(Thethaovanhoa.vn) - Mấy hôm vừa rồi, chẳng ai là không quan tâm đến chuyện rốn lũ miền Trung phải chịu thêm lũ từ thủy điện. Đã bao nhiêu lam lũ cực nhọc, bão gió biển động quật nát dải đất hẹp này mỗi năm. Từ ngày có thủy điện, thêm nỗi nơm nớp bão lũ nữa.
Mặc dù báo cáo của Văn phòng Ban chỉ huy (BCH) Phòng chống lụt bão (PCLB) Bộ Công thương cho thấy, lưu lượng nước xả từ các hồ thủy điện khu vực Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên trong đợt lũ vừa qua không đáng kể. Nhưng hàng loạt báo lên tiếng rằng thủy điện không vô can. Và báo cáo của Ban chỉ đạo PCLB Trung ương cũng lại khác với Bộ Công thương: trong ngày 15/11, nhiều hồ thủy điện đã xả lũ với lưu lượng rất lớn. Trung tâm PCLB miền Trung - Tây Nguyên cũng cho biết, riêng trong ngày 16/11, đã có tới 15 hồ thủy điện tại miền Trung và Tây Nguyên đồng loạt xả tràn, với 9 hồ xả với lưu lượng lớn từ trên 650 m3/giây tới 2.500 m3/giây. Điều mà nhiều địa phương thấy, dân thấy, là nước lên quá nhanh, người dân chạy không kịp. Chứ đứng đấy tranh cãi lưu lượng nước đáng kể hay không đáng kể thì ích lợi gì?
Chỉ biết là đã có 46 người chết và mất tích, hơn 250.000 ngôi nhà bị lũ cuốn, ngập sâu, hàng triệu hộ dân bị ảnh hưởng. Đến sáng 18/11, hàng nghìn hộ dân vẫn còn ngập trong nước lũ - đấy, con số thiệt hại là như vậy, quá đủ để gây đau đớn, trách nhiệm thuộc về ai?
Người miền Trung đều nói rằng những năm gần đây, ở miền Trung hễ có mưa là có lũ lớn và rất lớn. Nguyên nhân, thì nhiều lắm: Trước khi bàn đến thủy điện, thủy lợi, lỗi đầu tiên tại mưa to, sau đấy do phá rừng, khai thác khoáng sản bừa bãi, cuối cùng không biết đổ đâu thì nói là do biến đổi khí hậu. Lần này, lượng mưa chưa hẳn là lớn so với một vài trận lụt trước đây được coi là lịch sử, nhưng ngập lụt kéo dài, hậu quả nặng nề không kém.
Không phải ngẫu nhiên mà ở Quốc hội, nhiều vị đại biểu muốn làm rõ trách nhiệm của thủy điện, riêng thủy điện, đối với hiện trạng này. Có lũ mới thấy, thủy điện đâu cũng làm, địa phương nào cũng làm. Mới đây, Chính phủ đã bớt đi hàng trăm dự án xây thủy điện lớn nhỏ rồi, mà hiện đang tồn tại cũng hàng trăm. Các tỉnh cứ tự ý phát triển thủy điện nhỏ vô tội vạ. Phá rừng vô tội vạ, khai thác khoáng sản vô tội vạ... Lúc trôi người ngập nhà, lại hỏi nhau tại ai?
Phó thủ tướng nói sẽ rà soát lại, tỉnh nào làm sai sẽ phải chịu trách nhiệm. Nghe cũng nghiêm khắc. Phải cái, phát hiện ra tỉnh nào làm sai không dễ, mà có phát hiện được, bắt chịu trách nhiệm cũng không dễ. Vì tỉnh có xin làm thủy điện, cũng phải dựa trên quy hoạch của Bộ Công thương, Bộ Công thương là đầu mối lập quy hoạch thủy điện trình Chính phủ cơ mà, có phải cứ thích thì làm đâu. Quyền của họ là thích thì đóng hoặc thích thì xả, chuyện này thật ra cũng có. Mấy tháng trước dân kêu trời vì hạn, mấy tháng sau các cửa xả thủy điện mở xả tự do, lại kêu trời vì lũ. Làm dân khổ thế đấy, làm dân miền Trung càng khổ!
Cái vụ nhân tai gây hậu quả hơn thiên tai, nói với nhau thế thôi ông ạ! Bà hàng nước nhìn lên ti-vi xem xong rồi ngậm ngùi. Chẳng đổ được trách nhiệm cho ai đâu, trách nhiệm thuộc về “chúng ta” như ông bộ trưởng nói, đã chúng ta, là tất cả cùng chịu, nghĩa là không ai chịu.
Nhưng 46 người chết và mất tích, hàng trăm nghìn người mất nhà cửa ruộng vườn, gia súc, chẳng lẽ cũng là “chúng ta”?
“Chúng ta” là ai thế nhỉ?
Hà Phạm
Thể thao & Văn hóa Cuối tuần
