(TT&VH) - Sáng qua 13/8, tại Khu du lịch Bình Quới 1 đã diễn ra triển lãm trưng bày 20 bức ảnh chụp “ông già Nam Bộ” Sơn Nam của nghệ sĩ nhiếp ảnh Đức Huy. Vậy là nhà văn, nhà Nam Bộ học Sơn Nam đã rời xa chúng ta tròn 1 năm (13/8/2008 - 2009). Triển lãm này giúp nhiều người hình dung lại cuộc sống của tác giả các đầu sách trứ danh về Nam Bộ một thời.
Con số 3 với nhà văn Sơn Nam
Lý giải từ đâu nảy ra ý định chụp nhà văn Sơn Nam, mà lại chụp ngàn bức, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đức Huy tâm sự: Ban đầu, có tờ báo chuyên về công nghệ thông tin đặt tôi làm phóng sự ảnh về ông già với nhan đề Cổ tích thời @. Vì giữa thời này, ông già vẫn lọc cọc gõ máy chữ, cả đời đi bộ... Nhưng khi tiếp cận ông già, càng ngắm nhìn ông tôi càng mê mẩn và tự hỏi: Nhà văn danh tiếng của Nam Bộ như vầy sao? Tôi tự trả lời: Bây giờ một cô ca sĩ bị hắt xì hơi cũng được báo chí khai thác ầm ĩ, rồi tung ra ảnh “nóng” ảnh “nguội”. Vậy với bậc trí thức như ông già thì sao mình không ghi lại tất cả hình ảnh một ngày của ông như thế nào để độc giả biết?! Và tôi đã theo ông suốt 3 ngày ròng từ lúc ông làm việc, đi du khảo đến bữa ăn.
Thế là anh đã dành 3 ngày liên tục vào tháng 7/2003 để săn hình ông già Sơn Nam. Đức Huy bám “ông già” - cách gọi thân thương của bạn đọc, đồng nghiệp dành cho Sơn Nam - từ mờ sáng đến tối mịt, cùng đi, cùng ăn, cùng ở với ông. Kết quả, Đức Huy thu được gần ngàn tấm hình, rồi anh chọn lọc còn khoảng 700 tấm ưng ý nhất. Mong muốn triển lãm ảnh Sơn Nam đã có từ lâu, nhưng vì điều kiện kinh tế hơi “hẻo” nên anh chỉ dám công bố triển lãm trên không gian ảo.
Khi thông tin triển lãm “ảo” chân dung ông già được các phương tiện truyền thông đưa tin, Khu du lịch Bình Quới 1 mới vào cuộc nhưng đã quá cận ngày giỗ đầu Sơn Nam. Nếu tính từ khi Ban giám đốc Bình Quới 1 đặt vấn đề với Đức Huy đến ngày triển lãm cũng chỉ có 3 ngày để thực hiện. Lại thêm một con số 3 nữa liên quan đến cuộc triển lãm này, đó là không gian ngôi nhà số 3 (bên cạnh Hội quán Trịnh Công Sơn) nằm trong Bình Quới 1 được chọn để trưng bày ảnh Sơn Nam.
Vì sao lại là nhà số 3, chị Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Bình Quới 1 cho biết: “Sinh thời, nhà văn Sơn Nam đã từng ở trong ngôi nhà vách đất lợp lá này. Khoảng 10 năm trước, chúng tôi xây dựng chương trình Ẩm thực khẩn hoang Nam bộ, và bác Sơn Nam là người cố vấn cho chương trình nên ông cụ đã ở đây ". Một số người yêu mến Sơn Nam trong buổi khai mạc đều vui mừng mà nói: Ông già quá đỗi linh thiêng nên đã “xí phần” 3 con số 3 tuyệt đẹp, nói tâm linh một chút là khi cộng lại thành con số 9 như 9 nhánh dòng sông Cửu Long ông đã gắn bó vậy.
Ông già không hề “diễn”
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đức Huy nghẹn ngào không phát biểu thành lời. Trước mặt quan khách, anh đã sụt sùi quay mặt khóc, cố nén niềm xúc động nhưng nước mắt cứ tràn ra. Đức Huy đã khóc như một đứa trẻ dù anh đã ngoài 50 tuổi (sinh năm 1953) khi những gì mình làm vì ông già Nam Bộ được ghi nhận.
Phải đợi đến quá trưa, khi niềm hân hoan lẫn xúc động của nghệ sĩ nhiếp ảnh Đức Huy tạm lắng dịu. Hỏi Đức Huy rằng anh đã “săn” ông già Nam Bộ được gần ngàn bức, sao triển lãm chỉ có 20 tấm? Anh cho biết: “Tôi cũng muốn trưng bày nhiều hơn nữa hình chụp bác Sơn Nam, nhưng vì thời gian quá gấp rút nên không chuẩn bị kịp. Thêm nữa, không gian nhà số 3 quá nhỏ hẹp nên không bày được nhiều. Nếu Sài Gòn không vào mùa mưa thì có lẽ sẽ trưng bày ra ngoài trời, nhưng lỡ mưa ướt ông già... thì tội nghiệp lắm”. “Ông hoàn toàn không “diễn” trước ống kính khi tôi chụp hình. Tôi không hề “đạo diễn” ông - anh khẳng định - Có thể nói, ngày thường ông sống ra sao thì lên hình cũng như vậy. Có một vài tấm ông già có diễn, đó là những bức hình chụp có tính chất lưu niệm giữa ông già và bè bạn, người hâm mộ. Thường thì ông diễn bằng cách ưỡn bụng lên cho thẳng lưng, tay chống nạnh hoặc chắp sau mông cho ra vẻ... oai. Sau này, tôi gặp Sơn Nam thường xuyên hơn, tôi thấy rằng những gì ông viết về Nam Bộ mà mình được đọc không khác gì với lối sống mộc mạc của ông. Ông là hiện thân của văn hóa Nam Bộ.
Con số 3 với nhà văn Sơn Nam
Lý giải từ đâu nảy ra ý định chụp nhà văn Sơn Nam, mà lại chụp ngàn bức, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đức Huy tâm sự: Ban đầu, có tờ báo chuyên về công nghệ thông tin đặt tôi làm phóng sự ảnh về ông già với nhan đề Cổ tích thời @. Vì giữa thời này, ông già vẫn lọc cọc gõ máy chữ, cả đời đi bộ... Nhưng khi tiếp cận ông già, càng ngắm nhìn ông tôi càng mê mẩn và tự hỏi: Nhà văn danh tiếng của Nam Bộ như vầy sao? Tôi tự trả lời: Bây giờ một cô ca sĩ bị hắt xì hơi cũng được báo chí khai thác ầm ĩ, rồi tung ra ảnh “nóng” ảnh “nguội”. Vậy với bậc trí thức như ông già thì sao mình không ghi lại tất cả hình ảnh một ngày của ông như thế nào để độc giả biết?! Và tôi đã theo ông suốt 3 ngày ròng từ lúc ông làm việc, đi du khảo đến bữa ăn.
Nhà văn Sơn Nam bên máy chữ
Khi thông tin triển lãm “ảo” chân dung ông già được các phương tiện truyền thông đưa tin, Khu du lịch Bình Quới 1 mới vào cuộc nhưng đã quá cận ngày giỗ đầu Sơn Nam. Nếu tính từ khi Ban giám đốc Bình Quới 1 đặt vấn đề với Đức Huy đến ngày triển lãm cũng chỉ có 3 ngày để thực hiện. Lại thêm một con số 3 nữa liên quan đến cuộc triển lãm này, đó là không gian ngôi nhà số 3 (bên cạnh Hội quán Trịnh Công Sơn) nằm trong Bình Quới 1 được chọn để trưng bày ảnh Sơn Nam.
Loạt ảnh chân dung đời thường nhà văn Sơn Nam, từ bên hòn non bộ đến mâm cơm đạm bạc
Ảnh: Đức Huy.Ông già không hề “diễn”
 Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đức Huy: “20 bức ảnh về nhà văn Sơn Nam trong triển
lãm nếu có người mua, tiền bán ảnh sẽ dành tặng Hội Nạn nhân chất độc
da cam”. Triển lãm đến hết ngày 19/8
|
Phải đợi đến quá trưa, khi niềm hân hoan lẫn xúc động của nghệ sĩ nhiếp ảnh Đức Huy tạm lắng dịu. Hỏi Đức Huy rằng anh đã “săn” ông già Nam Bộ được gần ngàn bức, sao triển lãm chỉ có 20 tấm? Anh cho biết: “Tôi cũng muốn trưng bày nhiều hơn nữa hình chụp bác Sơn Nam, nhưng vì thời gian quá gấp rút nên không chuẩn bị kịp. Thêm nữa, không gian nhà số 3 quá nhỏ hẹp nên không bày được nhiều. Nếu Sài Gòn không vào mùa mưa thì có lẽ sẽ trưng bày ra ngoài trời, nhưng lỡ mưa ướt ông già... thì tội nghiệp lắm”. “Ông hoàn toàn không “diễn” trước ống kính khi tôi chụp hình. Tôi không hề “đạo diễn” ông - anh khẳng định - Có thể nói, ngày thường ông sống ra sao thì lên hình cũng như vậy. Có một vài tấm ông già có diễn, đó là những bức hình chụp có tính chất lưu niệm giữa ông già và bè bạn, người hâm mộ. Thường thì ông diễn bằng cách ưỡn bụng lên cho thẳng lưng, tay chống nạnh hoặc chắp sau mông cho ra vẻ... oai. Sau này, tôi gặp Sơn Nam thường xuyên hơn, tôi thấy rằng những gì ông viết về Nam Bộ mà mình được đọc không khác gì với lối sống mộc mạc của ông. Ông là hiện thân của văn hóa Nam Bộ.
SẼ IN SÁCH ẢNH VỀ SƠN NAM Ông Phạm Sĩ
Sáu, đại diện NXB Trẻ - đơn vị đang giữ quyền xuất bản các tác phẩm của
Sơn Nam - đã có mặt trong triển lãm cho biết: “Sau khi xem ảnh chụp nhà
văn Sơn Nam, chúng tôi nói với nghệ sĩ nhiếp ảnh Đức Huy, rằng NXB Trẻ
sẽ in những tác phẩm này thành sách ảnh”. Hôm qua 13/8, NXB Trẻ cũng
chính thức phát hành 10 đầu sách tái bản của Sơn Nam dưới hình thức bìa
mềm, giấy phổ thông. |
Thanh Kiều
