(TT&VH) - Như TT&VH đã đưa tin, trong 10 ngày diễn ra Đại lễ, tại VietArt Center, 42 Yết Kiêu (HN) công chúng yêu tranh và ký họa sẽ được chiêm ngưỡng những bức tranh “quan trọng và vô giá” của các họa sĩ trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam.
Những bức tranh này thuộc bộ sưu tập của Tira Vanichtheeranont, sinh năm 1949, một kỹ sư điện và truyền thông người Thái La đã có hơn 20 năm sống tại Việt Nam.
Anh kỹ sư Thái Lan và 200 bức họa vô giá
Triển lãm trưng bày 76 bức tranh và ký họa và 2 bộ truyện tranh được tuyển chọn từ hơn 200 bức tranh và ký họa bút chì, thuốc nước, bút sắt in khắc gỗ của nhiều họa sĩ tên tuổi vẽ chủ yếu trong những năm từ 1947 đến 1967.
Để có được bộ sưu tập này, Tira Vanichtheeranont đã mất hơn 1 năm “lùng sục” thông qua những mối quan hệ của mình với những người sưu tầm tranh ở Việt Nam. Với vốn tiếng Việt chưa sõi, Tira Vanichtheeranont chỉ cho biết ngắn gọn: “Bộ sưu tập này tôi mua lại từ một người bạn. Khi tôi bất ngờ xem được bộ tranh này, hoàn toàn tôi không nghĩ nó được vẽ bởi những họa sĩ nổi tiếng một thời của Việt Nam. Tôi chỉ thấy nó rất mộc mạc, giản dị nhưng lại rất đẹp nên nài nỉ anh ta bán cho tôi”.
Sau khi có được hơn 200 bức tranh vô giá này, Tira Vanichtheeranont không những không “giữ rịt” mà anh nhanh chóng tìm cách đưa bộ sưu tập đến với công chúng.
Ngạc nhiên
Họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng kể: “Năm 2009 qua giới thiệu của bạn bè, tôi gặp Tira và được biết ông có một bộ sưu tập nhiều ký họa của các họa sĩ Việt Nam và muốn nhờ tôi làm một cuốn sách có tính chất nghiên cứu, viết kỹ cho từng bức tranh. Tôi rất ngạc nhiên với bộ sưu tập này... và cùng với nhà nghiên cứu mỹ thuật trẻ tuổi Nguyễn Anh Tuấn đã hoàn thành cho ông cuốn sách vào đầu năm 2010, cũng vất vả, vì nhiều tư liệu phải mất công tìm tòi...”
Và cuối cùng, cuốn sách đã được xuất bản. Lúc đầu nhà phê bình Phan Cẩm Thượng định đặt tên sách là Những năm tháng đã qua (lấy tên một bài viết tổng quan trong sách – PV). Nhưng sau đó, nhà lịch sử Mỹ thuật Mỹ Nora Taylor và Tira Vanichtheeranont quyết định lấy tên Những tác phẩm quan trọng và vô giá của hội họa Việt Nam hiện đại.
Chân dung anh Lê Văn Tiến, chiến sĩ cao xạ pháo (1961) màu nước trên giấy, 29x33cm của Phan Thông
Bản thân Tira Vanichtheeranont cũng hứng khởi với sự kiện ngàn năm có một của Việt Nam nói chung, của Hà Nội nói riêng – Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội và 85 năm Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, nay là Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam nên quyết định tổ chức một triển lãm giới thiệu về bộ tranh và ký họa mà mình sưu tầm được.
Ghi lại hình ảnh một thời máu và hoa
Cần phải thấy rằng, trong thời kỳ kháng chiến, đặc biệt là kháng chiến chống Pháp, các họa sĩ rất ít điều kiện để vẽ, nên ký họa là một phần quan trọng, dường như là duy nhất ghi lại những hình ảnh kháng chiến.
Chúng ta có thể thấy rất rõ điều này trong ký họa bút sắt của Mai Văn Hiến và những bức tranh nhỏ của Tôn Đức Lượng. Trong tranh của ông, có rất nhiều hình ảnh người Hà Nội đi tản cư và mở hàng bán đồ tạp phẩm ngay trong chiến khu. Họa sĩ Phan Thông thì đi vẽ cổ động cho Cải cách ruộng đất và bộ tranh của ông trong triển lãm này dường như là độc nhất vô nhị về sự kiện đó. Bên cạnh đó, các họa sĩ còn vẽ nhiều truyện tranh tuyên truyền về cuộc kháng chiến và đấu tranh giai cấp lúc bấy giờ.
Đầu hòa bình, các họa sĩ tiếp tục đi thực tế ở nhiều bản làng xa xôi, cũng như vẽ trong chiến tranh chống Mỹ. Hình ảnh các nước xã hội chủ nghĩa mà các họa sĩ được đi tham quan cũng là đề tài quan trọng, đặc biệt qua triển lãm này có thể bắt gặp qua các sáng tác của Nguyễn Như Huân và Mai Văn Hiến. Ngoài ra là các họa sĩ khác như Lương Xuân Nhị, Nguyễn Sĩ Ngọc, Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí, Bùi Xuân Phái.... mỗi người vài ba bức.
“Bút pháp hiện thực bao trùm lên mọi bức tranh, phong cách cá nhân không quá rõ nét, thậm chí, họ đi vẽ cùng nhau, để lẫn tranh vào cặp của nhau, đến bây giờ không cả phân biệt được là ai vẽ nếu không có chữ ký. Đó là những khó khăn và tồn nghi cho việc biên soạn cuốn sách của chúng tôi” - Nhà phê bình Mỹ thuật Phan Cẩm Thượng phân tích.
Tình cảm chân thành và trong sáng đối với đất nước và tay nghề hội họa vững vàng của các họa sĩ đã tạo nên giá trị của những bức ký họa, dù vẽ ký hay vẽ thoáng qua. Mai Văn Hiến thì dành cả một loạt tranh vẽ có tính hồi ức về Chủ tịch Hồ Chí Minh thời ở Việt Bắc, nhưng vẽ đúng vào năm Bác mất (bút tích đề năm 1969).
Những bức tranh này thuộc bộ sưu tập của Tira Vanichtheeranont, sinh năm 1949, một kỹ sư điện và truyền thông người Thái La đã có hơn 20 năm sống tại Việt Nam.
Anh kỹ sư Thái Lan và 200 bức họa vô giá
Triển lãm trưng bày 76 bức tranh và ký họa và 2 bộ truyện tranh được tuyển chọn từ hơn 200 bức tranh và ký họa bút chì, thuốc nước, bút sắt in khắc gỗ của nhiều họa sĩ tên tuổi vẽ chủ yếu trong những năm từ 1947 đến 1967.
Sau khi có được hơn 200 bức tranh vô giá này, Tira Vanichtheeranont không những không “giữ rịt” mà anh nhanh chóng tìm cách đưa bộ sưu tập đến với công chúng.
Ngạc nhiên
Họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng kể: “Năm 2009 qua giới thiệu của bạn bè, tôi gặp Tira và được biết ông có một bộ sưu tập nhiều ký họa của các họa sĩ Việt Nam và muốn nhờ tôi làm một cuốn sách có tính chất nghiên cứu, viết kỹ cho từng bức tranh. Tôi rất ngạc nhiên với bộ sưu tập này... và cùng với nhà nghiên cứu mỹ thuật trẻ tuổi Nguyễn Anh Tuấn đã hoàn thành cho ông cuốn sách vào đầu năm 2010, cũng vất vả, vì nhiều tư liệu phải mất công tìm tòi...”
Và cuối cùng, cuốn sách đã được xuất bản. Lúc đầu nhà phê bình Phan Cẩm Thượng định đặt tên sách là Những năm tháng đã qua (lấy tên một bài viết tổng quan trong sách – PV). Nhưng sau đó, nhà lịch sử Mỹ thuật Mỹ Nora Taylor và Tira Vanichtheeranont quyết định lấy tên Những tác phẩm quan trọng và vô giá của hội họa Việt Nam hiện đại.
Chân dung anh Lê Văn Tiến, chiến sĩ cao xạ pháo (1961) màu nước trên giấy, 29x33cm của Phan Thông
Ghi lại hình ảnh một thời máu và hoa
Cần phải thấy rằng, trong thời kỳ kháng chiến, đặc biệt là kháng chiến chống Pháp, các họa sĩ rất ít điều kiện để vẽ, nên ký họa là một phần quan trọng, dường như là duy nhất ghi lại những hình ảnh kháng chiến.
Chúng ta có thể thấy rất rõ điều này trong ký họa bút sắt của Mai Văn Hiến và những bức tranh nhỏ của Tôn Đức Lượng. Trong tranh của ông, có rất nhiều hình ảnh người Hà Nội đi tản cư và mở hàng bán đồ tạp phẩm ngay trong chiến khu. Họa sĩ Phan Thông thì đi vẽ cổ động cho Cải cách ruộng đất và bộ tranh của ông trong triển lãm này dường như là độc nhất vô nhị về sự kiện đó. Bên cạnh đó, các họa sĩ còn vẽ nhiều truyện tranh tuyên truyền về cuộc kháng chiến và đấu tranh giai cấp lúc bấy giờ.
“Nếu Tira Vanichtheeranont không sưu tập những bức tranh và ký họa này thì chúng mãi sẽ chỉ là những ký ức xa xôi trong biên niên sử của lịch sử Việt Nam mà thôi” (Phát biểu của Nora Taylor, nhà lịch sử mỹ thuật Mỹ) |
“Bút pháp hiện thực bao trùm lên mọi bức tranh, phong cách cá nhân không quá rõ nét, thậm chí, họ đi vẽ cùng nhau, để lẫn tranh vào cặp của nhau, đến bây giờ không cả phân biệt được là ai vẽ nếu không có chữ ký. Đó là những khó khăn và tồn nghi cho việc biên soạn cuốn sách của chúng tôi” - Nhà phê bình Mỹ thuật Phan Cẩm Thượng phân tích.
Tình cảm chân thành và trong sáng đối với đất nước và tay nghề hội họa vững vàng của các họa sĩ đã tạo nên giá trị của những bức ký họa, dù vẽ ký hay vẽ thoáng qua. Mai Văn Hiến thì dành cả một loạt tranh vẽ có tính hồi ức về Chủ tịch Hồ Chí Minh thời ở Việt Bắc, nhưng vẽ đúng vào năm Bác mất (bút tích đề năm 1969).
* * *
Nhà phê bình Phan Cẩm Thương xúc động: “Đây là lần đầu tiên có người yêu cầu chúng tôi viết cho từng bức tranh, mà đó lại là một người Thái. Trong các sách Mỹ thuật Việt Nam đã xuất bản, công việc này chưa được chú trọng, chưa bao giờ có phê bình cho từng bức họa trong một cuốn sách. Chúng tôi ghi cảm nhận sự nhìn xa trông rộng và có lòng với nghệ thuật Việt Nam của một người nước ngoài như Tira Vanichtheeranont”. Phú Bình
