấy, ta sẽ được “uống” ngọt ngào như luôn đầy trong các bi-đông xung trận thuở nào.
Nguyễn Quang Vinh
