(TT&VH) - Ngày hôm nay (16/5), vệ tinh Vinasat-2 đã được phóng lên quỹ đạo từ bãi phóng Kourou ở Guyana thuộc Pháp và sẽ chính thức đi vào khai thác kinh doanh từ tháng 7. Phương tiện đưa vệ tinh thứ 2 của chúng ta tới "thiên cung" là Ariane 5, loại tên lửa đẩy nổi tiếng của châu Âu và là thành viên hiện đại nhất trong gia đình tên lửa Ariane.
Pháp lần đầu đề xuất dự án chế tạo tên lửa đẩy Ariane và nó nhận được cái gật đầu thông qua vào cuối năm 1973, sau nhiều cuộc thương thảo giữa Pháp với Đức và Anh. Dự án này là nỗ lực thứ 2 của Tây Âu, trong việc sản xuất ra loại tên lửa đẩy của riêng họ, theo sau dự án Europa không thành công.
Loại tên lửa giàu truyền thống
Dự án được đặt tên Ariane, dựa theo cách gọi của người Pháp về nhân vật thần thoại Hy Lạp Ariadne, con gái vua Minos ở Crete.
Cơ quan Hàng không vũ trụ châu Âu (ESA) đã giao cho công ty EADS Astrium việc phát triển tất cả các tên lửa đẩy Ariane và xây dựng cơ sở thử nghiệm, còn công ty Arianespace, thành lập với sự góp vốn của 10 nước châu Âu và nhiều nhất là Pháp, chịu trách nhiệm sản xuất, điều hành phóng và tiếp thị Ariane. Arianespace chọn nơi phóng tên lửa Ariane từ Guiana thuộc Pháp, vốn gần với đường xích đạo khiến việc phóng thuận lợi hơn.
 Tên lửa Ariane 5 mang theo vệ tinh Vinasat - 2 và một vệ tinh của Nhật Bản đã sẵn sàng trên bệ phóng |
Năm 1973, việc phát triển tên lửa Ariane 1 được ESA thông qua. Nó được phát triển từ phương tiện phóng L3S Europa, với nhiều thay đổi về mặt thiết kế. Chương trình có chi phí ước tính 2 tỉ Euro (2,5 tỉ USD). Với tổng trọng lượng cất cánh 210 tấn, Ariane 1 có khả năng đưa lên quỹ đạo 1 hoặc 2 vệ tinh nhỏ nặng tối đa 1,8 tấn. Cuộc phóng đầu tiên của Ariane 1, diễn ra vào ngày 24/12/1979, đã rất thành công. Theo sau đó, Ariane 1 đã có 11 lần phóng và chỉ có 2 lần thất bại.
Dựa trên nền tảng Ariane 1, người ta đã cho ra đời Ariane 2 với tầng 1 và tầng 3 được kéo dài so với thiết kế nguyên bản, phần động cơ tên lửa vẫn giữ nguyên là loại 4 Viking. Ariane 2 có 6 lần phóng tổng cộng, với 1 lần thất bại. Ariane 3 ra đời năm 1984, vẫn tuân theo thiết kế của Ariane 1, nhưng có thay đổi khi sử dụng 2 tên lửa đẩy phụ gắn cùng quả tên lửa chính. Nó có 11 lần phóng, với 1 thất bại, trước khi được Ariane 4 thay thế. Đây có thể xem là mẫu tên lửa cải tiến cuối cùng dựa trên Ariane 1, với tầng 1 và tầng 3 được kéo dài, cấu trúc tên lửa được chỉnh sửa theo hướng tăng cường độ chắc chắn, sử dụng hệ thống dẫn đường mới, động cơ mới và khoang chứa hàng mới.
Arinane 4 được xem là "ngựa thồ" trong dòng tên lửa này. Kể từ cuộc phóng đầu tiên hồi tháng 6/1988 cho tới cuộc phóng cuối cùng hồi tháng 2/2003, Ariane 5 đã có 113 lần bay vào vũ trụ và chỉ có 3 thất bại. Nó không hổ danh là một trong những quả tên lửa chở hàng tin cậy nhất.
“Người vận chuyển” đáng tin cậy
Thành công của các đàn anh đã mở đường cho sự ra đời của Ariane 5. Mặc dù thuộc họ tên lửa này, Ariane 5 lại không được phát triển hoàn toàn từ Ariane 4. ESA ban đầu thiết kế Ariane 5 để phóng tàu vũ trụ có người lái Hermes và vì thế nó cũng khác với các tàu kia.
Ariane có cấu tạo chỉ 2 tầng. Tầng chính của Ariane 5 gồm một thùng nhiên liệu lớn cao 30,5 mét, có 2 khoang. Một khoang chứa 130 tấn ô xy lỏng và khoang còn lại là 25 tấn hydro lỏng. Một động cơ Vulcan ở đuôi tên lửa sẽ tạo ra một lực đẩy mạnh 1,13 meganewton (MN). Tầng 1 này nặng 15 tấn khi nó hoàn toàn rỗng.
Gắn bên cạnh tầng 1 là 2 tên lửa đẩy phụ sử dụng nhiên liệu rắn, mỗi quả nặng 277 tấn khi nạp đầy nhiên liệu. Mỗi quả này có thể tạo lực đẩy mạnh 6,2 MN. Sau khi đốt hết nhiên liệu, các tên lửa này sẽ bị tách ra và rơi xuống biển bằng dù, nhưng sẽ được thu hồi để tái sử dụng.
Tầng 2 của tên lửa sử dụng nhiên liệu monomethylhydrazine và nitrogen tetroxide hoặc hydro và oxy lỏng. Nó có khả năng tái khởi động việc đốt cháy nhiên liệu để tiện đưa gói hàng tới các điểm mong muốn trong không gian.
Khi phục vụ mục đích chở hàng, 2 vệ tinh có thể được gắn lên đỉnh Ariane 5, sử dụng khoang chở hàng SYLDA. Tên lửa cũng có thể chở theo 3 vệ tinh, nếu sử dụng khoang chở hàng SPELTRA. 8 gói hàng phụ, gồm những vệ tinh cỡ nhỏ hoặc các thiết bị thí nghiệm, cũng có thể được đưa lên vũ trụ sử dụng khoang hàng phụ ASAP.
Tổng trọng lượng hàng Ariane 5 mang được dao động tùy theo các mẫu tên lửa, với sự cải tiến khác nhau. Mẫu Ariane 5 G có thể mang được 6,2 tấn vào quỹ đạo địa tĩnh (GTO), nơi các vệ tinh hoạt động, hoặc 16 tấn ở quỹ đạo thấp; G+ là 6,9 tấn ở quỹ đạo địa tĩnh; ECA là 10,5 tấn ở quỹ đạo địa tĩnh.
Kể từ khi ra đời tới nay, Ariane 5 đã có 61 lần phóng và chỉ có 2 thất bại. Đặc biệt từ năm 2003 trở lại nay, Ariane chưa từng gặp một thất bại nào. Tên lửa này hiện vẫn đang nhận được các gói nâng cấp khác nhau để tiếp tục sử dụng ít nhất cho tới năm 2015.
Tường Linh (Tổng hợp)
