(Thethaovanhoa.vn) - Rất nhiều công dân Mỹ không biết tên tổng thống đương nhiệm, không sao cả, nhưng ai nhầm BBQ (Barbecue) với hành vi nướng thịt tầm thường sẽ bị liệt vào hạng thiểu năng trí tuệ!
Thú vui kém lành mạnh?
Đều đặn hàng năm, cứ tới tháng 12 là cư dân của Plant City (Florida) lại chen vai thích cách đổ tới lễ hội “Pig Jam” kéo dài một tuần, một bữa tiệc khiến những người ăn chay có thể ngất xỉu tại chỗ khi nhìn vào. Hàng ngàn du khách đến từ mọi miền đất nước để ăn uống phè phỡn và bầu ra đội đầu bếp BBQ (Smoker Team) xuất sắc nhất. Có các góc chơi cho con nít, có sân khấu nhạc đồng quê cho người lớn hay chương trình thi đấu cho người ưa thể thao - nhưng tâm điểm và linh hồn của Pig Jam là ăn, ăn và ăn đến vô độ. Hàng dãy bàn dài cả chục mét trĩu xuống như võng bởi các món ăn bằng thịt lợn được chế biến đủ kiểu.
Đội ngũ phục vụ chủ yếu là đàn ông lực lưỡng, họ kiên nhẫn đứng hàng giờ bên lò than để rắc gia vị, ngâm tẩm, nướng và quay hàng tảng thịt hay thậm chí cả nửa con lợn. Bù lại, các thực khách cũng kiên nhẫn không kém trong việc tiêu hóa sạch sẽ mọi thứ được bưng lên. Pig Jam chỉ là một trong vô số các liên hoan ẩm thực ở xứ cờ hoa, diễn ra vào mọi mùa và mọi thời tiết, từ Alabama qua South Carolina cho đến Mississippi. Ở các bang miền Nam còn có hẳn một vùng địa lý mang tên “Vành đai Barbecue”!
|
Có lẽ cũng nên dừng lại để giải thích khái niệm tưởng chừng đã khá quen tai nhưng ít ai để tâm tìm hiểu. Bún chả ở đất ta chẳng hạn, luôn được quảng cáo là BBQ Việt. Và ngay ở châu Âu cũng nhiều người cho rằng BBQ là nướng thịt nướng cá, dù nhà sách nào cũng có ít nhất hai chục đầu sách dạy cách làm các món BBQ. Như đã nói, một người Mỹ chính cống sẽ không xấu hổ khi công nhận họ không có nền tảng triết học, văn học... dày dặn như bà đầm châu Âu già cỗi, nhưng đừng cãi nhau với họ về nghệ thuật BBQ ở cái xứ mà không cuối tuần nào không có giấy mời đến một nhà nào đó ăn đồ nướng, không lễ hội quần chúng nào không bốc khói mù mịt từ các lò than.
Công bằng mà nói, người Mỹ không phát minh ra BBQ. Người nguyên thủy chả nướng các con thú săn được trên lửa củi là gì? Song người Mỹ chung thủy với cách chế biến này nhất, từ nhiều thế kỷ nay truyền thống ấy hầu như không đổi và chiếm một vị trí quan trọng ở mọi xó xỉnh toàn quốc.
Khi người Anh đổ bộ vào đây, thuộc địa đầu tiên ở lục địa (Bắc) Mỹ tên là Jamestown (Virginia) mọc lên năm 1607, và những cư dân đầu tiên chưa mở khăn gói đã phải nhóm than để nướng - chứng cứ ấy còn được ghi rõ trong các lá thư đầu tiên gửi về cố hương ở châu Âu. Cũng dễ hiểu là ở cái xứ hỗn tạp về chủng tộc ấy khó xác định tên BBQ từ ngôn ngữ nào ra. Các nhà sử học tạm thống nhất ở khái niệm tiếng Tây Ban Nha “barbacoa”. Vành đai BBQ trải rộng như Vành đai Kinh Thánh (Bible Belt), nghĩa là từ Texas (Tây Nam) tới Kansas (Tây Bắc), từ Virginia (Đông Bắc) đến Florida (Đông Nam), vốn là các tiểu bang của Liên minh miền Nam Hoa Kỳ (Confederate States Of America) năm 1861, cho đến tận hôm nay vẫn là nơi tập trung các nhà hàng BBQ nhan nhản khắp nơi.
|
Khi người dân các bang miền Nam dịch chuyển, họ góp tay phát tán thói quen bếp núc của mình đến hàng xóm mới, và thế là một loạt đặc sản BBQ được gắn liền với địa danh: sườn nướng thì phải của Kansas City, thịt cừu không ai chế biến giỏi hơn Kentucky, Maryland giữ chức quán quân về gà nướng, còn muốn thưởng thức xúc xích và thịt bò thì phải tới Texas, món thịt lợn xiên không thể qua mặt Alabama và Georgia, Louisiana và Florida còn nướng cả cá và thịt cá sấu...
Tuy nhiên, thịt lợn vẫn chiếm vị thế độc tôn. Ở các bang miền Nam, thịt lợn vốn là thực phẩm số 1 trong một thời gian dài vì lợn rất dễ nuôi. Chúng được thả rông trong rừng, ngoài đồng, chỉ vài tuần trước khi lên thớt mới được lùa về nhà và vỗ béo bằng ngô. Và chỉ thịt lợn nửa rừng nửa nhà này mới đạt vị đặc thù BBQ khi xông khói. Người nghèo cũng khoái BBQ vì không cần bỏ tiền mua gia vị đắt đỏ.
Ngày xưa người ta nhóm than trong hố đất, thịt bày trên vỉ hay xâu cành cây, đậy lá tươi để giữ ẩm và vị khói. Phương pháp này được giữ đến hôm nay khi quay cả con lợn (Pig Picking). Trong thế kỷ 19 người ta phát minh ra lò xông khói (smoker), thịt không được nướng chín trên lửa, mà được khói nóng làm chín và ướp hương từ từ. Nhiều lò xông khói to bằng cái xe tải.
Fast food 5 sao
Điểm đặc biệt của nghệ thuật BBQ chính là làm chín gián tiếp, nghĩa là qua khói nóng hoặc chỉ xếp thịt lên vỉ khi lửa đã tắt ngọn. Chỉ dùng than củi từ các loại gỗ ít nhựa, và tuyệt đối không dùng bếp gas hay bếp điện! Trái với quảng cáo đời mới về hàng trăm loại nước chấm, xốt cà, mù tạt... BBQ kinh điển không chấm thêm gia vị nào ngoài muối.
Từ khi Hoa Kỳ thành xứ sở ô tô, hai bên đường cái thường có nhiều quán BBQ với đặc điểm chung là không trang trí nhiều, thanh bạch như món BBQ truyền thống.
Trước khi hamburger và hot dog thống trị thị trường fast food, người Mỹ đi ô tô trên đường chỉ biết BBQ. Hôm nay các quán nướng vẫn ở dạng nhà hàng đơn lẻ chứ hiếm khi lập thành chuỗi, song họ luôn có một lượng khách ổn định. Mỗi đầu bếp có cách nướng và gia vị riêng, được giữ kín như công thức Coca-Cola và chỉ truyền lại cho con cái.
Lê Quang
Thể thao & Văn hóa Cuối tuần
