(TT&VH) - Đến nhà TS Nguyễn Mạnh Hà, người làng Hoàng Mai (nay là đường Hoàng Mai, phường Hoàng Văn Thụ, quận Hoàng Mai, Hà Nội) vào những ngày Xuân, ai cũng phải trầm trồ thán phục về một vườn lan có một không hai của ông ngay giữa chốn kinh kỳ. Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà sống trong một ngôi nhà khang trang, nhưng ngôi nhà cổ 110 năm tuổi của tổ tiên xây dựng từ thời Thành Thái nằm ngay bên cạnh vẫn được ông chăm chút, giữ gìn.
Ông cho biết rằng, Hoàng Mai là một trong năm làng “ngũ mai” của Hà Nội, xưa là đất phong vương của Trần Khát Chân. Theo quan sát của ông thì mỗi hộ gia đình trong làng trước đây có một sào đất thổ cư, bởi thế nên có lẽ người làng đều là lính dưới trướng Trần Khát Chân được ban ruộng đất.
Khuôn viên của khu vườn rộng hơn 200m2 nhưng có tới 64 loài hoa lan được chia làm 279 cụm. Từ địa lan truyền thống, đến phong lan rừng, hay những giò lan công nghiệp, tất cả đều được hội tụ về đây. Số lượng loài hoa “vương giả chi lan” của ông trong vườn nhà đủ để quanh năm lúc nào cũng khoe hương, khoe sắc. “Vua chơi lan, quan chơi trà”, theo cách giải thích của ông thì câu này nói cả về trình độ thưởng ngoạn, chăm sóc lẫn khả năng kinh tế. Trước chỉ người Hà Nội gốc mới có một vài chậu lan, chậu trà.
Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà trong vườn lan nhà mình
CLB được thành lập năm 2000, một năm sau khi ông nghỉ hưu, đến nay vừa tròn 10 năm hoạt động với số hội viên là 25 người, bao gồm các bác sĩ, tiến sĩ đại tá, nhà thơ, nhà văn, nhà báo, kỹ sư... hiện sinh sống ở Hà Nội. Điều đáng nói là “CLB người yêu lan” cũng là tiền thân cho sự ra đời của “Hội Lan Hà Nội” (nằm trong Hội Sinh vật cảnh Việt Nam). Vừa là Phó chủ nhiệm CLB, đồng thời vừa là người sở hữu vườn lan lớn nhất trong CLB nên ngôi nhà của ông là trụ sở hoạt động của CLB yêu lan. Thành viên CLB ít tuổi nhất là 30, nhiều nhất là 86, đa phần là đã nghỉ hưu hay hoạt động xã hội, với tiêu chí cùng chia sẻ đam mê và kinh nghiệm chơi hoa lan, không kinh doanh, không thu lợi nhuận từ hoa lan. Mỗi năm 2 lần, CLB họp mặt toàn thể hội viên để trao đổi kinh nghiệm và ngâm thơ, thưởng lan. Các nhóm nằm trong “CLB yêu lan” thì có thể họp mặt thường xuyên hơn vào mỗi dịp có hoa nở đẹp. Song song với đó là các cuộc đi dã ngoại đến những danh lam thắng cảnh, những nơi có lan đẹp ở các vùng lân cận Hà Nội. Đến nay, CLB đã cho ra mắt tập thơ về hoa lan cùng với cẩm nang về nghệ thuật chơi lan truyền thống.
|
Người đẹp của rừng
thẳm |
Đã có một thời thú chơi hoa ngày Tết trở thành tâm điểm của những bữa tiệc ngày Xuân. Các vị vương giả, vua chúa, hay các bậc nho sĩ, quân tử, xem thú chơi hoa là một thú chơi tao nhã và lịch lãm. Thời kỳ đổi mới, đất nước hội nhập và phát triển, những thú chơi tao nhã như: Chơi chữ, câu đối, chơi hoa, cây thế, chơi tranh... đang dần trở lại. Nhưng có không ít người sính đủ thức hoa nhập ngoại, những loại hoa bông rất to, rất lạ mắt nhưng hầu như vô hương. Thậm chí để có thể tiện hơn, ít phải mất thời gian để chăm sóc một cách cầu kỳ với những chậu hoa lan, thì người ta mua về những bình hoa giả, những chậu cây cảnh giả để làm “đẹp” cho căn nhà của mình.
Ít bạn trẻ bây giờ hiểu và biết yêu mến nghệ thuật chơi hoa ngày Tết. Với ông Hà, điều đó cũng là một nỗi niềm trăn trở, song, không vì thế mà ông buồn phiền. Ông quan niệm, mình phải hiểu rõ về thú chơi hoa trong ngày Tết trước đã, rồi thì sẽ truyền lại cho con cháu, cho những người khách đến chơi nhà trong những dịp Tết để niềm đam mê ấy được nhân lên rộng rãi và tự nhiên nó sẽ trở thành một trào lưu, một nét văn hóa đã làm nên cốt cách của người Hà Nội. Ông đọc cho chúng tôi nghe một trong những bài thơ về hoa lan hay nhất của Ngô Quân Miện: “Thăm thẳm ngày đi hương Mặc Lan/ Thực hư Tần mộng bóng hoa tan/ Hương bay giữa lúc hoàng hôn tím/ Cửa hé nhà ai một tiếng đàn” (Trong vườn lan).
|
(Bài tham dự cuộc thi
viết/ tìm kiếm 100 nhân vật Hà Nội do TT&VH phát động. Chi tiết xin
xem tại Nguoihanoi.thethaovanhoa.vn) |
Nguyễn Như Hoa
