(TT&VH) - Ngày 13/8, báo chí Anh loan tin Abdel Basset Ali Al-Megrahi sắp được tự do sau một thời gian thụ án tù 27 năm. Đây chính là kẻ đã đặt bom làm nổ tung một chiếc máy bay của hãng Pan Am trên bầu trời Lockerbie, Scotland, làm 270 người thiệt mạng.
Vụ nổ kinh hoàng
Đêm 21/12/1988, trên bầu trời yên tĩnh ở vùng Lockerbie, Scotland (thuộc Vương quốc Anh), bỗng vang lên một tiếng nổ kinh hoàng. Trong khoảnh khắc, 259 người đi trên máy bay của hãng hàng không Pan Am đã mất mạng. Hàng ngàn mảnh vỡ từ chiếc máy bay rơi tứ tung xuống đất còn khiến 11 người dân Lockerbie thiệt mạng theo.
Cuộc điều tra vụ Lockerbie được cho là lớn nhất trong lịch sử điều tra hình sự Anh. Do phần lớn trong số hành khách là người Mỹ (180 người), đây cũng là đòn tấn công khủng bố nặng nề nhằm vào nước này. Sau 3 năm hợp tác điều tra giữa cảnh sát Anh và Mỹ, lấy lời khai của 15.000 nhân chứng, lời buộc tội đã được đưa ra ngày 13/11/1991 nhằm vào Abdel Basset Ali Al-Megrahi, sĩ quan tình báo Libya kiêm chỉ huy lực lượng an ninh của hãng hàng không Libyan Arab (LAA).
Libya từ chối dẫn độ Al-Megrahi sang Anh hoặc Mỹ nhưng giam lỏng ông này tại Tripoli. 7 năm sau vụ khủng bố Lockerbie, Mỹ đưa Al-Megrahi vào danh sách 10 đối tượng bị truy nã hàng đầu của Cục Điều tra Liên bang. Dưới sức ép của quốc tế, Libya buộc phải đưa Al- Megrahi đến một nước thứ ba để xét xử. Tháng 4/1999, Al-Megrahi bị bắt giữ tại Camp Zeist, Hà Lan, và bị chuyển tới Scotland. Trong phiên xử diễn ra hồi tháng 1/2001, Hội đồng thẩm phán Scotland đã kết án ông ta 27 năm tù giam vì tội giết người. Al-Megrahi kháng án nhưng bị bác đơn vào ngày 14/3/2002. Ông ta tiếp tục đệ đơn lên Tòa án Nhân quyền châu Âu song cũng bị bác vào tháng 7/2003. Ngày 23/9/2003, Al-Megrahi đệ đơn lên Ủy ban xem xét các vụ hình sự Scotland (SCCRC). Tháng 6/2007, SCCRC quyết định chuyển hồ sơ của Al-Megrahi đến Tòa án Hình sự Phúc thẩm ở Edinburgh sau khi phát hiện thấy ông này có thể đã không được xét xử đúng theo luật. Từ đó tới nay, Al-Megrahi vẫn tiếp tục kháng án.
Bệnh nặng
Tuy nhiên việc kháng án có thể không còn cần thiết. Theo Sky News, Al- Megrahi sẽ được trả tự do vì sức khỏe yếu. Cần biết rằng mới đây, Bộ trưởng Tư pháp Scotland Kenny MacAskill đã tới thăm người đàn ông 56 tuổi này ở trong tù. Ông MacAskill cũng trao đổi với những người có liên quan tới vụ đánh bom, trong đó có đại diện các gia đình nạn nhân. Theo Sky News, một tuyên bố chính thức liên quan tới vụ việc có thể được đưa ra trong tuần tới.
Tháng 10/2008, Al-Megrahi được chẩn đoán bị ung thư tuyến tiền liệt và tế bào ung thư có thể đã di căn tới các bộ phận khác của cơ thể. Tòa án Phúc thẩm Hình sự Scotland thừa nhận bệnh ung thư của Al-Megrahi là “vô phương cứu chữa”. Tuy nhiên, họ vẫn không muốn phóng thích ông ta.
Hồi tháng 5 năm nay, song song với việc tiếp tục kháng án, Al-Megrahi đã đệ đơn xin được chuyển về nhà tù của Libya dựa theo một hiệp ước trao đổi tù nhân mới được thông qua giữa nước này và Anh. Ông Abdel Atti El-Ubaidi, quan chức thuộc Bộ Ngoại giao Libya khi đó, nói rằng Al-Megrahi chấp nhận thôi kháng án nếu được hồi hương. Ông cho biết: “Al-Megrahi lâm bệnh nặng, bị ung thư. Ông ấy than thở rằng muốn chết trong vòng tay bạn bè và gia đình tại quê nhà. Al-Megrahi cũng nói là sẽ thôi kháng án nếu được chuyển về Libya”.
Phản ứng của gia đình các nạn nhân
Libya đã nhận trách nhiệm trong vụ đánh bom Lockerbie, trả nhiều triệu USD tiền bồi thường cho gia đình các nạn nhân và giao nộp nhiều nghi phạm. Thế nhưng, vết thương từ vụ khủng bố này vẫn không phai nhạt trong lòng thân nhân của những người đã chết.
Susan Cohen là một ví dụ. Con gái duy nhất của bà, Theodora Cohen, đã thiệt mạng trong chuyến bay định mệnh khi mới 20 tuổi. Tại ngôi nhà riêng ở New Jersey (Mỹ), bà Cohen nói với hãng tin Press Association: “Bất kỳ ai tha bổng cho Al-Megrahi thì đó cũng là điều nhục nhã. Nó khiến tôi phát bệnh. Chuyện này thật kinh khủng. Cảm thông cho hắn ta ư? Thế ai sẽ thương cảm cho cô con gái xinh đẹp của tôi?”.
Nhưng Jim Swire, một người Anh đã mất cô con gái Flora 23 tuổi, lại nghĩ rằng Scotland sẽ tăng uy tín nếu tha cho Al-Megrahi. “Tôi không tin ông ta có tội. Ông ta nên trở về với gia đình càng sớm càng tốt”, Jim Swire nói.
Nhà chức trách Scotland đã lên tiếng bác bỏ thông tin nói rằng họ đã đưa ra quyết định liên quan tới số phận của Al- Megrahi. Hiện tại Bộ trưởng Tư pháp MacAskill đang xem xét trường hợp của Al-Megrahi và sẽ định đoạt số phận của nhân vật này trong tháng 8.
Vụ nổ kinh hoàng
Đêm 21/12/1988, trên bầu trời yên tĩnh ở vùng Lockerbie, Scotland (thuộc Vương quốc Anh), bỗng vang lên một tiếng nổ kinh hoàng. Trong khoảnh khắc, 259 người đi trên máy bay của hãng hàng không Pan Am đã mất mạng. Hàng ngàn mảnh vỡ từ chiếc máy bay rơi tứ tung xuống đất còn khiến 11 người dân Lockerbie thiệt mạng theo.
Cuộc điều tra vụ Lockerbie được cho là lớn nhất trong lịch sử điều tra hình sự Anh. Do phần lớn trong số hành khách là người Mỹ (180 người), đây cũng là đòn tấn công khủng bố nặng nề nhằm vào nước này. Sau 3 năm hợp tác điều tra giữa cảnh sát Anh và Mỹ, lấy lời khai của 15.000 nhân chứng, lời buộc tội đã được đưa ra ngày 13/11/1991 nhằm vào Abdel Basset Ali Al-Megrahi, sĩ quan tình báo Libya kiêm chỉ huy lực lượng an ninh của hãng hàng không Libyan Arab (LAA).
Al-Megrahi xuất hiện tại tòa án hồi năm 2002
Bệnh nặng
Tuy nhiên việc kháng án có thể không còn cần thiết. Theo Sky News, Al- Megrahi sẽ được trả tự do vì sức khỏe yếu. Cần biết rằng mới đây, Bộ trưởng Tư pháp Scotland Kenny MacAskill đã tới thăm người đàn ông 56 tuổi này ở trong tù. Ông MacAskill cũng trao đổi với những người có liên quan tới vụ đánh bom, trong đó có đại diện các gia đình nạn nhân. Theo Sky News, một tuyên bố chính thức liên quan tới vụ việc có thể được đưa ra trong tuần tới.
Tháng 10/2008, Al-Megrahi được chẩn đoán bị ung thư tuyến tiền liệt và tế bào ung thư có thể đã di căn tới các bộ phận khác của cơ thể. Tòa án Phúc thẩm Hình sự Scotland thừa nhận bệnh ung thư của Al-Megrahi là “vô phương cứu chữa”. Tuy nhiên, họ vẫn không muốn phóng thích ông ta.
Hồi tháng 5 năm nay, song song với việc tiếp tục kháng án, Al-Megrahi đã đệ đơn xin được chuyển về nhà tù của Libya dựa theo một hiệp ước trao đổi tù nhân mới được thông qua giữa nước này và Anh. Ông Abdel Atti El-Ubaidi, quan chức thuộc Bộ Ngoại giao Libya khi đó, nói rằng Al-Megrahi chấp nhận thôi kháng án nếu được hồi hương. Ông cho biết: “Al-Megrahi lâm bệnh nặng, bị ung thư. Ông ấy than thở rằng muốn chết trong vòng tay bạn bè và gia đình tại quê nhà. Al-Megrahi cũng nói là sẽ thôi kháng án nếu được chuyển về Libya”.
Phản ứng của gia đình các nạn nhân
Libya đã nhận trách nhiệm trong vụ đánh bom Lockerbie, trả nhiều triệu USD tiền bồi thường cho gia đình các nạn nhân và giao nộp nhiều nghi phạm. Thế nhưng, vết thương từ vụ khủng bố này vẫn không phai nhạt trong lòng thân nhân của những người đã chết.
Xác chiếc máy bay của Pan An sau vụ đánh bom
Nhưng Jim Swire, một người Anh đã mất cô con gái Flora 23 tuổi, lại nghĩ rằng Scotland sẽ tăng uy tín nếu tha cho Al-Megrahi. “Tôi không tin ông ta có tội. Ông ta nên trở về với gia đình càng sớm càng tốt”, Jim Swire nói.
Nhà chức trách Scotland đã lên tiếng bác bỏ thông tin nói rằng họ đã đưa ra quyết định liên quan tới số phận của Al- Megrahi. Hiện tại Bộ trưởng Tư pháp MacAskill đang xem xét trường hợp của Al-Megrahi và sẽ định đoạt số phận của nhân vật này trong tháng 8.
Tường Linh
