Đầu tuần này, Joaquin Guzman Loera đã nhận thêm “danh hiệu” kể trên từ Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ.
Vô địch về tước hiệu
"Ngày hôm nay đánh dấu lần thứ 4 kể từ năm ngoái, OFAC đã đưa vào tầm ngắm và làm rõ cấu trúc hỗ trợ của tổ chức buôn bán ma túy lãnh đạo bởi Chapo Guzman, ông trùm buôn bán ma túy hùng mạnh, nhiều quyền lực nhất thế giới" - OFAC nói trong thông cáo báo chí. 
"Gã lùn" Guzman, trong bức ảnh hiếm hoi chụp y khi bị bắt hồi năm 1993
Cơ quan này cũng nêu danh 3 nhân vật khác có quan hệ chặt chẽ với Guzman là Oscar Alvarez Zepeda, Joel Valdez Benites, đều tới từ Sinaloa, Mexico và Carlos Mario Torres Hoyos, người vùng Medellin, Colombia. Bộ 3 trên đã cung cấp "sự hỗ trợ về mặt vật chất cho các hoạt động của Guzmán Loera".
Theo luật chống các trùm ma túy của Mỹ, mọi người Mỹ giờ sẽ bị cấm giao dịch làm ăn với 4 nhân vật này. Những ai không may mắn, kém thông minh hoặc cố tình giao dịch với bộ tứ kể trên sẽ lập tức bị phong tỏa tài sản.
Ngoài “danh hiệu” mới được OFAC "trao tặng", Guzman còn đang nắm “danh hiệu” kẻ bị truy nã gắt gao nhất thế giới. Y nhận “danh hiệu” này, sau khi ông trùm khủng bố Osama Bin Laden bị tiêu diệt. Rất đáng tiếc, hồi năm 2009, tạp chí Forbes đã đưa y vào danh sách Những người quyền lực nhất thế giới. Ngoài ra Guzman vẫn đang đứng ở vị trí thứ 1.140 trong Danh sách các tỉ phú thế giới của tạp chí này, qua đó biến y trở thành gã trùm ma túy giàu nhất thế giới.
Kẻ đầu tiên lái máy bay mang ma túy vào Mỹ
Guzman sinh ngày 4/4/1957 trong một gia đình nghèo ở gần thành phố Badiraguato thuộc bang Sinaloa của Mexico.
Thuở nhỏ, y phải bán cam để kiếm sống. Người ta biết rất ít về những năm đầu đời của Guzman. Có tin cha y là một người chăn nuôi gia súc và ông ta có trồng thuốc phiện để "kiếm thêm". Cha Guzman có quan hệ với Pedro Aviles Perez, một kẻ quyền lực và khôn ngoan, đã nắm giữ nhiều hoạt động buôn bán ma túy trong Sinaloa. Y được cho là người đầu tiên lái máy bay đưa ma túy xâm nhập vào đất Mỹ.
Khi Guzman bước và tuổi 20, mối quan hệ của gia đình với Aviles đã mở ra cho y cơ hội để tham gia buôn bán ma túy và đổi đời. Đầu những năm 1980, Guzman được giới thiệu với Miguel Felix Gallardo, thủ lĩnh băng buôn bán ma túy Sinaloa, người giao cho y quản lý toàn bộ các hoạt động vận chuyển ma túy từ Colombia vào Mexico và từ Mexico sang Mỹ.
Sau khi Felix Gallardo bị bắt, Guzman đã nắm quyền kiểm soát toàn bộ băng Sinaloa từ đó tới nay và được đặt cho biệt danh El Chapo (gã lùn).
Trốn thoát thần kỳ và mở đầu cho cuộc “chiến tranh ma túy”
Guzmán từng bị bắt ở Guatemala vào tháng 9/1993 và bị dẫn độ về Mexico để thụ án tù dài 20 năm. Nhưng y đã tẩu thoát chỉ một thời gian sau khi được đưa tới nhà tù an ninh tối đa Puente Grande.
Cơ quan điều tra nói rằng Guzman đã cẩn thận lên kế hoạch tẩu thoát khi gây ảnh hưởng với mọi nhân vật trong Puente Grande, bao gồm cả viên giám đốc. Có tin nói y đã hối lộ mọi cai tù và nhận được sự ưu ái đặc biệt. Ngày 19/1/2001, viên cai tù Francisco Rivera đã nhấn nút mở cửa buồng giam Guzman, để y chuồn ra ngoài và chui vào một xe chở quần áo đi giặt. Đích thân Rivera đã đẩy chiếc xe này qua nhiều cửa an ninh và ra tới tận ngoài nhà tù.
Sau khi tẩu thoát, Guzman huênh hoang khoe rằng y đã tốn 2,5 triệu USD hối lộ. Về phía nhà chức trách, 78 người đã bị bãi chức và khởi tố vì vụ việc.
Kể từ khi trốn thoát khỏi tù, Guzman đã phát động các cuộc chiến tranh ma túy đẫm máu để giành quyền kiểm soát hoạt động kiếm tiền bẩn nhưng nhiều lợi nhuận này. Một trong những vụ thanh toán được xem là "kinh điển" đã diễn ra hồi năm 2004, khi các tay súng của nhóm sát thủ Los Negros thuộc băng Sinaloa đã phục kích và nổ súng bắn chết Rodolfo Carrillo Fuentes, thủ lĩnh băng Juarez đối địch.
Với hành động này, Guzman đã là kẻ đầu tiên xé bỏ hiệp ước không gây hấn giữa các băng buôn bán ma túy, mở màn cho cuộc chiến đấu máu để tranh giành các tuyến đường buôn bán ma túy đã khiến hơn 35.000 người thiệt mạng kể từ tháng 12/2006.
Vòng vây khép dần
Tác oai tác quái, nhưng không mấy khi Guzman chường mặt ra đường. Nơi ở của y là một bí ẩn lớn với các lực lượng bảo vệ pháp luật.
Hồi tháng 4/2009, linh mục Hector Gonzalez ở bang Durango loan tin Guzman đang sống trong vùng "và ai cũng biết điều này, ngoại trừ nhà chức trách". 4 ngày sau, 2 nhân viên an ninh chìm của quân đội được tìm thấy trong tình trạng đã chết tại khu vực vị linh mục tuyên bố Guzman đang sống. Trên người các nạn nhân lỗ chỗ vết đạn và cạnh xác họ có một thông điệp được vứt lại: "Các người sẽ không bao giờ tóm được “gã lùn”, chính phủ cũng bó tay thôi".
"Thứ nhất, có tin nói Chapo đã trả tiền xây trường, bệnh viện và nhiều dự án công cộng khác" - Malcom Beith người viết tiểu sử của Guzman, nhận xét trên hãng tin Reuters về các lý do khiến y khó sa lưới pháp luật - "Thứ hai, y giống như nguồn cung cấp việc làm duy nhất cho nhiều vùng ở Sinaloa và y cũng cung cấp an ninh ở mức độ nào đó. Người ta nói rằng y vẫn bắt những tên tội phạm nhỏ, mỗi khi chúng phạm tội quá đà ".
Felipe Cabrera Sarabia, cánh tay phải của Guzman, vừa sa lưới pháp luật.
Tuy nhiên giới phân tích đánh giá vòng vây quanh ông trùm bí mật này đang khép dần, thể hiện qua việc ngày càng nhiều những thủ lĩnh cốt cán của băng Sinaloa, nổi tiếng thân cận với Guzman, bị sa lưới. Cuối tháng 12 vừa qua, nhà chức trách Mexico đã bắt giữ Felipe Cabrera Sarabia, kẻ được xem là cánh tay phải của Guzman, phụ trách hoạt động an ninh và buôn bán ma túy ở phía Bắc Mexico, nơi Guzman đang lẩn trốn. Trước đó, hồi tháng 3, March Victor Manuel Felix, bố vợ của một trong những đứa con trai của Guzman, cũng bị bắt với chiếc vali đựng 500.000 USD và nửa tấn cocaine.
Tường Linh
