(TT&VH) - Hệ thống dây điện nhằng nhịt len lỏi vào từng sạp hàng, các lối thoát hiểm bị bịt kín, một số tiểu thương ngang nhiên đun nấu, hàn xì ngay trong chợ... Tất cả là những mồi lửa có thể thiêu rụi các khu chợ ở Hà Nội, TP.HCM bất cứ lúc nào.
Vụ cháy chợ Quảng Ngãi 9/2 vừa qua khiến dư luận phải nhìn lại công tác PCCC tại các chợ. Nhưng khi “mục sở thị” những khu chợ lớn trên địa bàn thành phố Hà Nội và TP. HCM… chúng tôi không khỏi giật mình bởi nguy cơ cháy chợ luôn thường trực.
Hiện hữu nguy cơ cháy
Chợ Ngã Tư Sở vào đúng giờ tan tầm, người mua bán đông nghịt, hàng hóa được bày bán la liệt ở khắp mọi nơi, chắn hết các lối ra vào. Phải không ngừng khom lưng, cúi đầu chúng tôi mới len lỏi được vào khu vực chính của chợ.
Hàng hóa ở đây được sắp xếp khá tùy tiện, các kiện vải lớn được bố trí chồng chéo, liền kề nhau. Hệ thống điện chằng chịt giăng kín các tấm trần bằng xốp và nhựa rất dễ cháy. Nguy hiểm hơn là thiết bị điện của toàn chợ đã xuống cấp một cách trầm trọng. Công tơ, cầu dao xập xệ, cũ nát mà mỗi lần có sự cố các chủ hàng phải bắc thang, cầm gậy “giật” theo kiểu thủ công. Chỉ cần một đường dây bị chuột cắn, đứt, hở hay mục nát là có thể gây chập điện và nguy cơ cháy là hoàn toàn có thể xảy ra.
Thợ hàn xi ngay tại khu chợ vải Ninh Hiệp
Chợ Ngã Tư Sở có hơn 800 ki ốt lớn nhỏ, tuy nhiên đã từ lâu cơ sở vật chất lại chưa được đầu tư, nâng cấp. Các mái tôn bị vỡ, dột nát khắp nơi. Để bảo quản hàng hóa nhiều người đã phải lấy phông bạt, áo mưa che chắn. Các chủ quầy ở đây luôn trong tình trạng nơm nớp lo sợ cháy nổ. Chị Đỗ Thị Hà (bán quần áo) kể: “Lúc nào chũng tôi cũng bất an. Trời mưa lo sấm sét làm chập điện, mùa hè nắng nóng chiếu thẳng vào các kiện hàng bỏng rát. Chỉ cần một sơ ý nhỏ thôi cũng dễ làm lửa bùng lên và lan rộng”.
Khu vực chợ Xanh, chợ Nhổn... các dụng cụ chữa cháy như bình xịt, máy bơm, bể chứa nước được để lộn xộn, che lấp bởi các kiện hàng, nhiều bình còn hoen gỉ, hết hạn sử dụng hoặc bị “vứt” lăn lóc trong xó xỉnh. Điều đáng nói là các các quán ăn không có khu vực riêng, chính vì thế người ta ngang nhiên đun nấu bằng bếp than ngay chính giữa chợ, liền kề với các sạp hàng quần áo. Vào ngày Rằm, lễ tết một số chủ hàng còn không ngần ngại thắp hương, đốt vàng mã ngay trước quầy hàng.
Chợ xe máy Dịch Vọng (Cầu Giấy) trải dài dọc phố Chùa Hà, nổi tiếng là khu chợ xe máy lớn nhất Hà Nội. Tuy nhiên, lối đi vào chợ chật hẹp lại sát các khu dân cư, các thiết bị chữa cháy cũng xuống cấp, xập xệ nên khó có thể ứng cứu kịp thời nếu có xảy ra hỏa hoạn. Năm 2008 khu chợ này cũng từng bị “bà hỏa” ghé thăm làm hàng trăm chiếc xe máy bị thiêu rụi. Bài học nhớ đời đó vẫn chưa thực sự làm các chủ hàng ở đây nâng cao cảnh giác.
Nếu cháy thì chỉ biết... chạy!
Theo ông Nguyễn Hữu Mạnh (Phó ban quản lý chợ Ngã Tư Sở), hệ thống cơ sở vật chất của chợ đã xuống cấp một cách nghiêm trọng chính vì thế nguy cơ cháy nổ luôn ở mức rất cao. Chợ chưa có hệ thống báo cháy tự động, các họng nước chưa được xây dựng. Cả chợ với hơn 8.000m2 nhưng chỉ có hai bể ngầm chứa nước với thể tích rất nhỏ, lại nằm ngang trong chợ. Nếu trong có hỏa hoạn thì việc ứng cứu là rất khó khăn.
Hàng hóa bịt kín khu vực để thiết bị chữa cháy tại chợ Tân Biên
Tại một số chợ mới được xây dựng, cải tạo như chợ: Đồng Xuân, chợ Ninh Hiệp, chợ Cầu Giấy... các thiết bị PCCC được quan tâm và đầu tư kỹ lưỡng hơn. Chợ Đồng Xuân trang bị cả hệ thống báo cháy tự động, xây dựng bể chứa nước với 114 họng chữa cháy và gần 700 bình bọt. Tuy nhiên, tất cả các cửa và cầu thang thoát hiểm đều bị tận dụng làm nơi bày bán hàng hóa hoặc kho chứa đồ.
Khu vực chợ Xanh hai mặt tiếp giáp với khu dân cư, các con đường dẫn vào chợ lại quá nhỏ và thường xuyên ùn tắc trong khi đó việc trang bị các phương tiện PCCC lại chưa được chú trọng. Một người bán hàng ở chợ cho rằng: “Nếu chợ này mà xảy ra cháy thật thì chỉ có nước chờ chết. Bình thường đi vào chợ đã khó nói gì đến việc thoát được ra ngoài khi cháy nổ xảy ra”.
Chủ quan
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Sơn (Trưởng phòng hướng dẫn PCCC Sở cảnh sát PCCC thành phố Hà Nội) cho biết, một số trung tâm thương mại và chợ lớn được xây dựng gần đây đã được đầu tư xây dựng hệ thống PCCC khá hiện đại, đầy đủ. Chính vì thế, nguy cơ xảy ra cháy chợ là không nhiều. Tuy nhiên đối với các chợ được xây dựng trước năm 2000 thì nguy cơ tiềm ẩn là rất cao. Cụ thể đó là chợ Ngã Tư Sở, chợ Hôm, chợ xe máy Dịch Vọng... cơ sở vật chất quá xập xệ lại chưa được trang bị hệ thống chữa cháy tự động. Một số khu chợ còn chủ quan trong việc kiểm tra, nâng cấp các thiết bị PCCC. Trong trường hợp xảy ra cháy lớn việc dập tắt hỏa hoạn ngay thời điểm ban đầu là rất khó khăn.
Cũng theo ông Sơn, từ vụ cháy chợ Quảng Ngãi, các khu chợ Hà Nội cần nghiêm túc xem xét lại hệ thống báo cháy, chữa cháy để đáp ứng được yêu cầu phát hiện cháy sớm và tổ chức chữa cháy hiệu quả. Trong đó việc kiểm soát lưu lượng hàng, việc nâng cấp tu sửa hệ thống điện bao gồm, điện chiếu sáng, điện bảo vệ, điện PCCC cần phải được thực hiện tốt và kịp thời.
TP.HCM: Tiểu thương chợ phớt lờ “bà hỏa”
Tại TP.HCM, PV TT&VH đi cùng với một cán bộ công tác trong lực lượng PCCC (xin được giấu tên) để kiểm tra các chợ đầu mối. Có mặt tại chợ Kim Biên, chợ Bình Tây (quận 6), chợ Soái Kình Lâm (quận 5)… những chợ đầu mối lớn nhất nhì TP điều mà dễ nhận thấy sự ngột ngạt, khách hàng muốn đi qua được các sạp hàng trong lồng chợ thì phải chịu cảnh luồn lách.
Như tại chợ Bình Tây, ngay trước cổng chợ treo một tấm khẩu hiệu lớn “quyết tâm thực hiện tốt công tác phòng cháy chữa cháy”, tuy nhiên khi đặt chân vào trong lồng chợ thì thấy ngay “quyết tâm” đó hoàn toàn chỉ là… khẩu hiệu. Với gần 1.500 sạp hàng, hầu hết các chủ hàng vẫn ngang nhiên lấn chiếm lối đi, lối thoát hiểm và khu vực để bình chữa cháy, tủ đựng thiết bị PCCC.
Lối “thông thủy” bị các tiểu thương lấn chiếm.
Cán bộ PCCC đi cùng chúng tôi cho biết: “Những con đường dẫn ra vào lồng chợ, chúng tôi gọi theo chuyên môn là đường “thông thủy”. Các sạp kinh doanh lấn chiếm luôn đường thoát nạn, để hàng ngay khu vực để thiết bị phòng cháy nên khi xảy ra cháy nổ sẽ không đảm bảo an toàn tính mạng và gây khó khăn cho công tác chữa cháy”.
Thế nhưng, lực lượng bảo vệ chợ đang làm việc lại không hề nhắc nhở. Thậm chí, qui định không được hút thuốc trong lồng chợ cũng chẳng được các tiểu thương nghiêm chỉnh chấp hành.
Vị cán bộ PCCC nhìn nhận: “Khi đi kiểm tra công tác an toàn PCCC ở các chợ, thì hầu hết các chợ đều vi phạm những lỗi rất phổ biến như: lấn chiếm khoảng cách ngăn cháy, phương tiện thiết bị chữa cháy không nạp sạc, máy bơm nước không hoạt động, thiếu nhiên liệu hoạt động…”.
Đáng ngại nhất là chợ Kim Biên, một nơi tập trung kinh doanh buôn bán các loại hóa chất với nguy cơ cháy nổ rất cao. Bên cạnh đó, dù có cơ quan nhà nước có yêu cầu các hộ kinh doanh phải tự trang bị các loại bình chữa cháy. Tuy nhiên, việc trang bị như thế nào đều phụ thuộc vào ý thức PCCC của người chủ kinh doanh.
Hà Trang - Anh Đức
