Điều đáng nói là sự chuyên nghiệp đã vượt xa kỳ vọng của mọi người về một vở diễn vốn là sản phẩm tốt nghiệp của một sinh viên. Đặc biệt, đây là phiên bản nhạc kịch Broedway hoàn chỉnh đầu tiên tại Việt Nam.
* Trước đây, nhiều ca sĩ, nghệ sĩ nổi tiếng cũng mong muốn phổ biến nhạc kịch tại Việt Nam nhưng chỉ mới dừng lại ở những đoạn trích và vẫn hát bằng bản ngữ. Điều gì thôi thúc một sinh viên như Duy làm hẳn phiên bản tiếng Việt cho một vở nhạc kịch nổi tiếng như Chicago?
- Trên thế giới, loại hình sân khấu nhạc kịch rất phổ biến. 10 năm trước, người Hàn Quốc cũng không biết nhạc kịch là gì nhưng hiện nay lại rất phát triển ở đất nước này. Họ dựng lại rất nhiều vở nhạc kịch nổi tiếng của Broadway, hát bằng tiếng Hàn nhưng vẫn giữ được tinh thần kịch bản gốc. Thái Lan cũng vậy. Có thể nói nhạc kịch hiện nay cũng phổ cập tương tự điện ảnh rồi.
Loại hình này không quá cao cấp như opera và tính giải trí, sự nổi tiếng của nó hoàn toàn có thể ăn khách tại Việt Nam. Phiên bản chuyển ngữ sẽ phục vụ được cho số đông khán giả. Nếu dùng tiếng Anh chỉ tiếp cận được một cộng đồng nhỏ mà chắc chắn không thể hát hay bằng bản gốc. Các nước trên thế giới khi dựng nhạc kịch Broadway đều có bản riêng hết. Việc “bản địa hóa” này là rất bình thường, người ta đã làm nhiều rồi.
“Khó khăn nhất hiện nay của đạo diễn trẻ là không có… niềm tin. Đạo diễn làm để nuôi mình còn chưa đủ nói chi đến nuôi người khác. Với số lượng vở được dàn dựng trong năm nếu chỉ làm đạo diễn thôi thì chỉ có nước… chết đói. Mỗi năm, có khoảng 10 người tốt nghiệp đạo diễn ra trường nhưng thử nhìn lại xem có bao nhiêu được làm nghề?”. (Nguyễn Khắc Duy) |
Tôi rất yêu thích và tìm hiểu kỹ thể loại này. Tôi cũng muốn hướng đến một hướng đi mới. Nếu sau này có người khác làm người ta sẽ nhớ đến mình. Vả lại lượng khán giả yêu thích nhạc kịch ở Việt Nam cũng không ít (mà họ lại rất “chịu chơi” và… chịu chi).
* Tại cuộc thi Tài năng trẻ đạo diễn sân khấu 2013, Chicago của Duy đã nhận được rất nhiều sự tán thưởng nhưng cũng không ít lời dị nghị…- Khi làm vở tôi đã nghiền ngẫm kịch bản và tìm hiểu văn hóa Mỹ rất kỹ. Vở diễn lấy bối cảnh Chicago những năm 1920 thì dĩ nhiên âm nhạc, trang phục phải thể hiện ở thời kỳ đó chứ đâu thể biến tấu khác được. Nhưng mọi người cứ nghĩ tôi sao chép, bắt chước.
Tiêu chí của cuộc thi Tài năng trẻ đạo diễn sân khấu là sự tìm tòi và sáng tạo. Vậy làm một việc chưa ai làm thì có tìm tòi không? Nội việc chuyển ngữ đã rất khó. Đâu ai biết hát tiếng Việt trên nền nhạc jazz có bị kỳ không?
Ngữ âm tiếng Việt rất khác, chỉ cần phát âm khác dấu là đã thành nghĩa khác rồi. Dịch nghĩa đã đành mà phải chuyển được ca từ tiếng Mỹ sang tiếng Việt vẫn đúng ý mà lại không quá xa nhạc và vẫn thể hiện được cái “chất Mỹ” nữa.Về dàn dựng, tôi cũng không hề “bê nguyên xi” bản dựng Broadway. Tôi chưa hề được xem tận mắt Chicago, chỉ tham khảo từ YouTube. Trong tay tôi chỉ cầm kịch bản Chicago và không hề biết bên đó người ta làm thế nào. Nhưng kịch bản này rất chi tiết, trong kịch bản họ ghi rõ cả cách dàn dựng. Kịch bản của họ yêu cầu phải hoàn toàn trung thành về âm nhạc, vũ đạo, trang phục.
* Vậy Duy đã tiếp cận được với kịch bản Chicago như thế nào? Vấn đề bản quyền ra sao?
- Thực ra việc tiếp cận và mua bản quyền các kịch bản thế giới không khó lắm đâu. Hiện trên mạng có rất nhiều trang web cung cấp bản quyền kịch bản: nhạc kịch, kịch dài, kịch ngắn… đủ hết. Điển hình như trang web hiện nay tôi đang làm việc cùng là: w.w.w.samuelfrench.com. Nếu hứng thú, mọi người có thể liên hệ mua kịch bản để đọc hoặc để dựng đều được. Đạo diễn Nguyễn Khắc Duy tham gia diễn xuất trong vai Amos Hart trong Chicago |
Với Chicago thì tôi không phải trả bản quyền vì dùng cho hoạt động phục vụ học tập, trao đổi văn hóa. Các bạn sinh viên đang theo học nghệ thuật có thể tiếp cận miễn phí các nguồn kịch bản với mục đích học tập. Nhưng sắp tới đây, khoảng giữa tháng 5, tôi muốn đưa Chicago đến với đại chúng (dù chỉ là ở dạng nghiệp dư) thì khác. Số tiền tác quyền phải trả được họ tính toán rất chi tiết dựa theo số suất diễn, số vé bán ra, thù lao cho diễn viên và quy mô nhà hát.
Còn nếu muốn thực sự dựng nhạc kịch Broadway ở tầm chuyên nghiệp dĩ nhiên tiền bản quyền lại càng khác. Người của họ sẽ qua tận nơi để thẩm định quy mô sân khấu, chất lượng, tham gia vào ê-kíp sản xuất và giữ luôn cả bản quyền tiếng Việt.* Vậy là Duy đã có sẵn hướng ra cho Chicago?
- Nhiều công ty đã tỏ ra hứng thú muốn đỡ đầu đưa Chicago đến với đông đảo khán giả. Tuy nhiên vấn đề bản quyền lại là một trở ngại khiến không ít người ngần ngại. Hiện tôi đang thương lượng với một đối tác nếu không có gì thay đổi sẽ biểu diễn 4 suất tại Nhà hát Thế giới Trẻ (Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP HCM) vào giữa tháng 5.Nếu thành công thì mới nói tiếp được chuyện tương lai.
“Lược sử” nhạc kịch Chicago Chicago (kịch bản: Freb Ebb và Bob Fosse, âm nhạc: John Kander) là vở nhạc kịch nổi tiếng của sân khấu Broadway, dựa theo vở kịch nói cùng tên của nhà báo Maurine Dallas Watskin (1926) về số phận của những nữ tội phạm cũng như sự hào nhoáng và mặt trái của thành phố của danh vọng Chicago. Chicago lần đầu được trình diễn năm 1975 và ra mắt trên sân khấu West End năm 1979. Bob Fosse là đạo diễn kiêm biên đạo múa của phiên bản gốc mà tất cả phiên bản về sau đều chịu ảnh hưởng. Phiên bản được trình diễn đến nay được dựng lại vào năm 1996. Chicago giữ kỷ lục là show diễn dài hơi nhất trong lịch sử Broadway. Phiên bản điện ảnh năm 2002 đã đoạt 6 giải Oscar trong đó có giải Phim hay nhất và Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất. Chicago phiên bản tiếng Việt của đạo diễn Khắc Duy đã đoạt giải thưởng của Hội Sân khấu Việt Nam trong cuộc thi Tài năng trẻ đạo diễn sân khấu 2013 (tổ chức tại TP HCM từ 22/4 đến 3/5). Vở diễn có sự tham gia diễn xuất của những gương mặt còn rất trẻ đều xuất thân từ trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM: Diễm Phương, Hoàng Quân, Nhã Uyên, Khả Như, Dạ Phong, Khắc Duy… Những ca khúc nổi tiếng: All that Jazz, Honey funny, Cell block tango, When you’re good to mama, All I care about, We both reach for the gun, Roxie, I can’t do it alone… đã được Việt hóa rất thành công. Phần vũ đạo được trình diễn rất nhịp nhàng điêu luyện dưới sự hỗ trợ của biên đạo Thành Phát. Phiên bản tiếng Việt này sẽ là phiên bản nước ngoài thứ 21 của Chicago. |
