Văn hóa toàn cảnh
RSS

Con suối được hình thành bởi các khe lạch nhỏ từ sâu trong lòng núi, nằm dưới chân các tán lá rừng. Thường lạch thì nhỏ, suối dài rộng hơn.

Ngẫm ngợi cuối tuần:Thứ Bảy, 30/01/2010 10:58     In
(TT&VH) - Con suối được hình thành bởi các khe lạch nhỏ từ sâu trong lòng núi, nằm dưới chân các tán lá rừng. Thường lạch thì nhỏ, suối dài rộng hơn. Suối thượng nguồn dòng thường hẹp và dốc, nên nước chảy xiết. Sự vật vã của nước cuối cùng để đọng lại trong lòng suối chỉ còn cát và đá. Những bãi đá lô xô luôn được rửa sạch bong trên dòng trong mỗi mùa lũ. Từng viên, từng viên ngoan ngoãn lợp theo chiều xuôi của nước im thít dưới nắng tơ tằm.

Con suối Điệp ở quê tôi là như vậy. Giống như muôn vàn con suối khác, nó được những con lạch bò ra từ chân Tam Đảo nuôi cho lớn dần. Sau những cơn mưa rừng, lũ xốc xáo, con suối chỗ rộng dần chỗ sâu xuống do thế đất và thường xuyên đổi dòng. Đất đồi bị pha loãng vào nước trôi theo dòng chảy, đó là phù sa.

Nhiều con suối hợp lại đổ ra dòng chảy lớn hơn thành sông. Chẳng có dòng sông nào không từ muôn vàn khe lạch và những suối con hợp lại.

Lại cũng chẳng có dòng sông nào chảy thẳng. Sông cũng bị ngoằn ngoèo theo thế đất, chỗ trũng chỗ cao. Cũng có lúc sông bị chắn ngang bởi những quả núi hoặc gò đồi, hoặc cũng khi bên lở bên bồi. Ấy là lúc dòng nước phải tự phá lấy đường đi cho mình. Bị ngăn quá thì nước xoáy thành vực sâu. Nhưng rồi cũng chẳng có gì chặn mãi được dòng chảy. Vực sâu khúc quành cũng chỉ làm chậm, ngăn cản nhất thời. Rồi khi đủ lực nước sẽ tràn qua. Chỗ đất hiểm yếu có thể lại bị nước xé thành dòng chảy mới... Thế là lại một khúc sông mới ra đời. Ai đã từng ở vùng thượng nguồn các con sông, suối sẽ thấy chuyện đó thay đổi từng năm sau mỗi mùa mưa lũ. Đó là sự tự điều chỉnh kì diệu của thiên nhiên.


Từ hợp lưu các con suối, sông thành dài rộng. Khi dài rộng, dòng sông bắt đầu uể oải lững lờ. Nước lầm lũi đưa phù sa theo dòng chảy xuôi, xuôi mãi bồi đắp vào các của sông, rồi trả nước về biển cả.

Không nước thì dòng sông cạn. Không nước thì không còn sông, mà chỉ là những khe đất trũng buồn tẻ.

Cuộc sống của một dòng sông là như vậy. Gặp khi nước quẩn thì rác rưởi bèo bọt đọng làm nhiễm bẩn, nhưng khi dòng chảy mạnh lên, cuốn phăng chúng về hạ lưu thì sông lại xuôi, nước lại xanh, trời lại trong, cảnh lại êm đềm. Dòng sông vĩnh cửu.

Bài và tranh minh họa: Đỗ Đức
Bạn đọc viết bài
Trang bình luận

Tin multimedia